Luchtvaart: Wat is welvaart zonder welzijn?

SchipholWatch heeft het initiatief genomen een open brief te schrijven aan de commissies binnen politieke partijen die werken aan het verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamer-verkiezingen van 2021. De brief wordt mede-ondertekend door MOB, BWA, Stichting SWAB, SOS, Floriande TegenGeluid, en FlightFreeNL. Actiegroepen die ook willen ondertekenen zijn welkom.

Illustratie Luka Slapnicar via Unsplash

Voorgestelde maatregelen

  • Zorg voor een sluitende MKBA waarin ook welzijn en de externe en maatschappelijke kosten van de luchtvaart zijn opgenomen
  • Stop groei luchtvaart totdat minder hinder, meer veiligheid, minder verontreiniging is gerealiseerd en meer bekend is over de risico’s van ultrafijnstof
  • Verken ook krimpscenario’s
  • Strikte handhaving op de democratisch afgesproken regels
  • Onderzoek naar verhuizing Schiphol
  • Verbeter arbeidsomstandigheden Schiphol-medewerkers

In de afgelopen tien jaar heeft iedere burger gezien dat er grote problemen zijn ontstaan in de maatschappij. Een overheid die niet in dienst staat van de burger. Een overheid die altijd kiest voor economische groei, desnoods ten koste van het welzijn van grote groepen mensen. Een kabinet dat geen echte keuzes maakt. Het afnemend vertrouwen van de kiezer in de regering.

Maar over één ding lijken de burgers van ons land het van links tot rechts eens te zijn: er moet een einde komen aan het losgeslagen vrije-markt-denken. We moeten iets doen aan het klimaat. Er zijn grenzen aan de groei. Welzijn heeft waarde, nog meer welvaart heeft maar een beperkte toegevoegde waarde.

We zijn toe aan een overheid die echte keuzes maakt met als belangrijkste drijfveer het welzijn van alle Nederlanders. Een overheid die te vertrouwen is en toekomstgericht handelt.

De luchtvaart in Nederland is een dossier waarin alle knelpunten samenkomen.

Economisch omdenken
We hebben een bron van grote overlast gecreëerd middenin het drukstbevolkte gebied van Europa: Schiphol. Een vliegveld dat maakt dat we geen broodnodige huizen kunnen bouwen voor de groeiende bevolking. Geen huizen mogelijk maakt daar waar deze het hardste nodig zijn.

Een mega-vliegveld dat de recreatiesector in ons land sloopt: van de ondernemers op het Braassemermeer en de Nieuwkoopse Plassen tot de noodlijdende vakantieparken op de Veluwe en in Zeeland. Waarom zou je als vakantieganger naar Zeeland gaan als het goedkoper is om twee weken naar Portugal te vertrekken?

Een vliegveld dat werknemers opslokt die eigenlijk nodig zijn voor veel belangrijke sectoren van de economie, zoals de energietransitie, de bouw, de zorg en het onderwijs.

De luchtvaart pleit echter nog steeds voor groei. Want groei is volgens deze sector gelijk aan welvaart. Dat is een mantra dat al lang en breed achterhaald is. De vooraanstaande econoom Walter Manshanden toonde overtuigend aan dat de Nederlandse economie niet gebaat is bij nog meer luchtvaart, integendeel (1). De kwaliteit van Schiphol zit dus niet meer in de kwantiteit.

Het is 2020 en de verkiezingen in 2021 staan voor de deur. De hoogste tijd om na te denken. Juist een staatsbedrijf dient voorop te lopen in het ontwikkelen van een verdienmodel dat ten dienste staat van alle belanghebbenden, óók de burger. Helaas komt Schiphol daar niet aan toe, de onderneming is te druk met het doordrammen van louter financiële groei.

Veiligheid voorop
Kijk eens op de landkaart naar de ligging van Schiphol. Nu zouden we nooit meer een vliegveld van deze omvang plannen in zo’n dichtbevolkt gebied. Een nieuw Schiphol in zee had er allang moeten liggen, maar de politiek is tot op heden onmachtig deze strategische beslissing te nemen. Nu de luchthaven volledig uit zijn voegen is gegroeid op de terreinen van lawaai, vervuiling, milieu, klimaat en veiligheid, wordt een verhuizing naar zee steeds moeilijker. Als deze beslissing niet snel wordt genomen, is er maar één alternatief voor de luchtvaart in ons land, en dat is krimpen.

In 2017 al stelde de Onderzoeksraad voor de Veiligheid dat de veiligheid van Schiphol grote manco’s vertoonde en stelde een lijst op van meer dan 25 maatregelen die de luchthaven moest uitvoeren alvorens verder te kunnen groeien. De meeste van die maatregelen zijn anno 2020 nog steeds niet geïmplementeerd, zo concludeerde OVV-voorzitter Jeroen Dijsselbloem onlangs nog.

De OVV had toen al een vooruitziende blik, want in het rapport ‘De staat van Schiphol 2019’ van de Inspectie Leefomgeving & Transport bleek dat er vorig jaar maar liefst 7500 meldingen van kleinere en grotere voorvallen zijn opgetekend.

Laat dit nu niet zo’n dossier worden waarbij het eerst fout moet gaan, u vervolgens geschokt reageert en we dan pas met zijn allen echte maatregelen gaan nemen. Want u kunt straks niet zeggen dat u van niets wist, het is tijd om nu onze veiligheid voorop te stellen.

Welzijn boven welvaart
Nu al, met 500.000 getelde en nog eens 20.000 (2) ongetelde vliegbewegingen extra op Schiphol als gevolg van de zakenvluchten, is het onleefbaar geworden in de ruime regio rond Schiphol. “Dan had u maar niet naast een vliegveld moeten gaan wonen”, zeggen landgenoten dan die nog wel kunnen genieten van rust in hun omgeving.

Echter, wij groeiden op in deze omgeving. En Schiphol groeide mee. Vroeger liepen we naar buiten en riepen we ‘Kijk een vliegtuig’. Nu vluchten mensen naar binnen en vragen ze zich af of ze hun kinderen nog wel een toekomst kunnen bieden op deze plek.

Dit klinkt dramatisch, en dat is het ook. Want onze kinderen hebben gezondheidsklachten door ultrafijnstof (3) en we gaan eerder dood door de overmatige geluidshinder (4).

Iedereen die woont in de regio Schiphol weet dat een vliegtuig erbij hoort. Maar elke twee minuten 80 tot 90 decibel boven je hoofd, dan zijn alle grenzen overschreden. Het gerespecteerde RLi roept dan ook niet voor niets op tot een radicale verandering van het luchtvaartbeleid.

Maar ook de eigen medewerkers van Schiphol maken zich ongerust over de gezondheidsrisico’s van werken in het ultrafijnstof. Vakbond FNV pleit ondanks de banen voor een stop op de groei totdat deze risico’s in kaart zijn gebracht en zijn opgelost.

Wat deed echter dit kabinet. Het koos voor een Hollandse oplossing: we gaan én groeien én hinder beperken. Dat is helaas nog nooit eerder vertoond, hoewel het al sinds 1995 wordt beloofd. Toch koos het kabinet voor deze weg, maar helaas leverde het niet.

En dat terwijl de overheid er zou moeten zijn voor de burgers, niet voor de multinationals.

We zagen het eerder bij de PAS-wetgeving. En groeien en minder vervuilen, dat bestaat niet. Er zijn grenzen aan de groei, “niet alles kan”, concludeerde oud-minister Remkes onlangs al in zijn eerste rapportage op de stikstofproblematiek. De grenzen van de luchtvaart zijn al lang en breed overschreden.

Het huidige beleid is niet uit te leggen. Aan boeren. Aan bouwers. Aan burgers. En aan andere bedrijven.

Akkoord gaan met groei van Schiphol zal elke burger die 100 km/u moet gaan rijden, iedere boer die zijn veestapel moet halveren, iedere bouwer van broodnodige woningen, in verbijstering achterlaten.

Maar ook alle bedrijven die wél aan Parijs worden gehouden. Er zijn grenzen aan wat je geloofwaardig kunt verkopen aan kiezers. Het mooie is: Parijs mag de luchtvaart dan wel uitsluiten van maatregelen, niets maar dan ook niets let u om hen zelf wel tot verantwoording te roepen.

Tijden zijn veranderd. Of je het nu doet voor de economie, het klimaat, de geluidsoverlast, de leefbaarheid of de gezondheid van Nederlanders: onderneem actie. Beperk de luchtvaart of ga ten minste voor een stop op de groei. Geef de burgers de bescherming die zij verdienen. Handhaaf daadwerkelijk. Stuur aan op een nieuw verdienmodel. Het belang van mensen die stemmen dient boven het belang te gaan van Schiphol. Dat belang is immers al zeer goed gewaarborgd.

Wij denken graag met u mee en nodigen u van harte uit gebruik te maken van onze kennis op het gebied van de ontwikkelingen in de luchtvaartsector. Wij beschikken over verschillende werkgroepen die u input kunnen leveren voor uw volgende verkiezingsprogramma.

Mede namens de volgens de GGD (6) twee miljoen bewoners die overlast ervaren van Schiphol, de 150.000 geregistreerde klachten en de meer dan 30.000 ondertekenaars van de petitie tegen verdere groei van de luchtvaart,

SchipholWatch
Mobilisation for the Environment (MOB)
Behoud Woongenot Aalsmeerbaan (BWA)
Schiphol Werkgroep Amstelveen/Buitenveldert (SWAB)
Floriande TegenGeluid
Saense Onderwonenden Schiphol (SOS)
FlightFree Nederland
Werkgroep Schiphol Spaarndam

(1) ‘Luchtvaart uit Balans‘, dr Walter Manshanden en drs Leo Bus, 2019
(2) ‘De staat van Schiphol 2019‘, Inspectie Leefomgeving & Transport, 2020
(3) Onderzoek korte termijn effecten ultrafijnstof, RIVM, 2019
(4) Onderzoek gezondheidseffecten vliegtuiggeluid, World Health Organization, 2019
(5) ‘Mainports voorbij‘, RLI, 2016
(6) ‘(On)gehoorde geluidschade door Schiphol‘, W. van Dongen en F. Harmsen, 2019

Wat vond u van dit artikel?

Klik op een ster om het stuk te waarderen

Gemiddeld / 5. Aantal stemmen:

Nog geen stemmen. Geef als eerste uw mening!

Jammer dat dit artikel niet zo interessant was voor u!

Help ons het artikel verbeteren.

Wilt u aangeven hoe we het stuk kunnen verbeteren? Als u antwoord wilt, laat dan ook uw e-mail adres achter.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *