Het kernprincipe van het klassiek liberalisme en van de VVD in het bijzonder is dat je maximale vrijheid hebt zolang je de vrijheid van een ander niet beperkt. Vliegverkeer is een van de duidelijkste voorbeelden waarbij dat principe massaal wordt geschonden.
Wie onbeperkte groei van Schiphol of Lelystad verdedigt, verdedigt dus eigenlijk een inbreuk op de vrijheid en eigendomsrechten van miljoenen Nederlanders.
Geluidsoverlast is een directe vrijheidsbeperking. Meer vluchten betekent meer herrie. Mensen onder de vliegroutes kunnen ’s nachts niet slapen, kinderen kunnen niet ongestoord buiten spelen, en huizen verliezen waarde zonder dat de bewoner daar ooit voor heeft getekend.
Het is een klassieke externaliteit: de vlieger en de airline oefenen hun vrijheid uit, maar de kosten (gezondheidsschade, waardedaling, levenskwaliteit) worden afgewenteld op derden die daar nooit mee hebben ingestemd. Een echte liberaal accepteert geen gedwongen collectivisering van schade.
Gezondheidsschade
Luchtvervuiling en gezondheidsschade zijn aantasting van lichamelijke integriteit. Ultrafijnstof en stikstofoxiden van vliegtuigen veroorzaken long- en hartziekten, vooral bij kinderen en ouderen rond Schiphol.
Wie zegt “ik heb het recht om goedkoop naar Bali te vliegen” zegt tegelijk “ik heb het recht om jouw longen en die van je kinderen te beschadigen”. Dat is onverenigbaar met het liberale non-agressieprincipe: je mag een ander geen lichamelijk letsel toebrengen, ook niet indirect.
Subsidie en staatssteun verstoren de vrije markt. De luchtvaart krijgt al decennia impliciete en expliciete subsidies: vrijstelling van kerosine-accijns en btw op internationale tickets, staatsgaranties voor KLM in coronatijd, en een infrastructuur (Schiphol) die deels met publiek geld is gefinancierd en die onder de kostprijs wordt aangeboden.
Een echte liberaal is tegen dit soort marktverstoringen. Als de luchtvaart zijn eigen broek moet ophouden zonder overheidssteun, blijken veel vluchten helemaal niet rendabel en verdwijnt een deel van de overbodige groei vanzelf.
Toekomstige generaties
CO₂-uitstoot is bovendien diefstal van toekomstige generaties. Het liberale eigendomsrecht geldt ook intergenerationeel. De atmosfeer is een gemeenschappelijk goed met beperkte opnamecapaciteit. Wie vandaag extra CO₂ uitstoot zonder te betalen voor de schade die hij aanricht bij toekomstige generaties, pleegt een vorm van diefstal.
Een consequent liberaal zou daarom pleiten voor volledige internalisering van klimaat- en milieukosten (bijvoorbeeld via een hoge kerosineheffing of een CO₂-tax op tickets).
Nieuwe start- en landingsbanen of extra nachtvluchten vereisen vaak onteigening of inperking van gebruiksrechten van grond rond luchthavens. Dat is een directe inbreuk op het heilige liberale principe van eigendom. Bovendien wordt de waarde van honderdduizenden woningen structureel gedrukt zonder dat de eigenaren daar iets tegenover krijgen.
Verder is er sprake van oneerlijke concurrentie met schonere alternatieven. Het vliegtuig heeft vrijstelling van btw en accijnzen, krijgt subsidies op de infrastructuurkosten en veel staatssteun. Daardoor wordt de markt kunstmatig scheefgetrokken en worden burgers gedwongen om het viezere, luidruchtigere alternatief te kiezen. Een liberaal zou juist moeten eisen dat alle vervoersvormen onder dezelfde fiscale en milieuregels vallen.
Geen absoluut recht
Tot slot: de “vrijheid” om te vliegen is geen absoluut recht. Niemand betwist dat je mag vliegen, maar vrijheid is nooit onbeperkt. Je mag ook met je auto rijden, maar niet 200 kilometer per uur door de woonwijk. Het liberale principe is niet “ik mag alles zolang ik er zin in heb”, maar “ik mag alles zolang ik de vrijheid van een ander niet beperk”. Op het moment dat jouw vakantievlucht andermans nachtrust, gezondheid of het klimaat aantast, houdt jouw vrijheid op.
Kortom: als de VVD zijn eigen liberale principes serieus neemt – eigendomsrecht, non-agressie, vrije markt zonder overheidsverstoring, en intergenerationele rechtvaardigheid – dan zou ze juist moeten pleiten voor forse beperking van de groei van het vliegverkeer, volledige internalisering van externe kosten en het afbouwen van alle subsidies en vrijstellingen.
Wat een gapend gat met de dagelijkse realiteit van de VVD. Vrijwel ongeremde uitbreiding van Schiphol is geen liberalisme, maar corporatisme vermomd als vrijheid: een kleine groep (luchtvaartmaatschappijen, frequente vliegers, Schiphol) oefent onevenredig veel macht uit ten koste van de vrijheid en portemonnee van de rest.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Rich
De politiek hoort gewoon geen eigenaar te zijn en het op te nemen voor de burgers die ze daar voor hebben gekozen .
Wij hebben niet gevraagd of ze gluiperig zulke spelletjes willen spelen en al helemaal niet om te liegen en bedriegen.
Als ze zover gaan voor Schiphol waar nog meer voor en wat doet dat met vertrouwen in een eerlijke overheid.
Hoe kunnen ze het vreemd vinden dat de politiek niet meer vertrouwd wordt.
Het is natuurlijk niet Schiphol alleen maar zoveel meer waar je ze niet meer mee vertrouwd
rrustema
Ik verheug me op mijn eerstvolgende VVD-borrel om dit op iemand te testen nog voordat de bitterballen komen.
Rob
Allereerst: ik ben geen aanhanger van de VVD. Ook ben ik verder van mening dat de partij te veel ruimte geeft aan de luchtvaart. Zij zijn echter niet voor onbeperkte groei. Er is een spanning tussen verschillende vrijheden en ze kiezen daarbij te veel voor luchtvaart. Overigens geldt dit voor veel partijen ook in het midden en aan de linkerkant (hoewel minder dan bij de vvd).
Bourree
Een feeks uhh reeks aan goede argumenten.
Citaat: Op het moment dat jouw vakantievlucht andermans nachtrust, gezondheid of het klimaat aantast, houdt jouw vrijheid op.
Persoonlijk vind ik dit erg ver gaan. Dit geldt dan voor elke vorm van vervuiling waaronder auto – en vrachtverkeer. Persoonlijk ben ik niet tegen vliegen. Mits beperkt en voorzien van een duidelijke doelstelling. Jonge mensen gun ik hun verkenning van de wereld op plekken die op een andere manier slecht of moeilijk bereikbaar zijn met bijvoorbeeld de trein. ( die momenteel onbetaalbaar is voor veel mensen)
Het prijsverschil tussen trein en vliegen wordt oneerlijk scheefgetrokken door allerlei voordelen van onze overheid waardoor het vaak aantrekkelijker is het vliegtuig te pakken. Ik gun nederlanders hun vakantie. Dit zijn niet de veelvliegers. Ik pleit voor een kleine luchthaven op onze postzegel die alleen de belangen van onze inwoners dient en rekening houdt met de omwonenden door fatsoen.
En als dat niet rendabel gemaakt kan worden zonder alle voordeeltjes voor de luchtvaart hier die ten koste gaan van de leefomgeving…Dan maar niet!
Doorgaan om deze semi liberale weg…groei groei groei….vernietigt uiteindelijk veel meer dan ons lief is. Het argument dat mensen dan gaan uitwijken naar andere vliegvelden is geen reden om alles maar hier te houden. Ons land is te klein. NIET ALLES KAN!
Het grote probleem van de luchthaven in ons kleine landje ligt voornamelijk bij de hub-functie , de zakelijke veelvliegers en de onnodig vele overstappers. KLM haalt als verdienmodel eerst de hele wereld naar onze luchthaven om ze vervolgens verder te vliegen naar andere bestemmingen.
In het belang van het land! Kent u dat misschien nog…VVD?
Uw blokkades ( trieste partijpolitiek en zonder inhoud) zouden in het belang van de gezondheid van de nederlandse burger moeten liggen. “de kiezer heeft gesproken!” De “hardwerkende Nederlander wil graag fatsoenlijk kunnen slapen.
Lekker een dutje doen in alle vrijheid waar nederland zo trots op was.
Bourree
rrustema
“Jonge mensen gun ik hun verkenning van de wereld op plekken die op een andere manier slecht of moeilijk bereikbaar zijn met bijvoorbeeld de trein.”
Onderschat niet hoe ver je kan komen zonder veel te vliegen. Een jonge collega had een flink aantal maanden vrij genomen (na veel gespaard te hebben in een goede functie) en kon door huur in Amsterdam uit te sparen een grote reis maken. Treinen, bussen en af en toe een domestic flight. Ik heb begrepen dat hij alleen ergens in het midden-Oosten een naar India en nog wat korte vluchten in Azië had genomen. Verder alles over land tot en met Vietnam geloof ik.
Peter
“Ik heb het recht om goedkoop naar Bali te vliegen”. De luchtvaartmaatschappijen vinden dat iedereen het recht heeft om te vliegen. Maar waar het probleem ligt, is dat er teveel wordt gevlogen. Vliegen is geen basisbehoefte, maar eerder een luxe. Arme mensen kunnen niet vliegen omdat ze het geld er niet voor hebben. Vliegen mag van mij nog duurder worden, zo krijgen we mensen uit het vliegtuig.
Waar zijn de jonge VVD'ers?
Ik vind de VVD allang geen ‘liberale’ partij meer: waar blijven de redelijke partijleden?
Je hoort of ziet hen niet: Alleen Henk Kamp en Annemarie Jorritsma die destijds brekebenen waren in een kabinet en nu het hoogste woord voeren op radio en tv.
De top bestaat uit een stel teleurgestelde oude mensen, ook bij de VVD zou het beter zijn als de jonge generatie opstaat en gewoon samenwerkt met andere jonge mensen in de partijen. Sander Schimmelpenninck noemt VVD’ers niet voor niets “dom rechts” en niet “liberaal rechts”.