Burgers voor een gezonde leefomgeving en dus voor krimp van Schiphol

Economie

‘Luchtvaart steeds lastiger winstgevend te maken bij voortdurende groei’

Stockholm

De Zweedse professor Stefan Gössling rekende vier scenario's door om te komen tot netto-nul vliegen in 2050 (foto: Bruno via Pixabay)

4.6
(86)

Hoewel het theoretisch mogelijk is om de luchtvaart te verduurzamen, moeten daarvoor maar liefst veertig hordes worden genomen. De kans is klein dat dit op tijd lukt. Verdere groei staat winstgevendheid van de sector in de weg.

Deel op XDeel op Linkedin

Dit stelt de Zweedse professor Stefan Gössling na onderzoek naar scenario’s om te komen tot ‘net-zero’ luchtvaart. Hij acht het uiterst onwaarschijnlijk dat de sector zijn eigen doelstellingen in 2050 haalt.

Het is dan ook van groot belang alternatieve scenario’s voor de vliegindustrie te implementeren en om de beoogde groei zoveel mogelijk in te perken. Dat is niet erg, zo concludeert hij, “want groei is niet noodzakelijkerwijs het meest winstgevende bedrijfsmodel in deze sector”.

94 dollarcent winst per passagier
De veertig te nemen hordes omvatten alle aspecten van de vliegindustrie: compensatie, management, technologie, alternatieve brandstoffen, financiën en (overheids-) beleid.

Al die uitdagingen moeten worden gefinancierd uit een bedrijfsmodel dat slechts marginale winsten oplevert, aldus Gössling. “In de periode van 1978 tot en met 2022 wist de wereldwijde vliegindustrie slechts een marginale winst van 94 dollarcent per passagier te boeken.”

“De lage winstgevendheid maakt het onwaarschijnlijk dat de sector de kosten kan dragen voor de noodzakelijke omschakeling op alternatieve brandstoffen. Die worden geschat op 500 tot 2.100 miljard dollar.” De exacte hoogte is onder meer afhankelijk van de gekozen oplossingen en de snelheid waarmee de benodigde techniek kan worden ontwikkeld.

Beperkingen onontkoombaar
Volgens Gössling ontkomt de vliegindustrie dan ook niet aan beperkingen. Die kunnen worden opgelegd via bijvoorbeeld belasting op CO2-uitstoot, een beperkt CO2-budget, de verplichting om alternatieve brandstoffen in te zetten of een rem op de beschikbare capaciteit.

“Al deze scenario’s leiden met een hogere waarschijnlijkheid tot net-zero dan doorgaan op de oude weg volgens het groeimodel van de sector”, aldus de hoogleraar.

Een belangrijke sta-in-de-weg op het pad naar net-zero is het gebrek aan gedegen overheidsbeleid voor de sector. Over veel aspecten bestaat onenigheid. Moet de sector in 2050 voldoen aan netto nul uitstoot of wordt er meer tijd gegund? Hoe moet net-zero worden gedefinieerd? Moeten non-CO2-effecten wel of niet worden meegerekend?

Als de luchtvaart vrij baan krijgt, zal de uitstoot van CO2 in 2050 wereldwijd op 2,37 gigaton per jaar uitkomen, waarvan 1,87 voor passagiersvervoer en de rest voor vracht.

Vier mogelijke scenario’s
Om de uitstoot terug te dringen kan CO2-uitstoot worden beprijsd. In het model rekent Gössling met een prijs van 100 dollar per ton CO2 in 2025, oplopend naar 400 dollar in 2050, alleen opgelegd voor de verbranding van fossiele kerosine.

Een tweede berekening gaat uit van een CO2-budget, uitgaande van de aanname dat er wereldwijd nog 500 gigaton CO2 mag worden uitgestoten om onder de anderhalve graad opwarming te blijven. Het ‘eerlijke’ deel voor de vliegindustrie is 2,4 procent daarvan ofwel 12,5 gigaton. Wanneer dat budget verbruikt is, kan de luchtvaart slechts blijven bestaan op basis van net-zero technologie omdat extra uitstoot niet meer mogelijk is. Te denken is dan aan technieken als vliegen op elektriciteit, waterstof, biomassa of kunstkerosine. Hiervoor moet de uitstoot tot aan 2050 jaarlijks met 6,3 procent dalen ten opzichte van de huidige situatie.

De derde berekening gaat uit van verplichte bijmenging van alternatieve brandstoffen, met de kanttekening dat het onzeker is of dit voldoende soelaas gaat bieden. Immers blijven de non-CO2-effecten bestaan bij het gebruik van dergelijke brandstoffen. In dit scenario rekent Gössling met een prijsverschil van 1,12 dollar per kilogram brandstof in 2025 tot 56 dollarcent in 2050 als gevolg van grotere beschikbaarheid en betere technieken. Om dergelijke prijsverschillen aan te kunnen zal de alternatieve brandstof moeten worden gesubsidieerd of de prijs van fossiele kerosine sterk moeten stijgen.

Tot slot rekent de Zweedse professor een model door waarin de capaciteit van de vliegindustrie wordt bevroren op die van 2019. “Dit is een radicale maatregel waarvoor geen politiek draagvlak is. In dit scenario is het noodzakelijk dat de bezetting van vliegtuigen groeit naar 100 procent in 2030.”

Voor luchtvaartmaatschappijen is het juist een gunstig scenario. “Omdat de vraag groter is dan het aanbod, stijgen de prijzen van vliegtickets en daarmee de winsten van de bedrijven.”

Steeds hogere financiële risico’s
Gössling acht het onwaarschijnlijk dat luchtvaartmaatschappijen op de langere termijn winstgevend kunnen worden als zij zich blijven richten op continue groei. Daarvoor zijn de financiële risico’s te groot: steeds hogere investeringen, oplopende schulden, onzekere rente-ontwikkelingen, stijgende belastingheffingen en hogere brandstofkosten, onzekere beschikbaarheid van alternatieve brandstoffen leggen een bom onder het traditionele model, zo ziet de hoogleraar.

“En dat gebrek aan winstgevendheid is het grootste gevaar voor de brandstoftransitie”, aldus Gössling. In zijn optiek is het daarom noodzakelijk dat overheden een of meer van zijn scenario’s overnemen om te komen tot net-zero in 2050. “Ondanks alle onzekerheden leidt ieder van deze scenario’s tot minder groei van de vliegindustrie en daarmee tot een realistischer kans om de klimaatdoelen van 2050 te halen.”

Gössling is ervan overtuigd dat naarmate de impact van klimaatverandering duidelijker wordt voor mensen, er meer steun zal komen voor maatregelen die de groei van de luchtvaart tegengaan, “zelfs voor beleid dat nu nog wordt bestempeld als radicaal”.

Interessant bericht? Overweeg aub een donatie via iDeal.

Wat vindt u van dit artikel?

Klik op een ster om het stuk te waarderen

Gemiddeld 4.6 / 5. Aantal stemmen: 86

Nog geen stemmen. Geef als eerste uw mening!

FavoriteLoadingSla dit artikel op in uw favorieten
  1. B. van Marlen

    Dit is wel een ander geluid dan mevr. Rintel doet horen, die beweert dat groei nodig is voor verduurzaming. Links of rechtsom, de luchtvaart kan gewoon niet blijven doorgroeien en de tijd om effectieve maatregelen te nemen om een klimaatramp te voorkomen wordt steeds korter.

    De vliegconsument trekt zich er nog niets van aan. Hier ligt dus een taak van de overheid, die op alle fronten heeft gefaald in het beschermen van mensen tegen lawaai en het waarborgen van een gezonde leefomgeving. Integendeel, men zet in op concentratie van vliegpaden en het volstrekt onleefbaar maken van de gebieden daaronder in de Luchtruimherziening. Een schrijnend voorbeeld van ongelijke behandeling, die me doet denken aan het lot van de Groningers onder de gaswinning, waar het geld verdienen ook voorop stond. En inderdaad je mag er nog aan meebetalen ook, via de belastingaanslag, maar ook via de ozb, die alsmaar stijgt. Inmiddels verdienen de direct belanghebbenden (vooral in de top) er nog steeds dik aan.

    Gaat Wilders, die voor alle gewone Nederlanders op zegt te komen, hier iets aan doen? Nee, zijn Tweede Kamerleden strijken straks zo’n €124000 per jaar op en zitten straks bij KLM en Schiphol, op schoot, naast al die VVD-ers!

    4
  2. W Lieverst

    De directrice van KLM vraagt de Nederlandse Staat financiële steun om te verduurzamen. Het is vreemd dat je als gedupeerde (lawaai overlast) eventueel moet meebetalen aan deze subsidie .

    12
  3. W Lieverst

    Mevrouw Rintel de directrice van KLM verzoekt de overheid te helpen, dus financieel te ondersteunen, met het verduurzamen van de luchtvaart. Dus de geluidsgehinderden kunnen straks, ondanks hun slapeloze nachten, nog meebetalen aan deze industrie.

    8
  4. Adriaan Jimmink

    Lijkt een interessante studie, maar helaas enigszins achterhaald: Gössling publiceerde zijn boek in 2009.

    1
  5. W Lieverst

    De industrie, m.n. Schiphol/KLM probeert met marginale oplossingen: elektrisch taxieen, hier en daar een boerderijtje opkopen, het kiss and ride betaalbaar stellen en met ‘zuinigere’ vliegtuigen de boel te redden, maar zolang ze enorme winsten proberen na te streven (lukt niet echt) en een ongebreidelde groei van het aantal vluchten (groeien tot 800.000 ) wordt zero uitstoot in 2050 echt niet gehaald.
    Slaap ze maar lekker directie van Schiphol en de KLM; uw omgeving slaapt echter niet.

    23
  6. Roland

    Ik moet nog maar zien of met al dat cijferwerk in de toekomst minder gesjoemeld wordt dan de afgelopen decennia, immers beweren KLM en gelijken dat ze nu al bijna niets meer uitstoten…. Ben erg benieuwd of ze straks door de rechter keihard op hun vingers getikt zullen worden!

    26
  7. rrustema

    Geen nieuwe vliegtuigen bouwen.

    24

Geef een reactie

Uw e-mail adres wordt niet gepubliceerd, maar wel gebruikt om een bevestigingslink te sturen. Zonder geldig e-mail adres ontvangt u deze link uiteraard niet. Na bevestiging wordt uw reactie geplaatst.

Translate