Een adviesrapport van Tijhuis Ingenieurs, publicaties van onderzoeksjournalist Bas Vermond én de jarenlange berichtgeving van SchipholWatch over de PFOS-vervuiling door het vliegveld vormen een dossier dat draait om de continue bestuurlijke weigering om de veroorzaker aan te spreken.
Het Amsterdamse Bos wordt in het rapport van Tijhuis beschreven als gebiedsbreed vervuild, met waarden die “mogelijk zijn ontstaan door aanvoerwater vanuit de Haarlemmerringvaart”, terwijl de watergangen “in open verbinding met elkaar staan” en herverontreiniging vrijwel gegarandeerd is.
Die formuleringen zijn niet neutraal. Ze verhullen een bron die al jaren bekend is en waarvan de gevolgen inmiddels tot ver buiten het vliegveld zichtbaar zijn.
De geschiedenis van PFOS op Schiphol is uitvoerig gedocumenteerd. In 2008 kwam PFOS‑houdend blusschuim in het oppervlaktewater terecht na een incident met een blusinstallatie van KLM die, zoals SchipholWatch eerder aantoonde, niet gecertificeerd was.
Jarenlang gebruik
Dat incident staat niet op zichzelf. Jarenlang werd PFOS‑houdend blusschuim gebruikt bij oefeningen en incidentbestrijding, waarbij restanten in bodem en grondwater terechtkwamen. De provincie liet Schiphol jarenlang ongehinderd met PFOS‑gifgrond slepen, zonder zicht op waar duizenden kubieke meters vervuilde grond uiteindelijk zijn gebleven.
Eieren van hobbykippen op een kilometer van Schiphol bleken ruim zeven keer te veel PFOS te bevatten. En de rechtbank moest eraan te pas komen om Schiphol te verplichten de PFOS‑vervuiling bij de Zwanenburgbaan op te ruimen, nadat de luchthaven jarenlang had geprobeerd onder die verantwoordelijkheid uit te komen.
Tegen die achtergrond is het opmerkelijk dat het rapport van Tijhuis de bron van de vervuiling in het Amsterdamse Bos niet benoemt. De tekst stelt dat “niet zeker is of PFAS momenteel nog in de Haarlemmerringvaart aanwezig is”, terwijl Vermond in zijn publicaties laat zien dat de Ringvaart al jaren verhoogde waarden kent.
Geen natuurverschijnsel
De bestuurlijke implicatie is helder: als de Ringvaart PFOS transporteert, en als die PFOS herleidbaar is tot activiteiten op Schiphol, dan is de vervuiling in het Amsterdamse Bos geen natuurverschijnsel maar een gevolg van een bron die bestuurlijk wordt ontzien.
Het advies om geen aanvullend onderzoek te doen omdat herverontreiniging waarschijnlijk is, legt die bestuurlijke spanning bloot. In het rapport staat dat “intern afperken niet wordt aanbevolen” omdat de verontreiniging overal aanwezig is en dat aanvullend onderzoek van de sliblaag niet zinvol is vanwege de “grote kans op herverontreiniging”.
Die redenering is juridisch gezien riskant. De omvang van de vervuiling wordt gebruikt als argument om de bron niet verder te onderzoeken. De diffuse verspreiding wordt een excuus om aansprakelijkheid te ontwijken. En de structurele aanwezigheid van PFAS in het watersysteem wordt een reden om geen maatregelen te nemen, in plaats van een reden om dat juist wél te doen.
Wie draagt de kosten?
De vraag die boven dit dossier hangt, is niet of het Amsterdamse Bos vervuild is — dat is uitvoerig gemeten en bevestigd — maar wie de kosten van sanering en afvoer moet dragen.
Het rapport beschrijft dat alle monstervakken “niet verspreidbaar en niet toepasbaar” zijn vanwege PFAS en dat afvoer naar een stortlocatie zoals de Slufter noodzakelijk is. Dat zijn kostenposten die in de miljoenen kunnen lopen. De vraag is waarom die kosten nu automatisch bij de beheerder van het Amsterdamse Bos terechtkomen, terwijl de bron van de vervuiling buiten het gebied ligt en bestuurlijk bekend is.
In eerdere dossiers rond Schiphol is hetzelfde patroon zichtbaar. De gemeente Amsterdam talmde vijf jaar met het opruimen van PFOS‑vervuiling bij de Bijlmerramp. De provincie greep niet in toen Schiphol PFOS‑houdende grond verplaatste zonder transparantie. En de vraag waar Schiphol 2.500 zwembaden aan PFOS‑gifgrond heeft gelaten bleef onbeantwoord.
In dat licht is het niet verrassend dat het rapport van Tijhuis de bron van de vervuiling in het Amsterdamse Bos niet benoemt. Het past in een bestuurlijke traditie waarin de gevolgen worden beheerd, maar de veroorzaker buiten beeld blijft.
Bestuurlijk ontzien
Voor de aansprakelijkheid en het kostenverhaal is dat cruciaal. Als de Ringvaart PFOS transporteert dat afkomstig is van Schiphol, dan is de vervuiling in het Amsterdamse Bos geen autonome gebeurtenis maar een gevolg van een keten die begint bij een bron die bestuurlijk wordt ontzien.
De juridische vraag is dan niet óf er aansprakelijkheid is, maar waarom die aansprakelijkheid niet wordt onderzocht. Het rapport van Tijhuis kiest ervoor om de bron niet te benoemen en daarmee de kosten automatisch bij de beheerder van het Amsterdamse Bos te leggen. Bij de belastingbetaler dus.
De feiten zijn helder. De geschiedenis van PFOS‑gebruik op Schiphol is gedocumenteerd. De verspreidingsroute via de Ringvaart is beschreven. De verontreiniging in het Amsterdamse Bos is gemeten, bevestigd en in detail vastgelegd. Wat ontbreekt, is bestuurlijke bereidheid om oorzaak en gevolg met elkaar te verbinden.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Mike
PFAS (waaronder PFOS) is een ‘prachtig productreeks’.
Precies op dezelfde manier, zoals een eeuw geleden Asbest werd verkocht.
In de Eternit -fabrieken wist men al vroegtijdig dat Asbest niet zo gezond is en men heeft dit heel lang weten te verzwijgen met mooie verhalen (het lijkt de luchtvaart wel). Exact vergelijkbaar met Dupont.
De film ‘Dark Waters’ is een docufilm en heeft -wonderbaarlijk- vele overeenkomsten met het handelen van de luchtvaart.
Net als met Asbest, zal dit vrijwel zeker op rekening komen van de belastingbetaler. Net als de rest, indirect veroorzaakt door de luchtvaart : Looduitstoot, zwavel en ander ZZS, de tress-veroorzaking, de slaapverstoring. Alles komt op het bordje van de gezondheidszorg.
En waarom : laksheid en geld. Het grootste percentage kan zonder lood of kan met loodvervangers. Het lood zorgt voor net wat meer compressie en vermogen, alsof het een wedstrijdje in de lucht is (het lijkt er regelmatig wel op ; vol gas rondjes vliegend om RTHA).
De zwavel is een wijsspelletje : De olieboer zegt dat er geen vraag is en de luchtvaart zegt dat het niet beschikbaar is.
De werkelijkheid : geld ! Men heeft geld zat, maar alles moet goedkoop en op kosten van de samenleving, zodat men kan concurreren, vind men.
Mag de samenleving dan ook mijn (te) dure voedsel gaan betalen !
Rich
Hoe lang gaat het duren voor het in het drinkwater komt vraag ik mij af .
En dan zijn de rapen helemaal gaar door deze slappe wegkijkende overheid.
En als ik schade bij iemand maak moet ik dat ook betalen dus dat hoort ook te gelden voor Schiphol.
Dan gaan ze maar belasting heffen op kerosine tickets en wat ze maar bedenken kunnen
Maar dit hoort Schiphol zelf te betalen
Winny Lieverst
De pfos-verbinding vindt men meer rondom vliegvelden. Wat je je kunt afvragen, wordt er zoveel blusschuim gebruikt, omdat het best wel wijd is verspreid. Is er zovaak brand op een vliegveld.
Hoe zit het met pfas. Dit komt in het hele land voor.. Waar komt het vandaan? Komt dit o.m.. ook door de luchtvaart. Er wordt ook veel chemischafval in voormalige zandafgravingen gestort. Wat wordt daar danweer in gestort? We leven in een zeer toxisch land, dat is inmiddels wel duidelijk. Geld verdienen ten koste van de gezondheid van de burger en de natuur. De ambtenaren geven maar vergunningen af om allerlei gif weg te werken.. Erg triest allemaal!
Cornelis
Te denken valt aan de PFAS houdende smeerolie. Omdat straalmotoren altijd een kleine hoeveelheid olie verbruiken (via de uitlaat), komen deze PFAS-stoffen direct in de atmosfeer en uiteindelijk in de bodem terecht.
De belastingbetaler
Het lijkt mij een retorische vraag: het is altijd de belastingbetaler die dit soort kosten mag betalen. Een vervuilend bedrijf draait nooit op voor zijn vervuiling.
Wij mogen bijvoorbeeld ook de hogere reinigingskosten van het water betalen terwijl een groot deel van de watervervuiling wordt veroorzaakt door de toeristenindustrie en de 60 miljoen overstappers op de vlieghaven.