De Maatschappelijke Raad Schiphol werd opgezet als het nieuwe geweten van de luchtvaart. Een wettelijk orgaan dat eindelijk de leefomgeving zou beschermen, maar het eigen bestuursreglement van de MRS geeft de getergde burger weinig hoop.
Het reglement is zo zorgvuldig dichtgetimmerd dat echte onafhankelijkheid onmogelijk is. De MRS is geen tegenmacht, maar een bestuurlijk vangnet dat maatschappelijke kritiek opvangt, dempt en teruggeeft in een vorm die het ministerie kan verkroppen.
De statuten laten er weinig twijfel over bestaan. “De voorzitter benoemt, schorst en ontslaat de Leden van de MRS”, staat er letterlijk in het document dat de minister op 17 juni 2024 heeft goedgekeurd. De minister benoemt de voorzitter, en die voorzitter bepaalt vervolgens wie er in de raad zit die de minister moet controleren.
Het is een machtsvertoon dat in geen enkele democratische context acceptabel zou zijn. Bewonersvertegenwoordigers, die nota bene democratisch zijn gekozen, vallen onder deze zelfde ontslagbevoegdheid. Dus zelfs wanneer zij door de gemeenschap zijn gekozen, blijven zij afhankelijk van de willekeur van de voorzitter die door de minister zelf is aangesteld.
Voorzitter interpreteert
De ontslaggronden zijn zo breed dat ze elke vorm van interne tegenspraak kunnen opheffen. Grensoverschrijdend gedrag, bekendmaking van vertrouwelijke informatie en aantoonbaar disfunctioneren zijn open normen die uiterst gevoelig zijn voor interpretatie. Interpretatie die vervolgens volledig bij de voorzitter ligt. Procedurele waarborgen — hoor en wederhoor, onafhankelijk onderzoek, een beroepscommissie — zijn slechts schmink. Ze veranderen niets aan de machtsverdeling. Een voorzitter die een kritisch lid kwijt wil, heeft alle instrumenten om dat te realiseren.
Daarmee is de MRS geen tegenmacht, maar een tot in de haarvaatjes gecontroleerde macht. Een orgaan dat maatschappelijke perspectieven moet bundelen, maar intern zo strak is gereguleerd dat afwijkende perspectieven kunnen worden uitgesloten. De experts binnen de raad mogen geen minderheidsstandpunt innemen. Maatschappelijke organisaties mogen alleen spreken binnen de regeltjes van het reglement. Bewonersvertegenwoordigers zouden moeten opereren zonder last, maar lopen permanent het risico te worden ontslagen.
De deelnemer aan de MRS die naar buiten spreekt, mag dat alleen doen wanneer de voorzitter het toestaat. Het reglement zegt: “Door MRS‑Leden worden geen uitingen gedaan in naam van de gehele MRS.” De voorzitter beheert het narratief, de samenstelling en de toegang tot informatie. De minister kijkt tevreden toe.
Geen bescherming
De MRS is geen onafhankelijk orgaan. Het is een orgaan dat de schijn van onafhankelijkheid uitstraalt. Een orgaan dat maatschappelijke inbreng moet kanaliseren, maar dat intern zo is ontworpen dat die inbreng nooit oncontroleerbaar wordt. Een orgaan dat transparantie moet bevorderen, maar dat intern een structuur heeft die transparantie tegenwerkt. Van bescherming van de leefomgeving kan zo niets terechtkomen, zo concludeerden ook vier gekozen leden die enkele weken geleden opstapten.
Daarom is ingrijpen door de Tweede Kamer noodzakelijk. Niet volgend jaar, maar nu. De Kamer heeft de taak om te controleren of wettelijke organen daadwerkelijk functioneren zoals de wetgever dat heeft bedoeld. De MRS functioneert niet zoals bedoeld. Het is geen onafhankelijke commissie, maar een bestuurlijk instrument dat maatschappelijke tegenspraak kanaliseert en neutraliseert.
De Kamer moet eisen dat de ontslagbevoegdheid van de voorzitter wordt beperkt, dat bewonersvertegenwoordigers daadwerkelijk onafhankelijk kunnen opereren, dat experts vrijuit kunnen spreken en dat de MRS niet langer het verlengstuk is van het luchtvaartminnende ministerie.
De leefomgeving rond Schiphol verdient een orgaan dat echt onafhankelijk is, niet een orgaan dat onafhankelijkheid simuleert. De MRS moet worden herzien. Tweede Kamer, neem alstublieft uw verantwoordelijkheid.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Reint
En nu er maar van uitgaan dat de Tweede Kamer zijn werk van controleur van de Regering goed uitvoert.
Spreek je politieke partij er ook op aan !
Ger
Zoals gewoonlijk.
Liegen en bedriegen.
We zijn niet anders gewend.
Anoniem
De kamer moet inderdaad ingrijpen. Niet bij de MRS, maar bij het ministerie. Daar zit het probleem. Letterlijk alles wat de luchtvaart maar een beetje kan raken, wordt volledig tegengehouden. Doorwrochte adviezen van de MRS worden genegeerd. Door zaken te traineren en doelbewust juridisch vertragen door het laten aankomen op rechtszaken, hoger beroep. Zelfs uitspraken van de Raad van State worden afgedaan als “een mening” Bewoners moeten zelf m.b.v. donaties rechtszaken voeren. Dan komen ze tegenover de landsadvocaat ye staan met een kudde zuidas advocaten.
De luchtvaartsector voert de regie bij IenW.
Reint
Welke “kudde” Zuidas advocaten gaan opstaan?
Aanmelding bij Schipholwatch.nl .
Rob
Voor welk probleem is een andere structuur een oplossing ? Volgens mij was de reden om op te stappen van enkele leden dat er weinig tot niets wordt gedaan met de adviezen. Niet de keuze voor een bestuursstructuur zoals gebruikelijk bij adviesorganen. Het probleem is volgens mij niet de bestuursstructuur maar een ministerie dat structureel niets doet met adviezen over Schiphol zodra het de Hub functie raakt. Dit geldt ook bijvoorbeeld voor de OvV, RLI, WRR en commissie MER.
Josje
Die laatste constatering is een waarheid als een koe. Structureel aan de laars lappen van adviezen is al een tijdje het nieuwe normaal in regeringskringen (en helaas niet voorbehouden aan IenW). Een andere structuur van de MRS is inderdaad op zich geen oplossing voor dat probleem. Maar dat wil niet zeggen dat het niet belangrijk is. Beide zijn symptomen van een niet functionerende democratische structuur. Dat moet veranderen, op alle niveaus. Sluipenderwijs uitgeholde rechten van burgers moeten terugveroverd worden. Om het positief te framen: er zijn allerlei manieren om een begin te maken met het versterken van de democratie, en daarmee bezig zijn voedt het democratisch besef onder steeds meer mensen en uiteindelijk hopelijk ook de politiek.
Zaakje stinkt
De voorzitter en secretaris van de MRS zijn door het Ministerie van I&W aangenomen (vacatures zijn door I&W opgesteld en uitgezet). Het budget voor beide functies staat op het budget van I&W, die betaalt ze dus.
I&W is nog nooit onafhankelijk geweest m.b.t. de luchtvaart.
En dus, aangesteld en betaald door I&W, zijn de voorzitter en de secretaris van de MRS dat ook niet. En lopen ze mee in het luchtvaartbeleid van I&W. Dat is geen hogere wiskunde.
Het zaakje stonk al vanaf begin af aan, net zoals al die kerosine boven onze hoofden.
@SchipholWatch:
hoe staat het trouwens met al die ingediende vragen (antwoorden) van kortgeleden aan de Minister van I&W? Daar zou ik wel een update artikel van willen lezen.
Geregisseerde participatie
Als de minister de voorzitter benoemt en die voorzitter vervolgens bepaalt wie er aan tafel zit, hoe onafhankelijk is die tegenmacht dan werkelijk? Worden er mensen gekozen die stevig durven tegen te spreken, of vooral mensen die binnen de politieke agenda passen?
Aan tafel zitten is één ding. Vrijuit kunnen tegenspreken zonder het risico de laan uit te worden gestuurd, is iets anders. En als adviezen vervolgens zonder consequenties terzijde kunnen worden geschoven, hoeveel invloed heeft de MRS dan werkelijk?
Wie echte inspraak wil, moet ook echte tegenspraak durven verdragen. Anders blijft participatie vooral een schijnvertoning: voor de bühne, binnen de bestuurlijke lijntjes.