In Brussel lijken ze te denken dat de luchtvaart een kwetsbare industrie is die met fluwelen handschoenen moet worden aangepakt. De sector ontving tussen 2013 en 2025 maar liefst 10,9 miljard euro aan gratis emissierechten.
Dit blijkt uit een nieuwe CE Delft‑studie. Die miljarden kwamen niet voort uit klimaatbeleid, maar vormden een fiscale sluiproute die rechtstreeks in de winst‑ en verliesrekening van de sector belandde.
Opportunity Green – een ngo die probeert via de rechter het klimaatbeleid te stimuleren – vat het treffend samen: de miljarden waren geen compensatie, maar simpelweg cadeaus aan de vliegindustrie.
Het rapport laat zien hoe absurd de situatie werkelijk is. De zes grootste Europese luchtvaartgroepen – Lufthansa, Ryanair, Air France‑KLM, IAG, easyJet en Wizz Air – ontvingen samen 6 miljard euro aan gratis rechten en maakten in dezelfde periode 21 miljard euro winst. Terwijl hun totale klimaatkosten opliepen tot 320 miljard euro, betaalden ze daarvan in 2025 slechts 12 procent. De rest wordt afgewenteld op de samenleving, de belastingbetaler en de leefomgeving van miljoenen Europeanen.
Nauwelijks effect
CE Delft rekent voor dat gratis rechten nauwelijks effect hebben op ticketprijzen of vraag. Ze vergroten simpelweg de winstgevendheid van airlines. De economische theorie is glashelder: gratis rechten drukken geen kosten, ze verschuiven ze – van private aandeelhouders naar de samenleving in dit geval.
De sector heeft dat decennium na decennium uitgebuit. Zelfs nu de gratis rechten worden uitgefaseerd, blijkt er geen enkel bewijs dat de winstgevendheid of investeringscapaciteit van airlines eronder lijdt. Het sprookje van kwetsbaarheid voor de concurrentie wordt door deze feiten volledig ontmaskerd.
Pijnlijk is de analyse van duurzame investeringen. CE Delft toont aan dat airlines tussen 2013 en 2025 slechts 1 miljard euro uitgaven aan daadwerkelijk duurzame activiteiten, vooral de zeer beperkte SAF‑aankopen en wat elektrische grondapparatuur.
Schril contrast
Dat bedrag staat in schril contrast met de 13,7 miljard euro die onder de EU‑Taxonomy als duurzaam werd gerapporteerd. De Taxonomy blijkt een papieren werkelijkheid waarin nieuwe fossiel‑vliegtuigen als ‘groen’ mogen worden aangemerkt. CE Delft laat zien dat in 2025 slechts 0,13 procent van alle kapitaalinvesteringen van airlines werkelijk duurzaam was. De rest was business‑as‑usual, verpakt in groene marketing.
Het bericht van Opportunity Green legt de vinger op de zere plek: de EU heeft de luchtvaart jarenlang structureel ontzien. Internationale vluchten bleven buiten het ETS, wat tussen 2012 en 2023 26 miljard euro aan gemiste inkomsten opleverde.
Contrails – een van de belangrijkste klimaatfactoren – worden nog steeds niet ingeprijsd. En de nieuwste ETS‑voorstellen durven het niet aan om alle intercontinentale vluchten te belasten: alleen routes binnen 5.000 kilometer van Frankfurt zouden vanaf 2029 worden meegenomen. De grootste vervuilers, de long‑haul routes naar de VS en China, blijven buiten schot.
Voorspelbare reacties
De reacties van de luchtvaartsector op de bevindingen zijn voorspelbaar en illustratief. IAG klaagt dat de Taxonomy te beperkt is om hun investeringen te tonen. Lufthansa zegt de cijfers niet te kunnen verifiëren. easyJet benadrukt dat het substantiële investeringen heeft gedaan, maar kan de exacte cijfers niet geven. Air France‑KLM, Ryanair en Wizz Air zwijgen als het graf. Het patroon is bekend: ontkennen, bagatelliseren, wegkijken.
Wat CE Delft en Opportunity Green samen blootleggen, is een systeem dat faalt door politieke keuze. Gratis emissierechten waren nooit bedoeld als klimaatmaatregel, maar zijn slechts subsidies. De EU heeft de luchtvaartsector jarenlang beschermd tegen de werkelijke kosten van zijn vervuiling. De prijs daarvan wordt betaald door de Europese burger, door de klimaatdoelen die steeds verder uit zicht raken, en door de leefomgeving rond luchthavens die al decennia wordt opgeofferd.
De conclusie is onontkoombaar: gratis rechten moeten nooit meer terugkeren. Het ETS moet alle vluchten omvatten, inclusief intercontinentaal. Contrails moeten worden beprijsd. De Taxonomy moet worden afgeschaft of radicaal hervormd. En de luchtvaart moet eindelijk gaan betalen voor de schade die wordt veroorzaakt.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Geef een reactie