Steeds was het de reflex van bestuurders rond Schiphol: eerst groei mogelijk maken, daarna kijken hoe de overlast kon worden beperkt. In de nieuwe beantwoording van de ruim 1.500 zienswijzen op de Omgevingsvisie Noord-Holland lijkt de provincie die logica voorzichtig om te draaien.
Voor het eerst formuleert Noord-Holland expliciet dat verdere ontwikkeling van Schiphol alleen aanvaardbaar is als de leefomgeving daadwerkelijk verbetert en de gezondheidsbelasting afneemt. Dit is politiek gezien een belangrijke verschuiving.
Uit de Nota van Beantwoording (NvB) op de zienswijzen op de Omgevingsvisie van Noord-Holland blijkt dat Schiphol een van de terugkerende dossiers was in de inspraakronde. Bewoners en organisaties brachten zorgen naar voren over geluidsoverlast, uitstoot en gezondheidsschade. Daarbij werden volgens de provincie ook oproepen gedaan tot krimp van het aantal vluchten of zelfs sluiting van de luchthaven.
Die golf van kritiek heeft de provincie naar eigen zeggen niet genegeerd. In het hoofdstuk over de verwerking van de zienswijzen schrijft Noord-Holland dat de passages over Schiphol “inhoudelijk zijn aangescherpt”. In de definitieve Omgevingsvisie wordt nu explicieter gemaakt dat verdere ontwikkeling van Schiphol gepaard moet gaan met een aantoonbare verbetering van de leefomgevingskwaliteit en een vermindering van de gezondheidsbelasting. Bovendien zegt de provincie te streven naar een afnemende milieubelasting en krimpende milieucontouren rond de luchthaven.
Moeilijk te rijmen
Dat zijn woorden die moeilijk te rijmen vallen met de traditionele groeidrang van de luchtvaartsector. Want als milieubelasting moet afnemen en hindercontouren moeten krimpen, ontstaat vanzelf de vraag hoeveel ruimte er nog resteert voor uitbreiding van de luchthaven. De provincie geeft daarop geen concreet antwoord, maar het uitgangspunt dat de leefomgeving erop vooruit moet gaan voordat Schiphol zich verder ontwikkelt, legt wel een nieuwe lat neer.
Tegelijkertijd bevat het document ook de bekende bestuurlijke ontsnappingsroute. Bij het thema gezonde leefomgeving stelt de provincie dat zij in beginsel uitgaat van landelijke wet- en regelgeving. Waar Den Haag normen stelt, volgt Noord-Holland die normen. Wel benadrukt de provincie dat wettelijke grenswaarden slechts een ondergrens vormen en dat bij ruimtelijke afwegingen ook gezondheidseffecten en cumulatie van milieubelasting moeten worden meegewogen. Schiphol wordt daarbij samen met Tata Steel expliciet genoemd als bron van zorgen over gezondheid en leefkwaliteit.
Daarmee ontstaat een interessante spanning. Aan de ene kant erkent de provincie dat bewoners zich steeds nadrukkelijker verzetten tegen de gezondheids- en leefbaarheidseffecten van Schiphol. Aan de andere kant blijft het provinciebestuur grotendeels binnen de kaders die het Rijk vaststelt. De vraag is dan hoe hard de nieuwe formuleringen werkelijk zijn wanneer toekomstige besluitvorming opnieuw botst met economische belangen van de luchthaven.
Afbrokkelend draagvlak
Juist dat maakt deze nota relevant. Niet omdat Noord-Holland plotseling voor sluiting of forse krimp van Schiphol kiest, maar omdat de provincie impliciet erkent dat het maatschappelijke draagvlak voor het oude groeimodel verder afbrokkelt. Uit de samenvatting van de zienswijzen blijkt dat Schiphol inmiddels niet meer wordt gezien als uitsluitend een economische motor, maar steeds vaker als een gezondheids- en leefbaarheidsvraagstuk. Die verschuiving is minstens zo belangrijk als de aangepaste beleidsformuleringen zelf.
Voor bewonersorganisaties biedt de tekst bovendien nieuwe aanknopingspunten. Wanneer de provincie zelf schrijft dat verdere ontwikkeling alleen mogelijk is bij aantoonbare verbetering van de leefomgeving, ontstaat een bestuurlijke norm waarop het provinciebestuur later kan worden aangesproken. De vraag of geluidshinder afneemt, of gezondheidsbelasting daadwerkelijk vermindert en of milieucontouren werkelijk krimpen, wordt daarmee niet langer uitsluitend een wens van omwonenden, maar ook een expliciete ambitie van de provincie zelf.
Het is nog geen breuk met het verleden. Maar tussen de regels door laat Noord-Holland wel zien dat het politieke klimaat rond Schiphol verandert. Waar vroeger groei het uitgangspunt was en leefbaarheid de randvoorwaarde, lijkt de provincie nu voorzichtig het tegenovergestelde op papier te zetten. De echte test volgt wanneer die woorden moeten worden omgezet in concrete keuzes. Dan zal blijken of krimpende milieucontouren meer zijn dan bestuurlijke poëzie.

Sla dit artikel op in uw favorieten









Geef een reactie