De Maatschappelijke Raad Schiphol kampt met een interne crisis. Het lijkt erop dat de organisatie haar eigen gekozen leden tot last is gaan zien.
Dit valt op te maken uit interne e-mails tussen gekozen leden en staf waarop SchipholWatch de hand wist te leggen.
De mails laten een ontluisterend beeld zien: een adviesraad die zijn wettelijke taak moet uitvoeren, maar intern zo verstrikt is geraakt in angst, conflictvermijding en bestuurlijke machinaties dat zelfs een zorgvuldig opgesteld advies over het nieuwe Luchthavenverkeersbesluit wordt behandeld alsof het een hinderlijk agendapunt is.
Het begint bij een uitnodiging van I&W voor een gesprek over het MRS‑advies. Een gesprek dat volgens het ministerie bedoeld is om “afwegingen of standpunten te verduidelijken” en dat vóór het commissiedebat van 19 mei moest plaatsvinden, zodat I&W de input nog kon verwerken. Directeur Inge Kok schrijft letterlijk dat het gesprek informatief is en dat I&W “streeft naar afronding van de beantwoording van de zienswijzen” vóór dat moment.
Ontploffing
Maar binnen de MRS ontploft het. Jeroen Wester, inmiddels heeft hij zijn taken voor de MRS neergelegd, reageert scherp en terecht: het is vreemd om een gesprek te houden over een advies dat zorgvuldig tot stand is gekomen. Hij vraagt waarom de MRS überhaupt zo’n gesprek zou aangaan vóórdat minister Vincent Karremans (VVD) zijn appreciatie heeft gegeven. Hij schrijft: “Vooralsnog vind ik het vreemd een gesprek te houden over een zorgvuldig tot stand gekomen advies wat reeds is afgegeven.”
Wat volgt is geen inhoudelijke discussie, maar een bestuurlijke afknijping. Het MRS‑bureau – ambtenaren, betaald door I&W dus – besluit dat het gesprek gewoon doorgaat met de leden die zich wel hebben aangemeld, alsof de rest van de raad er nauwelijks toe doet. Wester noemt dat “volstrekt ongepast” en wijst erop dat inhoudelijke bijdragen van leden worden weggezet als “moeite hebben met het gesprek”, waarna de ondersteuning de ingeslagen weg “ijskoud vervolgt”.
De documenten laten zien dat deze ontwikkeling geen incident is. In een eerdere mail aan de voorzitter en secretaris schrijft Wester dat er “iets zwaars onder het tapijt ligt” binnen de MRS. Hij wijst op het structureel vermijden van het NNHS‑dossier, specifiek het preferentieel baangebruik, het hete hangijzer dat al jaren door de MRS wordt ontweken. Hij schrijft: “Het inhoudelijk bespreken van het NNHS, specifiek het preferentieel baan gebruik, het hete hangijzer, is altijd uit de weg gegaan.”
Tastbare gevolgen
Dat ontwijken heeft inhoudelijke gevolgen gehad voor het LVB‑advies. De werkgroep durfde het onderwerp niet aan te raken, interne belangen speelden mee, en uiteindelijk belandde het onderwerp op “heel kromme wijze” slechts in een bijlage. Wester noemt dat ronduit strijdig met degelijke advisering.
De reactie van de MRS‑top is onthutsend. In plaats van de inhoudelijke zorgen serieus te nemen, wordt Wester verweten dat zijn toon “ongepast” is en dat zijn mails “veel impact hebben op alle medewerkers”. Voorzitter Khadija Arib en haar secretaris schrijven: “De wijze van bejegening de afgelopen maanden baart ons grote zorgen en moet stoppen.”
Het is een klassieke bestuurlijke reflex: wanneer een democratisch gekozen lid de vinger legt op een structureel probleem, wordt niet het probleem aangepakt maar de boodschapper. De MRS‑leiding nodigt Wester uit voor een gesprek over zijn toon, niet over de inhoudelijke misstanden die hij aankaart.
Angst voor conflict
Wat uit de documenten naar voren komt, is een adviesraad die zijn eigen rol niet meer durft te vervullen. Een raad die zich laat leiden door tijdsdruk, door de agenda van I&W, door interne gevoeligheden en door angst voor conflict. Wester beschrijft het treffend: “Presentaties en I&W lijken prioriteit te krijgen boven inhoudelijke afstemming.”
De MRS is geen verlengstuk van I&W. De MRS is geen doorgeefluik voor informatiebijeenkomsten. De MRS is een wettelijk adviesorgaan dat de minister moet wijzen op juridische haken en ogen, op gebreken in regelgeving, op risico’s voor omwonenden. Maar de documenten tonen een raad die zijn eigen leden het zwijgen oplegt, hete hangijzers ontwijkt en zich neerlegt bij een ministerie dat graag vóór de appreciatie nog even “over en weer standpunten wil verduidelijken”.
De kernvraag is simpel: hoe kan een adviesraad die intern niet vrijuit kan spreken, extern nog onafhankelijk adviseren? De MRS heeft een groot probleem. Het ministerie staat erbij, kijkt ernaar en ziet dat alles goed is, precies zoals bedoeld.
Sla dit artikel op in uw favorieten
W Lieverst
Gezien het aantal en de aard van de vluchten, lijkt het terecht om de MRL(elystad Airport) in het leven te roepen.
Is er ook een RECENTE kaart van Lelijkstad Airport te vinden, waarop de exacte aanvliegroutes van de burgerluchtvaart en defensie te vinden zijn, liefst geïntegreerd?
De laagvliegroutes over het Lemelerveld zijn geskipt. Wordt daar soms meer belasting afgedragen en al betaald met de digitale euro?
Is het eigenlijk wel zo dat de route is vervallen?
Eerst zien dan geloven.
W Lieverst
De zienswijzen van de heer Vollenbroek worden direct ter zijde geschoven. Hierover ooit een intern stuk gelezen van 2 ambtenar(r)en.
Dus een zienswijze is een votje, iets om te gebruiken als toiletpapier.
Noobody-b.bsky.social
IenW kan weer een overwinning op haar palmares bijschrijven: na de ORS is ook de MRS uitgeschakeld.
Een effectief argument voor de rechtse krachten om weer een “Schipholtafel” te creëren waar Schiphol dus de lakens uitdeelt.
Noobody-b.bsky.social
I&W “streeft naar afronding van de beantwoording van de zienswijzen”
Er is een nieuw woord gecreëerd door onze overheden: zienswijzen.
Dit lijkt er op dat je als burger heel democratisch je mening en input kan geven over plannen van de overheid en dat ze die dan eventueel met jouw input zullen gaan bijstellen.
Maar “zienswijze” is een vervanging van het bezwaarschrift. Dat blijkt als je antwoord krijgt op je zienswijze, die wordt dan namelijk “ongegrond verklaard” en vervolgens “afgewezen”. Dan komt opeens de taal van bezwaarschriften weer bovendrijven…
W Lieverst
De zienswijzen van de heer Vollenbroek worden direct ter zijde geschoven. Hierover ooit een intern stuk gelezen van 2 ambtenar(r)en.
Dus een zienswijze is een votje, iets om te gebruiken als toiletpapier.
Josje
Als buitenstaander is het lastig je een oordeel aan te meten over interne strubbelingen in zo’n raad. Maar als ik lees dat de werkgroep het NNHS en preferentieel baangebruik niet ‘durfde te bespreken’ dan is mij glashelder dat het belang van onderwonenden niet adequaat wordt vertegenwoordigt. Het artikel bevestigt voor mij dat de opzet van de MRS niet deugt en het Ministerie veel te sturend opereert. Dan moet je niet raar opkijken dat er problemen ontstaan binnen de bewonersvertegenwoordiging.
De geschiedenis van de burgerparticipatie in leert dat het idee dat je je vooral coöperatief moet opstellen omdat je anders met lege handen achterblijft een pervers mechanisme is dat uiteindelijk het belang van onderwonenden schaadt. Helaas is wantrouwen jegens de overheid gerechtvaardigd gebleken – niet omdat iedereen per se kwaad in de zin heeft, maar omdat de invloed van de sector enorm is en het denkkader sterk beïnvloedt (de machtige partij heeft ‘definitiemacht’). Dus moet je je als bewonersvertegenwoordiging assertief opstellen, niet meegaan in agendavoorstellen die je belang kunnen ondermijnen en, het belangrijkst, zorgen dat je het onderling op hoofdlijnen eens bent zodat je je niet tegen elkaar laat uitspelen.
Rob
Mee eens dat je als buitenstaander geen mening kunt vormen over interne discussies, ook niet op basis van enkele Emails zonder alle communicatie en de context te kennen. Voor wat betreft het preferentieel baangebruik binnen het NNHS. Dat is wel degelijk besproken, zoals in het advies over het NNHS is te zien. En daar wordt aangegeven dat de meningen binnen de MRS verdeeld zijn , en is er geen advies noch voor afschaffing noch voor intensivering (welke beide geluiden je onder omwonenden in de Schiphol regio hoort). Ik kan wel begrijpen dat de MRS zich in de adviezen richt op zaken die breed gedragen worden in de gehele Schipholregio en niet op belangen tegenstellingen tussen verschillende banen/gebieden. Dat is wel een duidelijke verbetering mijns inziens ten opzichte van de AldersTafel. Daar werd groei als uitgangspunt genomen en omwonenden mochten vervolgens meepraten over hoe de resultererende hinder te verdelen en beperken, zolang de groei maar mogelijk was. Overigens vaak tervergeefs want de LVNL kent zijn eigen werkwijze en heeft veel zaken bedacht aan de AldersTafel niet geimplementeerd. De MRS stelt de noodzakelijke omvang van Schiphol ter discussie en pleit voor betere normen tot bescherming van omwonenden .
Josje
Mijns inziens moet het en/en zijn. Inderdaad is een breed door de bewonersvertegenwoordiging gedragen visie zeer te verkiezen boven het onderling ruzieën over het baangebruik. De overheid moet uiteraard worden aangespoord tot krimp, maar juist de onderwonenden zijn in staat aan te geven tot welke excessen het preferentieel baangebruik in combinatie met grote toename van vluchten in de praktijk heeft geleid en hoe onhoudbaar dit systeem, dat alleen binnen strikte randvoorwaarden enige rechtvaardigheid heeft, inmiddels is geworden. Dus zou de MRS ook acute knelpunten zoals de buitensporige inzet van de Buitenveldertbaan of de Zuidoosthoek moeten kunnen agenderen. Waarom dit blijkbaar niet gebeurd is weet ik niet, maar het lijkt me belangrijk, zoals andere reageerders ook aangeven, dat de MRS echt onafhankelijk advies kan geven, ook ongevraagd, en niet alleen kan reageren op voorgekookte formats van het Ministerie. Het ‘bespreken van een advies’ geeft ook mij te denken. Als ik in de ondernemingsraad van mijn organisatie zit en we adviseren de directeur, dan verwacht ik dat hij/zij daar kennis van neemt en er formeel op reageert in het volgende geplande overleg en niet ons sommeert een vergadering bij te wonen om dit advies te ‘bespreken’.
Rob
Ik zie het probleem niet. De MRS brengt een advies uit. Dat een advies besproken wordt voordat er op gereageerd wordt lijkt mij heel normaal, en geeft de MRS de gelegenheid om zaken nog toe te lichten of te benadrukken. Dat een lid van de MRS er geen van gebruik wil maken, staat een lid van de MRS vrij. Maar indien er andere leden wel van gebruik willen maken dan laat je zo’n bijeenkomst doorgaan. Kan niet zo zijn dat enkele leden met een afwijkend standpunt de andere leden gaan belemmeren. En er hoeft ook niet overal unanimiteit over te zijn. De opgestapte leden van de MRS hebben overigens ook aangegeven dat de adviezen an sich prima zijn. Het probleem ligt vooral bij I&W die er te weinig mee doet.
Onafhankelijke en ongevraagde adviezen
Je maakt een grapje zeker. Het ging o.a. grotendeels om iets cruciaals, nl. het preferentieel baangebruik. Dat de MRS dat liet liggen is heel discutabel en voelt alsof ze geen echt onafhankelijk adviesorgaan willen zijn, en die ook ongevraagde adviezen geven.
Bovendien is natuurlijk duidelijk dat ‘het bespreken van een advies’ gelijk staat aan het eruit Schiphollen wat I&W niet zint. Zo gaat dat in de politiek. De MRS hoort zich daarbuiten te houden.
Ook kritiek hoort erbij. Zonder tegengeluid verliest onafhankelijke advisering haar kracht
Een onafhankelijke adviesraad moet juist ruimte bieden aan tegenspraak, kritische vragen en ongemakkelijke waarheden. Als interne kritiek wordt gezien als een probleem dat moet worden beheerst, verschuift de focus van de inhoud naar het behoud van bestuurlijke rust.
Dan verdwijnt niet alleen het tegengeluid, maar uiteindelijk ook de geloofwaardigheid van de onafhankelijke advisering.