De rechtbank Midden‑Nederland heeft een vonnis gewezen dat de fundamenten raakt van hoe de Nederlandse overheid omgaat met geluidsoverlast. Het ging formeel over windturbines, maar de juridische redenering is zo breed en zo principieel dat hij rechtstreeks doorwerkt naar de luchtvaart.
De rechter maakt korte metten met het idee dat overheden kunnen volstaan met modelberekeningen en papieren aannames. Als bewoners structurele hinder melden, moet de overheid meten. Niet “monitoren via modellen”, niet “simuleren”, maar meten in de fysieke werkelijkheid. En als dat niet gebeurt, is het besluit onrechtmatig.
Voor bewoners rond Schiphol en andere vliegvelden is dit niets minder dan een aardverschuiving. Want precies dat is al decennia de kern van het probleem: de overheid vertrouwt blind op rekenmodellen die de werkelijkheid structureel onderschatten, terwijl echte geluidsmetingen worden geweigerd of weggemasseerd.
De rechter zegt nu ondubbelzinnig dat dit niet mag. De overheid heeft een handhavingsplicht, en die plicht kan alleen worden vervuld als zij weet wat er feitelijk gebeurt. En dat weet zij niet zolang zij weigert te meten.
Geen bewijs nodig
Het vonnis is glashelder: bewoners hoeven geen sluitend bewijs te leveren van normoverschrijdingen. Het bestaan van structurele klachten is voldoende om de overheid te verplichten tot onderzoek. De rechter draait daarmee de bewijslast om. Niet de burger moet aantonen dat de overheid faalt; de overheid moet aantonen dat zij haar werk doet. En dat kan alleen door te meten.
De parallel met Schiphol is onontkoombaar. Jaar in, jaar uit melden tienduizenden bewoners ernstige hinder, slaapverstoring, gezondheidsklachten en structurele overschrijdingen van de papieren geluidscontouren. De overheid reageert steevast met dezelfde reflex: “Volgens het model klopt het.” Maar een model dat grote gaten vertoont en forse afwijkingen met de realiteit accepteert is geen controle-instrument, maar een excuusmachine.
De rechtbank legt bovendien een harde termijn op: binnen vijftien maanden moeten volledige, representatieve metingen worden uitgevoerd. Geen vrijblijvende monitoring, geen proefprojecten, geen pilots die na jaren verdwijnen in een la. Het moet, en het moet binnen een afzienbare tijd.
Duidelijk
Dat is precies het soort rechterlijke duidelijkheid dat in de luchtvaart al decennia ontbreekt. Maar de juridische logica is identiek. Als de overheid normen stelt voor vliegtuiggeluid, moet zij controleren of die normen worden nageleefd. En als zij dat niet doet, is het besluit onzorgvuldig en daarmee vernietigbaar.
Het vonnis legt daarmee een bom onder de manier waarop Schiphol, LVNL en het ministerie het geluidsdossier al jaren managen. De hele constructie van het preferente baangebruik, de papieren geluidscontouren en de jaarlijkse “handhavingsrapportages” rust op één wankele pijler: het geloof dat modellen de werkelijkheid kunnen vervangen.
De rechter zegt nu dat dat niet kan. Niet bij windturbines, en dus ook niet bij vliegtuigen. De overheid kan zich niet langer verschuilen achter simulaties wanneer bewoners de gevolgen van het echte geluid elke dag op hun dak krijgen.
Principiële correctie
Voor bewoners rond Schiphol opent dit vonnis een nieuwe juridische route. Handhavingsverzoeken kunnen nu expliciet verwijzen naar deze uitspraak: structurele hinder plus het ontbreken van metingen staat gelijk aan onrechtmatig handelen. En wie onrechtmatig handelt, kan worden gedwongen tot actie. Het is een principiële correctie op een overheid die te lang heeft vertrouwd op papieren werkelijkheden en te weinig op de fysieke leefomgeving van haar burgers.
De rechter zegt het niet letterlijk, maar de boodschap is onmiskenbaar: wie niet meet, mag niet vliegen op basis van modellen alleen. En wie wel vliegt, moet aantonen dat de hinder binnen de normen blijft. Niet op papier, maar in de werkelijkheid waarin mensen wonen, slapen en ziek worden van het geluid.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Geert
In het tv programma Buitenhof van vandaag 17-5-2026 zegt de Burgemeester van Doetinchem Dhr Mark Bouwmans dat het niet volgen van de wet in onze democratie kwalijke gevolgen kan hebben. O.a. zijn partijgenoot de VVD fractievoorzitter Dhr Brekelmans zegt in dat programma namelijk dat elke gemeente zelf mag kiezen. Verschillende gemeentes vinden, net als wij, dat ze te weinig steun krijgen uit Den Haag, zoals de burgemeester van Utrecht Sharon Dijksma.
https://npo.nl/start/afspelen/buitenhof_401
Geert
En op het 8 uur journaal van vandaag om 8.08
https://npo.nl/start/afspelen/nos-journaal_104725
rrustema
En zou dìt dan wel nieuws zijn voor journalisten? Of pas als er daadwerkelijk handhaving op komt? Juridisch gekonkel is natuurlijk een ding, ook fijn hoopgevend voor de onderwonenden; hoop doet leven. Maar echt nieuws is vooral als het in de praktijk ook iets verandert.
Meten = weten
Papieren contouren schitteren, virtuele modellen draaien sierlijk hun rondjes… en wij ‘s nachts brullende vliegtuigen langs ons slaapkamerraam. Blijkbaar was dat nog niet genoeg om de luchthaven zelf wakker te schudden, want zelfs de rechter moest eraan te pas komen om hen te leren dat meten eindelijk toch écht weten betekent.
Leve Europa!
Helaas is het inmiddels zo goed als zeker dat de Nederlandse overheid bij monde van vvd minister Karremans, de uitslag naast zich neer zal leggen. Daarom lijkt het mij de enige mogelijkheid om deze zaak voor Europese rechtspraak te brengen. Europa heeft tegen Hongarije laten zien dat er met gemarchandeer korte metten worden gemaakt. Als de Nederlandse overheid werkelijk wordt gestraft door het inhouden van geld danwel beboeting, is mijn inschatting dat de overheid eieren voor haar geld zal kiezen.
KA Bron
Er kan meer dan naar EU rechter gaan en mijn beeld is: exploitant vs overheid
Richt je tot de Exploitant, want zij heeft zorgplicht!
Dus stel eisen vanuit de structurele hinder incidentie, door realistische voorstellen te doen wordt het voor exploitant heel lastig bij de rechter.
Kan civielrechtelijk worden aangesproken indien:
hinder disproportioneel is;
zorgplicht onvoldoende wordt ingevuld, dus geen beschermende maatregelen treft, die jullie aanreiken – eisen.
bekende risico’s worden genegeerd.
Vooral relevant en kansrijk indien:
exploitant waarschuwingen negeert;
geen voorzorgsmaatregelen neemt;
of bewust op maximale exploitatie blijft draaien ondanks ernstige klachten.
Jan Barteld
Geweldig dat Schipholwatch zo door blijft zetten om recht te doen zegevieren. Helaas zijn er geen bedrijven die de overheid beïnvloeden om ons mensen daarbij te helpen zodat de overheid zich aan de wet gaat houden. Burgers hebben bar weinig invloed op het gehoorzamen van rechtelijke uitspraken door de overheid…
Roland
In het artikel (dat ik zeer waardeer!) is sprake van “de rechter”, maar gezien de historie moet het zijn “een rechter”, want de Staat van de Nederlanden zal ook deze uitspraak ongetwijfeld naast zich neerleggen.
Al jaren zijn we hier ten noorden van 36C aan het klagen over niet meten van ongelofelijke
geluidsoverlast, soms maanden achter elkaar , 17uur per dag, illegaal, NOOIT IETS MEE GEDAAN DOOR WELKE INSTANTIE DAN OOK… Het is alsof we hier COMPLEET rechteloos zijn , de overheid heeft ons het recht op gezondheid en en bescherming tegen deze WAANZIN al tientallen jaren geleden afgepakt, en het wordt met de dag erger! Wat in hemelsnaam is zo moeilijk om er een microfoon op te hangen in plaats van “berekenen”??? Hier waar daadwerkelijk wordt gevlogen?? ?
meetpalen
De meetpalen die er staan staan naast of ver weg van de vlieggoot.
Er zijn er een heleboel weg gehaald en sommige doen het gewoon niet.
Bovendien zie je op de flightradar dat toestellen om de meetpalen heen zigzaggen.
Wat er zogenaamd gemeten wordt is dus ook benevens de waarheid.
Slachtoffer
En als het dan niet past, pas je de normen toch gewoon aan?
Bert Teunissen
Oh wat zou ik graag zien dat die metingen bij mij in de achtertuin plaats zouden vinden. Sinds een jaar of 10 ervaren wij een almaar toenemende overlast van zowel inkomende als uitgaande vluchten van en naar Schiphol. Sinds een jaar of 10 staat er een baken achter ons huis waardoor alle vluchten exact over ons huis geleid worden. Insecten weg, zwaluwen (duizenden ieder jaar!) weg, vleermuizen weg, rust weg, ook ‘s nachts en we bestuiven onze tomaten en courgettes al een paar jaar met de hand. METEN=WETEN!
Bourree
Goed nieuws!
Naar aanleiding van dit artikel enkele vragen:
Is de juridische grondslag voor dit besluit gelijk? Zijn de regels voor geluidsoverlast van windturbines hetzelfde als die voor de luchtvaart? Gebruiken zij dan geen verschillende wettelijke kaders, meetmaten en toetsingspraktijken?
De geluidstoetsing van windturbines valt onder milieurecht/omgevingsrecht terwijl geluid en operationele eisen voor de luchtvaart onder luchtvaartwetgeving. Een uitspraak in het milieu-domein creëert dus niet automatisch nieuwe plichten voor luchtvaartautoriteiten. Of wel?
Luchthavens hebben specifieke zones, actieplannen en lokale grenswaarden per luchthaven op basis van Europese verplichtingen en nationale regels; de manier van monitoren en handhaven verschilt daardoor van windturbines. Toch?
Kan een een rechter eenzijdig de operationele regels van de luchtvaart daarmee rechtstreeks wijzigen of krijgt het effect voor de luchtvaart uiteindelijk via een eventuele aanpassing op termijn van vergunningen, vergunningvoorwaarden of technische eisen? Wie is daar verantwoordelijk voor? Karremans? Op welke termjn zouden wij dat op zijn vroegst kunnen verwachten zodat wij gaan dansen in de huiskamer?
Steun Schipholwatch
Bourree
Len
Dit geeft sinds tijden echte hoop, want op deze basis is zo ontzettend veel gebaseerd!
B. van Marlen
Verschillende publicaties lieten tijden geleden al zien, dat de berekende waarden een stuk lager liggen dan de gemeten waarden, o.a. die van ir. Van Deventer. Dat kan dus interessant worden!
En dan moet wel alle vliegtuiggeluid worden gemeten en niet een deel weggelaten als de piekwaarde minder dan 10 dB(A) verschilt van de lagere waarden van de tijdregistratie van het geluid, want de regels zorgen ervoor dat in geval van twijfel over de bron van het geluid de luchtvaart wordt bevoordeeld. Overigens ben ik van mening dat met AI vliegtuiggeluid heel goed onderscheiden moet kunnen worden van ander geluid.
Het wordt natuurlijk hoog tijd dat er een einde wordt gemaakt aan al de leugens en bedrog door de luchtvaart in innige samenwerking met het ministerie IenW. Daarnaast moeten er aanvullende geluidmaten komen om te zorgen dat men niet horendol wordt gevlogen over vaste routes, maar nog wel binnen de (te hoge en opgerekte) normen.
Na voor ons een betrekkelijk rustige tijd met Noordenwind was het vandaag weer bal nu de Leugen(Polder)baan weer open is. Dan kom je er weer achter dat de luchtvaart je woonomgeving totaal verziekt.
Kiki
En ik vond het fijn om even 1 dag een andere windrichting te hebben. Maar dat was helaas van korte duur. Oegstgeest gaat gebukt onder de Kaagbaan. Hemelvaartsdag: geen rustdag, maar lawaaidag.
marcel beekman
Kom maar op met de rechtzaak. Ik doneer graag!!! Schipholwatch laten we dit snel in gang zetten 🚀
Anna
Dank voor het artikel. Hier ook geen enkel Nomos of Sensor meetpunt, terwijl de startroute (vlieggoot) vanaf de Kaagbaan, waar ik last van heb, al vele vele jaren bestaat. Voor wat betreft de structurele klachten: melden bii Bas doe ik sporadisch, een melding bij Bas heeft geen enkele toegevoegde waarde of enig positief effect. En dit zal voor vele omwonenden gelden. Ja zeker tijd dat er objectieve meetpunten komen (en een objectief klachtenbureau). Maar ik vind het ook belangrijk dat de geluidsnormen fiks naar beneden worden bijgesteld en dat er richtlijnen komen voor de duur/frequentie dat omwonenden aan vlieglawaai blootgesteld mogen worden (ook overdag). Ik heb mij voorgenomen om een opname van het vlieglawaai van bv een uur te maken en de opname toe te sturen aan de Tweede Kamer. Dan lezen ze geen papieren aannames, of niet realistische Bas rapportages en verhalen over stillere vliegtuigen. Nee ze horen de daadwerkelijke hinder, binnen een uur ca 30 X 70/75 decibel over je heen te krijgen. Grote actie van maken?
Winny Lieverst
Het probleem is dat dergeljke zaken, zoals het tonen van filmpjes ed., in de Tweede Kamer niet is toegestaan.
rrustema
Daar is het werkbezoek voor uitgevonden. Een VVD-Kamerlid een nachtje op zolder laten logeren.
Maaike
Dit lijkt me een gunstig element voor de rechtszaak van de RBV tegen de staat. Of zijn alle grieven al ingediend en mag er niets meer worden toegevoegd (of hoe je dat in vak jargon ook zegt)?