Op Schiphol bestaat een plek waar je longen branden na een dienst. Waar je ogen prikken. Waar je stem schor wordt van het inademen van wat de sector liever “operationele realiteit” noemt. Het is de apron: het buitenterrein rond het vliegtuig waar bagage wordt geladen, vliegtuigen worden afgeduwd, brandstof wordt aangesloten en passagiers instappen.
De apron is geen gewone werkplek. Het is een giftige zone. Een plek waar duizenden mensen elke dag werken in een wolk van kerosinedeeltjes, roet, ultrafijn stof, kankerverwekkende stoffen, metalen en dieselrook. Een plek waar de concentraties zo hoog zijn dat ze in elke andere sector tot onmiddellijke sluiting zouden leiden.
En toch gebeurt er niets, omdat de politiek wegkijkt. Omdat de overheid de vliegindustrie ontziet. Omdat Schiphol en KLM de regels bepalen. En omdat werknemers geen stem hebben.
Even wat begrippen die nodig zijn om de studie van twee neurologen uit Enschede en een doctor in chemische risico’s van de Universiteit van Amsterdam te kunnen begrijpen.
Ultrafijn stof (UFP) zijn piepkleine deeltjes, kleiner dan 100 nanometer. Zo klein dat ze diep in de longen komen, door de longwand heen dringen en in de bloedbaan terechtkomen. Ze kunnen ontstekingen veroorzaken, hart‑ en vaatziekten, schade aan het zenuwstelsel en mogelijk kanker.
PAK’s zijn kankerverwekkende stoffen die ontstaan bij het verbranden van kerosine en diesel. Ze plakken aan ultrafijn stof en reizen zo mee het lichaam in.
Occupational Exposure Limit (OEL) is de maximale hoeveelheid van een schadelijke stof die werknemers mogen inademen op het werk.
APU’s zijn kleine straalmotoren achterin het vliegtuig die draaien wanneer het toestel aan de gate staat. Ze stoten enorme hoeveelheden ultrafijn stof uit.
KEE is de totale uitstoot van straalmotoren: roet, ultrafijn stof, PAK’s, metalen, zwavel, stikstofoxiden en vluchtige chemicaliën.
DEE is de uitstoot van dieselvoertuigen op de apron.
De apron is simpelweg de werkvloer buiten, rond het vliegtuig. De plek waar bagage‑afhandelaars, pushback‑operators, cateringmedewerkers, monteurs en schoonmakers hun werk doen.
Absurde concentraties
De wetenschappers schrijven dat ultrafijn‑stofconcentraties op de apron oplopen tot 2 × 10⁸ deeltjes per kubieke centimeter. Dat is een factor honderd tot duizend boven wat in steden wordt gemeten. Het is een factor vijf tot vijftig boven wat in dieselrook wordt aangetroffen. En een factor twee tot vijfentwintig boven de voorlopige grenswaarde voor nanodeeltjes.
En dat is precies het punt: de toxiciteit van kerosine‑ultrafijnstof is grotendeels onbekend. Omdat onderzoek naar de schadelijkheid nauwelijks beschikbaar is. De luchtvaartsector heeft zo decennialang geprofiteerd van deze kennislacune. Geen norm betekent geen overtreding, geen handhaving en geen verantwoordelijkheid.
Maar geen norm betekent niet dat er geen risico is. Het betekent dat de risico’s onbekend zijn, en dat is in de toxicologie het grootste rode alarm dat er bestaat.
Medewerker als proefkonijn
Bagage‑afhandelaars, pushback‑operators en vliegtuigservicemedewerkers hebben de hoogste blootstelling, zo staat in het wetenschappelijk artikel. “De hoogste dagelijkse blootstellingen (meer dan 10⁵ deeltjes/cm³) worden gerapporteerd voor bagage‑afhandelaars, pushback- en tower‑operators en aircraft servicing.”
Deze mensen staan het dichtst bij de motoren. Ze werken het langst op de apron. Ze staan in de directe straal van taxiënde vliegtuigen. Ze ademen kerosinedeeltjes in die elke paar minuten worden afgelost door weer een nieuw toestel.
Ze dragen geen ademhalingsbescherming, krijgen geen structurele gezondheidsmonitoring, worden niet geïnformeerd over de risico’s. Ze worden niet beschermd door een gezondheidsnorm. Ze worden niet beschermd door de Arbeidsinspectie. Ze worden niet beschermd door de overheid. Deze mensen worden door niets beschermd.
Vergeten vervuilers
APU’s zijn kleine straalmotoren die vaak urenlang draaien terwijl een vliegtuig aan de gate staat. Ze produceren een wolk ultrafijn stof die recht in de ademzone van werknemers terechtkomt. Ze zijn een van de grootste bronnen van ultrafijn stof op de apron.
En toch zijn ze nauwelijks gereguleerd. Waarom? Omdat de luchtvaartsector dat niet wil. Omdat Schiphol zegt dat het “operationeel lastig” is om ze te beperken. Omdat KLM zegt dat het “complex” is. En omdat de politiek dat allemaal accepteert.
Maar het is helemaal niet complex. Het is juist simpel: APU’s kunnen worden vervangen door vaste stroomaansluitingen en luchtvoorziening. Dat gebeurt op moderne luchthavens wereldwijd. Maar Schiphol loopt achter. En de politiek laat het toe. De werknemers betalen de prijs.
Risico’s bekend
De Gezondheidsraad heeft in 2026 expliciet gezegd dat een gezondheidsnorm voor kerosine‑uitstoot niet kan worden vastgesteld omdat de data ontbreken. Maar dat betekent niet dat de risico’s klein zijn. Het betekent dat ze onbekend zijn.
En onbekende risico’s bij vermoedelijke kankerverwekkers vallen onder de Europese Carcinogens Directive. Die verplicht werkgevers om blootstelling te voorkomen. Niet te verminderen, niet te monitoren. Te voorkomen.
Maar Schiphol voorkomt niets. Schiphol meet nauwelijks. Schiphol reduceert alleen wanneer het operationeel uitkomt. Schiphol gaat er aan voorbij dat de apron een hoogrisico‑arbeidsplaats is. De overheid laat het toe. De Arbeidsinspectie kijkt weg. Het ministerie van I&W verschuilt zich achter “complexiteit”. Het ministerie van SZW verschuilt zich achter “onvoldoende data”.
En ondertussen ademen duizenden werknemers een mengsel in dat vermoedelijk kankerverwekkend is, mogelijk neurotoxisch, en zeker onvoldoende onderzocht.
Voorzorgsbeginsel
De Europese Commissie zegt dat het voorzorgsbeginsel geldt wanneer er “redelijke gronden voor zorg” zijn en de wetenschap onzeker is. Dat is hier exact het geval. De wetenschap is onzeker. De risico’s zijn plausibel. De blootstelling is extreem. De stoffen zijn toxisch. De werknemers zijn kwetsbaar. De data ontbreken.
Het voorzorgsbeginsel verplicht tot handelen. Niet tot wachten. Maar de politiek handelt niet. De politiek wacht. De politiek onderzoekt. De politiek schuift door. De politiek zegt dat het “complex” is. De politiek zegt dat het “nog niet duidelijk is wat de gezondheidseffecten zijn”. Dat is precies de definitie van een situatie waarin voorzorg verplicht is.
Omdat een gezondheidsnorm ontbreekt, stellen de auteurs een voorlopige grens voor: de precautionary health‑considered OEL. Die is gebaseerd op een veilige waarde voor nanodeeltjes van 4 microgram per kubieke meter, vermenigvuldigd met een veiligheidsfactor die rekening houdt met de onbekende toxiciteit van de mengsels. Zelfs met een lage veiligheidsfactor wordt deze grens op de apron structureel overschreden.
Niet hypothetisch
Dit betekent dat de apron een werkplek is waar de blootstelling aan vermoedelijk kankerverwekkende stoffen ver boven een voorlopige gezondheidsgrens ligt. Dat betekent dat de risico’s niet hypothetisch zijn. Ze zijn reëel, meetbaar en dagelijks aanwezig. En dat betekent dat Schiphol en KLM hun werknemers blootstellen aan concentraties die in elke andere sector tot onmiddellijke ingreep zouden leiden.
De situatie op de apron is een politieke keuze. Het is een keuze om APU’s te laten draaien. Het is een keuze om geen norm vast te stellen. Het is een keuze om geen handhaving te doen. Het is een keuze om werknemers niet te beschermen. Het is een keuze om de luchtvaartsector te ontzien. Het is een keuze om weg te kijken.
De politiek heeft Schiphol en KLM jarenlang laten opereren alsof ze boven de wet staan. De apron is het directe gevolg van dat beleid. Het is de plek waar de gevolgen van politieke lafheid zichtbaar worden. Niet in rapporten, maar in longen.
Het gaat om mensen
Achter elke meting staat een mens. Een bagage‑afhandelaar die zijn longen vult met kerosinedeeltjes. Een pushback‑operator die in de straal van een APU staat. Een cateringmedewerker die tussen taxiënde vliegtuigen doorloopt. Een onderhoudsmonteur die urenlang in een hangar werkt waar de lucht vol hangt met nanodeeltjes. Ze hebben geen keuze. Geen bescherming. Geen informatie. Geen norm. Geen handhaving. Geen overheid die hen beschermt. Ze hebben alleen hun eigen lichaam, dat langzaam de prijs betaalt.
De wetenschap is duidelijk. De risico’s zijn plausibel. De blootstelling is extreem. De normen ontbreken. De overheid faalt. De sector ontkent. De werknemers betalen de prijs. De apron is geen logistieke werkplek. Het is een giftige werkvloer waar duizenden mensen dagelijks worden blootgesteld aan een mengsel dat vermoedelijk kankerverwekkend is, mogelijk neurotoxisch, en zeker onvoldoende onderzocht.
Het voorzorgsbeginsel verplicht tot handelen. De Carcinogens Directive verplicht tot voorkomen. De Arbeidsomstandighedenwet verplicht tot bescherming. Maar de politiek doet niets. De overheid laat het toe.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Paul Huygen
De partij tegen de burger staat onbetwist op één.
HansB
Werken op de apron (platform) is de hedendaagse vorm van slavernij: het verrichten van arbeid in onmenselijke omstandigheden.
rrustema
Het klinkt alsof de vliegindustrie de straalvliegtuigen destijds heeft ontworpen zonder in gedachten te houden dat er ook mensen buiten het vliegtuig zijn. Dat is wel typerend.
Maar dat die norm na decennia niet is aangepast is dat ook.
Philip
Ja, en nu?
roeland den daas
Het zou bijvoorbeeld voor de GGD vrij eenvoudig zijn een onderzoek te doen naar de gezondheidstoestand van (oud)-platform medewerkers.
Als het werk echt zo ongezond is zullen de cijfers dat aantonen.
Meerdere Schipholmedewerkers die ik ken kregen kanker, en dat lijkt mij geen toeval.
SK
Gewetenloos!
Paul Sprangers
Stuur het artikel door naar de vakbonden (FNV en CNV). Zij dienen op te komen voor de belangen incl. gezondheid van werknemers .
Rob
Het probleem is niet alleen de APUs. Ook het starten van de motoren op het platform waardoor de medewerkers in de jet blast staan. Dit is op te lossen door eerst de vliegtuigen naar de startbaan te slepen en daar pas te starten. Dit wordt ook genoemd in inspectierapporten. Echter dit gebeurt slechts mondjesmaat als proef omdat het te veel capaciteit zou kosten.
Jeanine
HÉÉL HERKENBAAR
Sluit ook naadloos aan bij SchipholWatch’s vorige artikelen !
https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2624037-rechter-fluit-arbeidsinspectie-terug-over-zwaar-bagagewerk-op-schiphol
Zoals we ook in het laatste Luchtvaart Kamerdebat hebben mogen ondervinden, gaat het allang niet meer om alleen het Ministerie van I&W, dat de oren naar de luchtvaartlobby laat hangen.
Zo bleek ook het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedsel en Natuur, en zo blijkt dus nu het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid allang geleden, te zijn gezwicht.
Het wordt binnen de 16 Ministeries nog een hele zoektocht naar tegengeluid, naar simpelweg FATSOEN.
Mike
Ook met Asbest (Eternit) en PFAS (Dupont) waren vooral medewerkers de dupe.
In geval van Dupont (Amerika) ook vooral de directe natuur en omwonenden (zie docu-film ‘Dark Waters’).
Beide bedrijven wisten al in vroeg stadium welke impact hun producten hadden, maar die informatie lieten ze vooral binnen de eigen muren.
Met desinformatie en afwijzen van mogelijke veronderstellingen, kunnen ze dit heel lang blijven rekken. Wat jij niet weet kun je ze ook niet op aanspreken.
Dit is met de luchtvaart niet anders. Verkeerde berekeningen, ontkennen, desinformatie. Jij moet met bewijs komen en zelf zullen ze echt niet zomaar iets opleveren.
Alle bedrijven werken onder het motto van : Economische belangen en werkgelegenheid.
Wat levert het echt op ?
– Asbest : Nederland draait zelf op voor de sanering.
– PFAS : De vervuiling is al niet meer te overzien. Saneren is al zo goed als onmogelijk.
– Luchtvaart : Vervuiling op wereldschaal. Één van de gevolgen : klimaatverandering, waar we nu al aan mee mogen gaan betalen om landen in nood (door bijv. zeespiegelstijging) financieel te ondersteunen.
Rich
Gewoon een keer doen als personeel naar binnen en zelf meten.
Met hulp van professionals zodat uitkomsten kloppen .
Dan mensen die daar ziek zijn geworden helpen met proces voor schade vergoeding .
Net als bij asbest slachtoffers.
R.
Je zou toch kunnen stellen dat in een westers land zoals Nederland de middeleeuwen inmiddels achter ons liggen?
Het zijn barbaarse, middeleeuwse praktijken die de sector er op nahoudt!
In de middeleeuwen werden boeven, want dat zijn de bestuurders, aan het schavot genageld! Wat mij betreft moeten ze dat met de huidige bestuurders ook doen, want die spelen met mensenlevens ten koste van hun eigen gemak!
Oscar
Het is exact hetzelfde gif als dat wordt uitgestoten bij landen en opstijgen boven onze gezinnen. Die sociale “goede buur” Schiphol vliegt immers slechts op 600m boven diverse woonwijken. Ik durf te wedden dat de ernstige ziektes rond en om Schiphol hoger zijn dan waar dan ook in Nederland.
Goede timing KLM
KLM en speelt gelijk in op dit wervende artikel. Het leest alleen net anders. Geen woord over de risico’s van alle ongezonde stoffen waar je in komt te werken of de enorme werkdruk. Tafelvoetbal dat schijnt wel heel belangrijk te zijn…
https://www.randstad.nl/vacatures/745385/vliegtuigafhandelaar
Stap jij als vliegtuigafhandelaar aan boord bij de iconische blauwe vloot van KLM op Schiphol? Voor een prachtig salaris vanaf € 16,26 per uur zorg jij dat vliegtuigen op tijd en veilig vertrekken. In deze dynamische buitenfunctie op het platform werk je letterlijk tussen de Boeings terwijl je geniet van een gezellig team en uitstekende toeslagen!
wat ga je doen
Je begint met het redden van de dag: een vertraagde Boeing 777 moet binnen 45 minuten weer de lucht in. Je racet naar het vliegtuig in een waterwagen. Intussen blijf je kalm in de chaos en voltooi je je taak veilig. Missie geslaagd! Vervolgens snel naar de volgende klus: een vliegtuig heeft hulp nodig om de motoren te starten.
Tijdens de pauze eet je met collega’s in de kantine . Zin in een potje tafelvoetbal? Ook dat is mogelijk. Aan het einde van de dag keer je voldaan terug naar de afdeling. Je bespreekt kort de speciale gevallen met je collega’s en je verlaat de werkplek met een tevreden gevoel. Klaar voor wat de toekomst brengt!
Aansluiten en afkoppelen van slangen en Jetstart units
Afnemen van watermonsters
Controleren of de apparatuur voldoet aan gestelde eisen/normen
waar ga je werken
Werken bij KLM betekent onderdeel zijn van een iconisch blauw team in een super dynamische omgeving. In de kantine hangt een goede sfeer; tussen de klussen door daag je je collega’s uit voor een potje tafelvoetbal. Je wordt volledig klaargestoomd met een betaalde opleiding, zodat je vol zelfvertrouwen het platform op gaat.
Rob
Ja, en voor jou 10 anderen mocht je ziek, zwak of misselijk worden, ga dan maar lekker elders ballen. Als je nog lucht in je longen hebt.
rrustema
De Reclamecodecommissie is er niet voor vacatures neem ik aan?
Slikken én stikken
De verborgen gezondheidsrekening van Schiphol
Groei op kosten van gezondheid.
Het blijft opmerkelijk hoe de groei en economische belangen van Schiphol structureel prioriteit krijgen, terwijl de gezondheid van werknemers en omwonenden jarenlang moet wachten op “meer onderzoek”.
Maar mensen ademen geen beleidsstukken in. Werknemers en omwonenden ademen elke dag opnieuw de werkelijkheid in: de vervuilde lucht van een luchthaven midden in een van de dichtstbevolkte gebieden van Nederland.
De luchtvaart stopt niet bij de grenzen van Schiphol. De uitstoot ook niet. Werknemers op de apron én honderdduizenden omwonenden onder de druk bevlogen vliegroutes worden dagelijks geconfronteerd met de gevolgen van een luchthaven die midden in de samenleving ligt.
Schiphol mag ambities hebben, maar geen enkele groei rechtvaardigt dat de gezondheid van werknemers en omwonenden de rekening betaalt.
Dan rijst de vraag niet hoeveel groei Schiphol aankan, maar hoeveel gezondheidsrisico’s werknemers en omwonenden nog moeten incasseren en hoeveel de samenleving bereid is te accepteren.