De nieuwste handhavingsrapportage van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) leest als een noodkreet. Tussen de regels door klinkt een toezichthouder die vastzit in een systeem dat weigert te functioneren. MOB en SchipholWatch schieten te hulp.
Terwijl Schiphol en de luchtvaartsector structureel buiten de wettelijke kaders opereren, wordt de ILT gedwongen om weg te kijken. De inspectie benoemt het voorzichtig, maar de boodschap is glashelder: het handhavingsstelsel rond Schiphol is kapot – en dat is niet per ongeluk, maar staand beleid.
De inspectie stelt onomwonden vast dat de geluidsnormen op twee handhavingspunten zijn overschreden. In handhavingspunt 18 liep de geluidbelasting zelfs op tot 107 procent van de grenswaarde, en in punt 25 tot 103 procent.
In een functionerend rechtsstelsel zou dat tot maatregelen leiden. Maar niet op Schiphol. Want de ILT mag niet handhaven wanneer de overschrijdingen het gevolg zijn van het zogeheten “anticiperend handhaven” – een politieke truc die al sinds 2015 wordt misbruikt om de sector vrij spel te geven.
Voor MOB en SchipholWatch is dat reden om – dit keer samen met bewoners uit Uithoorn en Zwanenburg – opnieuw een handhavingsverzoek in te dienen wegens de overschrijdingen, in de hoop dat de inspectie door de rechter wel zal worden verplicht te handhaven en maatregelen te nemen tegen Schiphol.
Wet geldt niet voor Schiphol
De inspectie schrijft dat zij geen maatregelen mag opleggen, zelfs niet bij overschrijdingen, zolang de sector beweert te vliegen volgens de regels van het toekomstige – maar nog altijd niet ingevoerde – Nieuwe Normen- en Handhavingsstelsel. Met andere woorden: de wet geldt niet, want er komt ooit misschien een nieuwe wet.
De inspectie legt de vinger op een pijnlijke plek: het Luchthavenverkeerbesluit (LVB) is sinds 2008 niet meer geactualiseerd. De ILT schrijft dat de overschrijdingen mede worden veroorzaakt door “het uitblijven van de noodzakelijke aanpassingen van het LVB sinds 2008”.
Dit betekent dat Schiphol al bijna twintig jaar opereert op basis van verouderde regels die niet meer passen bij de huidige praktijk. En omdat de politiek weigert het LVB te actualiseren, zou de ILT niet anders kunnen dan toezien hoe de sector jaar na jaar buiten de lijntjes kleurt.
Juridisch vacuüm
De inspectie zegt het niet hardop, maar de conclusie is onontkoombaar: de overheid heeft bewust een juridisch vacuüm gecreëerd waarin Schiphol niet meer handhaafbaar is.
De ILT benadrukt dat Schiphol, LVNL en luchtvaartmaatschappijen een gezamenlijke zorgplicht hebben om overschrijdingen te voorkomen. Maar die zorgplicht wordt niet nagekomen. De inspectie moest Schiphol en LVNL zelfs aanspreken omdat zij onvoldoende rapporteerden over de naleving van de regels. Pas na herhaald aandringen kwamen de rapportages op gang. Het is geen incident, maar een patroon dat zich al over vele jaren uitstrekt.
Ook op andere terreinen laat de sector het afweten. Schiphol constateerde zelf 167 overtredingen van de APU-regels, maar besloot niemand te beboeten. De ILT noteert droogjes: “Schiphol heeft de overtreders niet beboet.”
Een toezichthouder die wél handhaaft, en een luchthaven die dat niet doet: het contrast kan nauwelijks groter.
Frustratie
De ILT probeert professioneel te blijven, maar de frustratie sijpelt door de tekst heen. De inspectie benadrukt dat de overschrijdingen het gevolg zijn van politieke keuzes: “De opdracht van de minister […] om strikt preferentieel baangebruik toe te passen” leidde ertoe dat niet meer gestuurd werd op het naleven van de geluidsnormen. De boodschap is duidelijk: de politiek heeft de ILT opdracht gegeven om de wet niet te handhaven.
De inspectie kan niet meer doen dan registreren, rapporteren en hopen dat iemand luistert. Maar de minister heeft in 2023 nog expliciet bevestigd dat anticiperend handhaven moet doorgaan. Daarmee is de toezichthouder effectief buitenspel gezet.
De rapportage toont een toezichthouder die zich in allerlei bochten wringt om diplomatiek te blijven, maar ondertussen een vernietigend oordeel velt over het systeem waarin zij moet opereren. De ILT laat zien dat Schiphol de normen overschrijdt, dat de regels verouderd zijn, dat de sector zijn zorgplicht niet nakomt en dat de politiek handhaving onmogelijk maakt.
Het is een zeldzaam moment van openheid: een inspectie die toegeeft dat zij haar werk niet kan doen. En dat is misschien wel de grootste schreeuw om hulp van een inspectiedienst die we in jaren hebben gezien. Via het handhavingsverzoek gaan we proberen de ILT te helpen.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Jelle Westra
Laten we hopen dat er nadeelcompensatie komt voor bewoners nabij de handhavingspunten 18 en 25, net als in 2023 over de periode 2017-2019
En, handhavingspunt 25 mag niet van de kaart worden geveegd in het nieuwe Luchthavenbesluit!!
W Lieverst
Vandaag weer een technische breafing over de opening van Lelystad Airport. Er mochten alleen technische vragen over de opening worden gesteld. Duidelijk is dat ambtenaren die het verhaal moesten verkopen sec. voor de luchtvaart zijn en luchtvaart-oogkleppen voor hebben. Er zit daar een adder onder het gras en dat is dat de vergunning tezamen met die van Schiphol wordt behandeld.
De bevraging en de kennis van de partijen aan de linkerzijde van de Kamer schiet duidelijk te kort.
Er wordt straksx gewoon weer over de bevolking heengewalst. Allerlei vooraanstaande instuties kunnen hun zienswijze geven en daarin gelijk hebben. Echter heeft de VVD-kliek in Den Haag er maling aan.
21 april a.s. volgt het debat in de Kamer.
Johan
Bekend verhaal heb er ook geen vertrouwen in dat dit goedkomt handhavers die geholpen moeten worden jammer.
Zoals bij veel departementen er wordt niet gehandhaafd dit kunnen wij niet is inmiddels ook algemeen geworden in Nederland.
Schiphol en de gebruikers van Schiphol gaan in alles hun gang er wordt hun geen strobreed in de weg gelegd.
Te hulp komen?
Sorry hoor, maar ik heb geen enkel respect voor zo een club “handhavers” met slappe knieën.
Te hulp komen?
Deze medewerkers zullen een interessant inkomen hebben voor hun nietsdoen. En dat neem ik deze medewerkers heel erg kwalijk. Een week lang 17 uren per etmaal honderdduizenden kinderen en hun ouders, mensen die wel werken en alle andere onderwoners continu vergiftigen en terroriseren met 80-90 dB iedere anderhalve minuut en erbij staan en ernaar kijken met hun handen in hun zakken, ik vind daar wat van. Namelijk dat ze een functie elders moeten zoeken. Het is een groffe schande dat dit al minstens 10 jaar proaktijk is.
Maaike
Ik denk dat dit niet eerlijk is. Ik denk dat ILT graag zou willen handhaven, maar de wet is dusdanig ingericht dat het niet kán. Dat is wat anders dan “slappe knieën”. Om met een simpel voorbeeld te komen, als de wet zegt “er mogen per jaar maximaal 5000 vliegtuigen over meetpunt 25 gaan, anders vette boete”, dan kan ILT prima handhaven het moment dat er 5001 vliegtuigen en meer over dat meetpunt gaan. De wet is op dit punt echter dusdanig “vaag” dat handhaving juridisch niet mogelijk is. En dat moeten we ILT niet aanrekenen, maar de overheid. Die hebben de wet bewust zo gemaakt.
Niet met u eens
Dat ben ik niet met u eens. Als ik ergens zou werken als advocaat maar ik mag niet pleiten voor een cliënt dan stop ik daar toch mee? Dan zoek ik toch een baan of een werkgever waar ik WEL mijn werk goed kan uitvoeren?
Weg met die mensen, die club is dus overbodig en onnodig want incompetent.
En die handhavingspunten staan niet onder de vliegroutes maar ernaast. De vliegers slalommen er keurig tussendoor. Onder de Buitenveldertgoot staan zelfs helemaal geen handhavingspunten.
Maaike
“Als ik ergens zou werken als advocaat maar ik mag niet pleiten voor een cliënt dan stop ik daar toch mee?”
Dus u zou stoppen ook als u voor vele andere wél mag pleiten? De ILT heeft meer te inspecteren dan alleen Schiphol.
Geert
Een nieuw handhavingsverzoek, goed, bon courage.
Erik H.
Graag een advies hoe nieuwe Nadeel Compensatie is af te dwingen en advies voor welke jaren dit mogelijk kan zijn, misschien gaat dit wel helpen binnen de afgesproken regels te komen. Als het (veel) geld gaat kosten.
Bvd
Regels zonder tanden
Interessant hoe regels werken: voor burgers zijn ze concreet, voor Schiphol verrassend flexibel. Overschrijdingen van geluidsnormen luchthaven? Worden vastgesteld, maar leiden nauwelijks tot handhaving.
Wettelijk bestaat een zorgplicht om overlast te voorkomen. In de praktijk vervliegt die zodra overlast begint.
Ook de natuurbelangen, niet zichtbaar of hoorbaar, worden steeds urgenter.
Regels zonder tanden, de beste garantie voor toezicht zonder kracht.
Eigen vlees
Van ‘s morgens vroeg tot ‘s avond laat wordt boven Noord-Kennemerland regelmatig onder de minimumhoogte van 2000 voet gevlogen. Soms wel 40% van de vliegtuigen. Het lawaai van deze laagvliegende toestellen is enorm penetrant. Het laagvliegen is niet noodzakelijk op een afstand van 30km van Schiphol. Diverse keren heb ik een klacht ingediend bij ILT maar wordt met een kluitje in het riet gestuurd. Hoewel ik meerdere meetbronnen aangeef, komen zij dan met gunstigere meetwaarden.
Of het ILT verwijst naar (oude) regels dat een foutmarge van 300 voet is toegestaan. Kom op zeg ! Ik heb het gevoel dat ILT geen deuk in een pakje boter kan slaan.
Mijn maatregel zou zijn om het ILT onder te brengen bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Tot die tijd is het de slager die zijn eigen vlees keurt.
Rob
“het uitblijven van de noodzakelijke aanpassingen van het LVB sinds 2008”
Dit is een gevaarlijke passage. Dit aanpassen wil het ministerie namelijk doen in het aankomende LVB door simpelweg de knellende handhavingspunten die regelmatig overschreden zijn te verhogen. Dus de normen aanpassen aan de genoemde gewijzigde praktijk. Handhavingspunt 25 wordt bijvoorbeeld zwaarder belast omdat door aangescherpte zichtnornen de Aalsmeerbaan vaker wordt ingezet. Dit in plaats van het volume van Schiphol te verminderen zodat binnen de handhavingspunten wordt gebleven
Voorheen werden de handhavingspunten zoals genoemd ‘geactualiseerd’ . Zo zijn bij het LVB2008 de punten bij de Buitenveldertbaan vrijwel verdubbeld toen de baan veel vaker werd ingezet dan gepland om dubieuze veiligheidsredenen zoals ‘regenbuien’. Door deze forse ophoging is er nu ruimte bij deze punten ondanks opnieuw meer gebruik dan beloofd. Bij het nu bevriezen LVB2008 zonder toestaan overschrijdingen is er een risico dat Schiphol niet naar rond de 410k vluchten gaat maar creatief gaat vliegen en bijvoorbeeld de opgehoogde ruimte voor landingen op de Buitenveldertbaan gaat gebruiken. Dit terwijl er juist een verbetering was beloofd na het fors ophogen van de grenswaarden. Er zijn ook andere ‘sluiproutes’ te bedenken die weer ten koste gaan van andere gebieden. . In LVB2008 kan de inspectie verder ook alleen achteraf ‘handhaven’ en dan gaat het in de praktijk om een toekomstig verbeterplan van de sector die ook niet te handhaven is. Dus verwacht niet (wat sommigen hopen) dat met het stoppen van gedogen van overschrijdingen (anticiperend handhaven) en puur terugvallen op LVB2008 de sector gaat krimpen. Er is een compleet nieuw LVB nodig met strengere normen op veel plaatsen en ook een ILT die kan handhaven. Daarbij is veel te doen want in het binnengebied is bij alle banen (ook bij de secundaire ondanks preferentieel baangebruik) sprake van overschrijding van de maximale WHO advieswaarde met een factor 30. Daarbij komt het echt aan op een forse krimp . Verschuiving naar andere banen van secundair naar primair of andersom door wijzigingen in het preferentieel baangebruik (zoals soms weleens bepleit door bewonersgroepen) gaat niet helpen want dan heb je elders weer meer problemen. ‘Stillere’ vliegtuigen ook niet want dit vermindert niet de ervaren hinder. Alleen forse krimp helpt.
Jesse Jager
Ze zouden wat meer lef mogen hebben en gewoon moeten handhaven. Laat de rechter hun dan maar terug fluiten als dat niet mag. Een inspectie moet onafhankelijk van de minister functioneren.
Derk
Mooi!
Het ministerie levert ook gewoon zaken in waarvan ze vooraf weten dat ze niet juridisch houdbaar zijn.
Zou een mooie situatie opleveren als Inspectie Leefomgeving en Transport dit nu doet en dan Schiphol/Ministerie het aan gaan vechten bij de rechter.
“Kijk mevrouw de rechter hier staat zwart op wit op dit bierviltje dat wij ongebreideld mogen vliegen en vervuilen.
Dat heeft de minister ons zelf beloofd tijdens een-op-een gesprek achter gesloten deuren.
Onze handhaving vanuit de overheid mag dus zich dus NIET bezig houden met hun kerntaak, handhaven.
Als iedereen zich maar aan de wet gaat houden word het een janboel, dat bent u toch met me eens mevrouw de rechter?”