2025 had het jaar moeten worden waarin eindelijk werd afgerekend met decennia van gedogen, wegkijken en juridische trucs. De rechter sprak zich uit, experts sloegen alarm, bewoners kwamen massaal in verzet.
Maar wie dacht dat de overheid eindelijk de kant van de burger zou kiezen, kwam bedrogen uit. Schiphol draait nog steeds zonder geldige natuurvergunning. De A‑pier wordt illegaal gebouwd en straks gewoon in gebruik genomen. Vliegroutes worden aangepast zonder inspraak. En de politiek? Die kijkt toe, knikt begripvol — en doet vervolgens niets.
Het is tijd om het hardop te zeggen: Schiphol is geen luchthaven meer, maar een politiek prestigeproject dat koste wat kost overeind moet blijven, zelfs als dat de rechtsstaat ondermijnt.
Weer twee jaar
Het meest schokkende moment van 2025 was niet eens een uitspraak van de rechter, maar een politieke beslissing: Schiphol mag nóg twee jaar zonder natuurvergunning blijven opereren.
Iedere boer die één stal verkeerd neerzet, krijgt direct een dwangsom opgelegd. Iedere burger die een schutting verkeerd plaatst, moet hem afbreken. Maar Schiphol? Die krijgt een vrijbrief.
Het is een vorm van institutionele willekeur die in geen enkel fatsoenlijk land normaal gevonden zou worden. De overheid hoort de wet te handhaven, niet te herschrijven zodra een groot bedrijf in de problemen komt.
Overheid doet niks
De A‑pier is hét bewijs dat Schiphol zich onaantastbaar waant. Een uitbreiding zonder vergunning, zonder toestemming, zonder schaamte. En wat doet de overheid? Niets. Geen handhaving. Geen stillegging. Geen consequenties.
Het is alsof een automobilist door rood rijdt, een agent aankijkt en te horen krijgt: “Ach, rij maar door, we lossen het later wel op.”
Maar dit gaat niet om één overtreding. Dit gaat om een systeem dat structureel boven de wet wordt geplaatst.
Geen inspraak
LVNL wijzigde in 2025 opnieuw vliegroutes zonder echte inspraak. Bewoners worden voor voldongen feiten gesteld. De hinder neemt toe, de communicatie af.
Het woord “inspraak” is in de luchtvaart verworden tot een ritueel: je mag komen luisteren, je mag je zorgen uitspreken, en vervolgens gebeurt er precies wat de sector al van plan was. Het is geen participatie. Het is theater.
Het RIVM erkende dit jaar eindelijk dat omwonenden echte gezondheidsrisico’s lopen. Niet “beleving”, niet “gevoel”, maar meetbare schade.
En toch blijft de politiek doen alsof het allemaal wel meevalt. Alsof slaapgebrek geen probleem is. Alsof ultrafijnstof geen risico vormt. Alsof kinderen die onder aanvliegroutes wonen geen recht hebben op gezonde lucht.
Het is een vorm van ontkenning die grenst aan cynisme.
Cadeautje aan KLM
Het rapport‑Wennink liet zien wat bewoners al jaren roepen: de economische voordelen van Schiphol zijn zwaar overdreven. De hubfunctie is vooral een cadeautje aan KLM, niet aan de samenleving.
Maar de luchtvaartlobby blijft het oude sprookje herhalen: groei is goed, krimp is slecht, en zonder Schiphol stort de economie in. Het is propaganda, geen analyse.
2025 was ook het jaar waarin bewoners, milieuorganisaties en onafhankelijke experts sterker werden dan ooit.
Er kwam een massale aangifte van burgers wegens mishandeling, er waren tal van handhavingsverzoeken en juridische procedures, er kwam wetenschappelijke erkenning voor de problematiek en de politieke druk groeide.
De sector voelt dat de tijd van vanzelfsprekende groei voorbij is. Daarom wordt de lobby agressiever. Daarom worden de verhalen mooier gemaakt. Daarom wordt de politiek onder druk gezet. Maar het werkt niet meer zoals vroeger. De samenleving is wakker.
Afbrokkelen
Schiphol kan nog twee jaar doordraaien zonder vergunning. De A‑pier staat er dan. De hinder neemt toe. De politiek schuift door.
Maar de fundamenten van het oude luchtvaartbeleid zijn aan het afbrokkelen. De rechtszaken komen dichterbij. De wetenschap spreekt zich uit. De bewoners zijn niet meer stil.
De vraag is niet óf het systeem verandert, maar wanneer. En 2025 was het jaar waarin change onvermijdelijk werd.
Sla dit artikel op in uw favorieten
HansB
Niet alleen Schiphol neemt alle ruimte, ook de vierde aanvliegroute wordt als het zo uitkomt gewoon gebruikt (terwijl afgesproken was van niet). De luchtvaart waant zich onderhand boven alles. Handhaving blijft immers uit. Zie onderstaande vluchten op 28/12/2025 rond 18:45 – 19:15 u
XQ772 / SXS36J – Ankara – Amsterdam
KL1370 / KLM96C – Budapest – Amsterdam
KL1666 / KLM74N – Bologna – Amsterdam
KL1656 / KLM90Y – Florence – Amsterdam
KL1316 / KLM1316 – Warschau – Amsterdam
KL1960 / KLM1960 – Istanbul – Amsterdam
B. van Marlen
Onze Koning sprak tijdens zijn Kerstboodschap zijn zorgen uit over de wereld die we voor onze kinderen achterlaten en pleitte voor meer verbinding. Zou hij hierbij ook gedacht hebben aan den hub-functie van Schiphol, die vooral niet mag worden aangetast? Het zou zomaar kunnen.
Ik kan het verdedigen van de rechtsstaat en een pleidooi voor meer verantwoordelijkheid niet rijmen met het gedogen van de illegale situatie van door mogen vliegen zonder natuurvergunning.
Het betoog van Yteke de Jong, een luchtvaartvazal zonder weerga, in het NHD van vandaag laat ons duidelijk zien dat de luchtvaartconsument op geen enkele manier bereid is om meer te betalen, noch aan CO2 compensatie te doen, en zelfs eerder bereid is om vanaf een buitenlandse luchthaven te gaan vliegen. Wel steunt men van harte de ontwikkeling van de zgn. ‘stille en zuinige’ vliegtuigen, waarmee de eigen verantwoordelijkheid voor een gezonde leefomgeving kan worden afgeschoven.
Ik reken op geen enkel goed voornemen voor het nieuwe jaar vanuit de luchtvaart! Alles blijft zoals het was en de toekomst wordt voor velen onder vaste routes nog slechter. De Koning zal er niets van merken!
rrustema
Yteke de Jong schreef ook in De Telegraaf over dat draagvlakonderzoek naar luchtvaart door Motivaction in opdracht van het ministerie.
https://open.overheid.nl/documenten/fd7e0303-a641-4405-b6ee-f243602a0566/file
Je kan dat onderzoek onder consumenten ook anders lezen. Die CO2-compensatie is een frauduleuze wassen neus in een deel van de gevallen (onbekend welke). Die boodschap is wel overgekomen en gelijk ter harte genomen, ook omdat het in het eigenbelang van consumenten is.
Maar verder moet je consumenten niet vragen wat ze voor slechte zaken willen. Ze willen heel veel dat onverstandig is en daarom beperkt wordt door regels.
Als we een sterke auto-industrie in Nederland zouden hebben zou die er vast ook wel voor zorgen dat het draagvlak voor onbeperkte snelheid op de snelwegen jaarlijks wordt gepeild. Waarna dan blijkt dat er geen sprake van kan zijn dat er 120km/u op de Autobahn als maximumsnelheid wordt ingevoerd.
Ook heeft de luchtvaartpropaganda de consument bereikt en het kwam naar voren in het onderzoek. Men is voor ‘schoner vliegen’ (alsof dat kan), de luchtvaart is van economisch belang denkt men en men is voor uitbreiding van Lelystad. De luchtvaartpropaganda bereikt dan natuurlijk veel meer onderwonenden van Lelystad dan de bezorgde bewonersgroepen die alleen af en toe een alinea in de regionale krant krijgen en een paar zinnen in een tv-reportage.
Typerende alinea uit het onderzoek zelf:
“Aan de ene kant zeggen dus meer mensen krimp dan groei te willen en verkiezen ze ecologie boven economie. Aan de andere kant krijgen juist maatregelen die de mogelijkheid om te vliegen zelf niet aantasten veel steun en zijn Nederlanders zelf maar weinig bereid tot duurzamer vlieggedrag.”
Je moet mensen niet individueel vragen om hun gedrag te veranderen. Dat is immer en altijd in het voordeel van de industrie. Het is de taak van politici om te bedenken wat het goed is voor het collectief, dat kunnen individuen slecht.
Er zit overigens veel interessants in dat onderzoek. Mensen zijn weer heerlijk inconsistent, heel menselijk. Misschien wel een aparte SchipholWatch posting waardig. Maar in het algemeen is het wel een bewijs van hoe effectief de propaganda van de luchtvaartindustrie is.
Garnalenvissers
Groot in het nieuws dat een vijftigtal garnalenvissers moet stoppen vanwege stikstof.
Vergeleken met de vliegindustrie lijkt me dat een symbolisch aantal.
500 vliegmachines per dagminder zou een beter idee zijn geweest.
HansB
Onze koning stelde in een persoonlijke kersttoespraak: zuinig zijn op wat ons verbindt. Waarom krijgen wij dan op zowel 1e Kerstdag als nu (2e Kerstdag) vanaf 06:50 uur een hele rij vliegtuigen over ons dak? In een klap was de Kerstgedachte (het verspreiden van liefde, warmte, vrede en verbinding ) weg. Ik voelde haat.
Wim Kleist
Wat vind de Maatschappelijke Raad Schiphol hier van???? Of bestaan ze niet meer????
F van der Veen
kijk op de website; kom naar de plenaire vergaderingen. doe mee
Rich
Reclame kopen met het echte verhaal meeste mensen hebben geen weet van de vervuiling daar kunnen de boeren niet tegen op
Mijn opinie
1 op de 2 mensen krijgt tegenwoordig met kanker te maken, zei
Martijn Krabbé gisteren in zijn uitgebreide interview bij RTL Late Night.
Niemand, en ook de journalisten niet, vragen zich af hoe dat komt. Niet speciaal omdat hij dat zegt, maar omdat journalisten al langer dit soort cijfers zouden kunnen kennen.
(Ultra) fijnstof, slaaponderbreking en te kort aan nachtrust, geluidsoverlast, zware metalen die als kankerconfetti over onze hoofden worden uitgestrooid, PFAS op ons eten en in ons drinkwater, staalslakken in de omgeving en ga zo maar door.
De eigen regeringen die daar stoïcijns achter staan. Die helpen de rotzooi op te ruimen van de industrie en luchtvaart. Of het gewoon te ontkennen.
1 op de 2 mensen krijgt te maken met kanker.
Ziek gemaakt worden in eigen land door de omgeving waarin je woont.
En dat noemen ze ‘vooruitgang’ en ‘goed voor de economie’.
Prutsers. En moordenaars. Maar dat is mijn opinie.
En mochten ze dit stukje lezen, waar zoemen ze dan op in? Foei, u mag niks opruiends zeggen. In plaats van “We gaan hier heel snel mee stoppen, het is genoeg geweest. 1 op de 2 mensen, ons beleid maakt mensen zo gevaarlijk ziek, dat kan écht niet.”
Enne opruiends, dat is het trouwens niet. Er zijn zoveel onderzoeken die mijn woorden hierboven onderbouwen en heel veel daarvan allemaal door SchipholWatch op deze site beschreven/ uitgelegd/ toegelicht.
Bedankt SW voor alle woorden die jullie hier (afgelopen jaar) over schreven. Fijne Kerstdagen.
Gooi het maar over de schutting naar een ander
Er is nu een plan opgevat (serieus) om oude satellieten in de ruimte na hun levensduur maar te laten neerstorten op de Maan. Dat daar dus een groot satelietvuilnisbelt komt.
Deskundigen waarschuwen omdat er niet bekend is wat dit kan doen met het magnetisch veld van de Maan en dus de impact op de mens.
Het is tekenend voor hoe dom de wereld gerund wordt:
troep wegmoffelen in plaats van opruimen met geen enkel respect voor de leefomgeving.
Jonathan de B
Dat kan helemaal niet. Doorsturen naar de maan kost ongelooflijk veel extra energie. De omloopsnelheid moet namelijk opgevoerd worden van ca 8 kilometer per seconde naar meer dan 11,2 kilometer per seconde om überhaupt richting de maan te kunnen komen, dat is veel te duur.
Sjors
De maan heeft geen magneetveld. Lokaal kunnen er weliswaar zeer kleine magnetische structuren gevonden worden, maar er is geen globaal magneetveld.
Ad
Het luchtvaarttoneelstuk wordt nu ook gepromoot door een voor mijn nieuwe website http://www.slimmervliegen.nl
Ik kon er niet omheen er op te kijken na massieve promotie op de radio. Blijkt een website te zijn van de Vereniging Nederlandse Verkeervliegers VNV.
De bekende mantra’s worden vermeld zoals het belang voor de economie, elektrisch vliegen, biobrandstof etc. Het is vast de bedoeling dat dit éénrichting-communicatie blijft. Een mailadres of mogelijkheid om te reageren heb ik niet kunnen vinden. Dus reageren laat ik graag over aan clubs zoals Schipholwatch. Slimmervliegen? Wees wijzer en kies voor het enige werkelijke slimmer vliegen: VLIEG NIET.
rrustema
Misschien moeten we net als de industrie ook met geld aandacht kopen voor ons verhaal. Want via journalisten gebeurt het alleen incidenteel als er nieuws is. En daarmee bereik je de consumenten van nieuwsmedia. Krantenlezers weten onze kant van het verhaal vaak al.
En je moet ook heel veel herhalen voordat het beklijft. Dat lukt wel goed met plaatjes van zonnige verre oorden op de socials, op billboards, op tv, op trams etc. Eigenlijk is bijna elk toeristisch plaatje behalve uitjes in eigen land reclame voor vliegen. Dat zijn nou toevallig ook net de plaatjes die massa’s mensen graag delen. Ook de mensen die zelden vliegen.
HansB
Praat me niet over het woord “slim”. Ze maken deel uit van het narratief dat de vliegindustrie bezigt. Alle maatregelen die er genomen zouden moeten worden om de overlast terug te dringen, zijn vanuit het perspectief van de luchtvaart bekeken. Niet vanuit het perspectief van de omwonenden of het milieu. Isoleren (je krijgt zo’n dik pak isolatie in je slaapkamer dat het bed er nauwelijks meer in past), “slimmer” bouwen, dubbelglas met noise canceling, “stillere” vliegtuigen en andere onrealistische “innovatie”, het niet meer meetellen van de uitstoot boven de 900 meter. En zo kan je nog wel even doorgaan. Want de luchtvaart moet immers kunnen “groeien” (een hardnekkig en onjuist wereldbeeld). In Den Haag zijn er helaas diverse lieden die (recent ook weer) meteen in het gelid springen (of in ieder geval intensief meedenken) als de vliegindustrie van zich laat horen. Misschien dat er diep in hun ziel ook nog wel een soort van “VOC-mentaliteit” meespeelt. Ze moeten niets hebben van al dat “woke gedoe” van omwonenden en milieuorganisaties. Maar intussen vergeten ze dat ze volksvertegenwoordiger zijn en dat ze naar de feiten moeten kijken. En die feiten weerspreken hun ambities.
Bourree
Snel even Jetten ompraten! Rintelen in het kwadraat.
Rintel meldt in de webcast aan personeel D66-leider Rob Jetten te hebben ontmoet, die aan zet is in de formatie. D66 wil de luchtvaart aanpakken, afgaande op het verkiezingsprogramma, onder meer door het luchtvaartknooppunt Schiphol ’kritisch’ te beschouwen. Volgens de KLM-topvrouw heeft ze goed aan Jetten kunnen uitleggen waarom de hub, die gedragen wordt door KLM, belangrijk is voor de economie.
Wanneer worden wij gehoord?
Ed
Dat ze het goed heeft kunnen uitleggen betekent nog niet dat haar mening wordt gedeeld. De mogelijke deelname van de VVD aan het kabinet baart wel zorgen. Immers, deze partij maakt alles van waarde kapot. En wie met de VVD regeert gaat zelf kapot.
Haes
“De vraag is niet óf het systeem verandert, maar wanneer. “…. Zo eindigt het artikel ongeveer.
Ik zou er aan toevoegen: “en hoe”…
Want men speelt met vuur. Hoe langer men de signalen negeert, de druk laat oplopen, hoe groter het risico op onbeheersbare ontwikkelingen. Hier komen ongelukken van.
Bourree
Graag wil ik iedereen van Schipholwatch bedanken voor de inzet en ondersteuning!
Ik wens alle lezers mooie rustige kerstdagen en een vreedzaam Nieuwjaar.
Bourree
Silent Night – Have A Good Flight
https://drive.proton.me/urls/K3VK3K6MFC#ulXB8mwQIi71
George
Die hub funktie is als Sinterklaas. Omdat iedereen zegt dat Sinterklaas bestaat geloven de kinderen er in. Door het reciteren dat de Blauwe Engel een heilige koe is, neemt iedereen het over. Fata morgana is hier eerder van toepassing. Milieuvergunning of niet schijnbaar staat Schiphol boven de wet.
Johan
Vergelijkbaar met Schiphol in mijn optiek de medewerkers van Tatasteel zullen wel zijn geschrokken van alle berichten. Tatasteel ligt onder een vergrootglas niet nakomen van afspraken ets. Daar zitten diverse instanties bovenop de ene claim en de andere claim volgt.
Schiphol en de overheid daar in tegen doet eigenlijk hetzelfde belofte niet nakomen en gewoon doorgaan met vervuiling en uitstoot echter deze wordt niet aangepakt maar wordt gehoneerd voor hun werkwijze. Onbegrijpelijk dat dit kan in ons land. Maar ja handhaven is in ons land subjectief.
fons
doneren mensen, doneren het enige wat wellicht iets kan verkeren.
Jan Offerman
Noem het gewoon hardop.
Een ministerie dat op de stoel van de rechter gaat zitten gebeurd in een bananen land met een dictator aan het bewind.
Welkom in bananen land Nederland
Pieter
Misschien is dit een schrale troost, maar bij Tata Steel zaten de bewoners tot 5 jaar terug in een vergelijkbare situatie. Inmiddels staat de Overheid c.q. de omgevingsdienst achter de omwonenden en is het weg kijken van de Overheid gestopt. Ze staan nu op het punt om de vervuilende fabrieken eindelijk te sluiten en de omwonenden hebben via de rechtbank een schadeclaim van €1,4 miljard tegen het bedrijf ingediend. Misschien bij Frisse wind je licht eens opsteken?
Bourree
Kleiner is Fijner
Schiphol is niet langer alleen een knooppunt van verbindingen, maar ook een centrum van overlast, vervuiling en drukte. Misschien is het tijd om te erkennen dat kleiner soms echt fijner is.
Schiphol lijkt misschien essentieel voor onze economie. Maar wie nauwkeuriger luistert hoort de propaganda en de lobby! , Een groot deel van de vluchten bestaat uit overstappers die geen stap buiten het vliegveld zetten. Zij leveren Nederland nauwelijks iets op, behalve extra uitstoot en lawaai. Omwonenden betalen de hoogste prijs: knetterde herrie de hele dag door om de minuut, slapeloze nachten, viezigheid, uitstoot, achterblijvende woningbouw vanwege berekende geluidsnormen en schade aan de natuur door stikstofdepositie.
Een kleiner Schiphol zou een krachtige stap zijn richting een geloofwaardige klimaatstrategie. Minder vluchten betekent minder CO₂-uitstoot, minder geluidsoverlast en meer ruimte voor stille oplossingen, zoals investeringen in hogesnelheidstreinen binnen Europa. De reis van Amsterdam naar Parijs hoeft immers niet per se door de lucht.
Het politieke project zou ook kunnen kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit, duurzaamheid boven groei, en leefbaarheid boven magere winsten, Een kleinere Schiphol is niet het einde van onze luchtvaartambities – het is juist het begin van een verstandiger toekomst.
Kleiner is, in dit geval, echt fijner.
Heet toneelstuk Schiphol heeft geen publiek meer. De gordijnen gaan dicht!
Bourree
UITHOORN
Waarom zie/lees ik dit nergens terug in de media? Heerst daar ook de luchtvaartlobby?
rrustema
Dat vraag ik me ook vaak af. Maar journalisten willen nieuws hebben. Een actuele ontwikkeling.
Dat Schiphol/KLM zich gedraagt zoals het doet? Niet echt nieuws. Er zijn ook geen politici die hierover kunnen struikelen.
De dubbel demissionaire populisten die de status quo verdedigen met de gebruikelijke riedels? Geen nieuws. Dat deze minister niets doet of in het belang van Schiphol/KLM aan het rommelen is? Dat is ook al geen opzienbarend nieuws.
Een uitspraak van een rechter, een Kamermeerderheid die de minister iets vraagt, dat soort ontwikkelingen zijn onmiskenbaar nieuws.
Een nieuwe minister die iets anders wil gaan doen met Schiphol/KLM, dat is gelijk groot nieuws. En de journalisten zullen volgen. Hopelijk snel.
rrustema
“Het is geen participatie. Het is theater.”
Hm. Wikipedia over theater:
“Om het toneelstuk te kunnen smaken, moeten de toeschouwers zich kunnen inleven in het verhaal. ”
Verhaal: hoe inspraak van onderwonenden de leefbaarheid verbetert.
“De belangrijkste taak van de acteur is hun vertrouwen te winnen, ervoor te zorgen dat ze als werkelijk aanvaarden dat waarvan ze eigenlijk weten dat het een nabootsing is.”
Overheid wekt vertrouwen, want toch wel die overheid waar we belasting aan betalen en die het monopolie op geweld heeft. Om in te geloven.
“Als de acteurs hun concentratie verliezen en achteloos worden, als ze aan het zicht worden onttrokken door andere acteurs, of als ze zich laten gaan in narcistisch poseren waaruit hun eigen aard meer naar voren komt dan die van hun personages, verliezen ze het vertrouwen van het publiek.”
Het publiek vertrouwt het toneelstuk niet meer. De aard van de industrie komt meer naar voren, de acteur overheid is ongeloofwaardig en de acteurs KLM en Schiphol onttrekken het zicht op de overheid. Die ook narcistisch poseren.
Het is slecht theater geworden, het publiek loopt weg…