Voor boeren geldt de stikstofwet, voor Schiphol vooral uitzonderingen

Terwijl boerenbedrijven worden uitgekocht, vergunningen op losse schroeven staan en complete sectoren juridisch worden vastgezet vanwege de stikstofcrisis, glipt de luchtvaart opnieuw langs de mazen van het net.

Dit blijkt uit het bijgewerkte stikstofplan van minister Jaimi van Essen (D66), waarin hij de nationale aanpak voor de komende jaren schetst. Wie zoekt naar stevige maatregelen voor Schiphol of andere luchthavens, komt van een ijskoude kermis thuis.

Dat is opvallend. Juist de luchtvaart speelt al jaren een hoofdrol in het juridische stikstofdossier. Schiphol heeft geen natuurvergunning, werd keer op keer onderwerp van rechtszaken en ligt voortdurend onder het vergrootglas van rechters, omwonenden en milieuorganisaties. Toch blijft de sector in het nieuwe stikstofprogramma opmerkelijk buiten schot.

Het document rekent de luchtvaart wel mee binnen de mobiliteitssector, maar slechts voor een klein deel. Alleen de uitstoot van stikstofoxiden (NO_x) tot een hoogte van 3.000 voet, ongeveer 900 meter, telt mee voor de nationale emissiedoelstellingen. Emissies boven die hoogte vallen buiten het kader van het programma. Daarmee wordt volgens TU Delft 70 procent van de depositie niet meegeteld.

Buiten beeld
Dat is een politieke keuze met grote gevolgen. Want juist daardoor blijft een aanzienlijk deel van de luchtvaart buiten beeld wanneer de overheid zijn nationale stikstofreductie presenteert. Terwijl boeren tot achter de komma moeten aantonen hoeveel stikstof zij uitstoten, wordt bij de luchtvaart een duidelijke grens getrokken waarboven de uitstoot simpelweg niet meer meetelt voor de doelstellingen.

Nog opmerkelijker is het gebrek aan concrete maatregelen. In het programma wordt voor de luchtvaart slechts één specifieke maatregel genoemd: het stimuleren van elektrisch taxiën op luchthavens. Het verwachte effect op de NO_x-uitstoot wordt daarbij ingeschat op minder dan 0,1 kiloton. Zelfs volgens de eigen systematiek van het kabinet gaat het dus om een marginale bijdrage.

Dat roept een belangrijke vraag op. Als de stikstofcrisis werkelijk zo ernstig is dat boeren moeten verdwijnen, bouwprojecten worden stilgelegd en natuurgebieden op slot gaan, waarom blijft een sector als de luchtvaart dan grotendeels buiten beeld? Waarom ontbreken maatregelen die daadwerkelijk raken aan het aantal vliegbewegingen, terwijl juist dat aantal bepalend is voor de uitstoot rond luchthavens?

Schrijnende tegenstelling
De tegenstelling is vooral schrijnend rond Schiphol. Daar heeft de overheid jarenlang betoogd dat stikstofreductie noodzakelijk is om natuurherstel mogelijk te maken. Tegelijkertijd lijkt het kabinet in zijn eigen nationale stikstofprogramma nauwelijks bereid de luchtvaartsector substantieel aan te pakken. Voor omwonenden en natuurorganisaties die al jaren procederen tegen de gevolgen van de luchtvaart is dat moeilijk uit te leggen.

Het document laat een patroon zien dat inmiddels bekend is. De landbouw wordt gepresenteerd als hoofdverantwoordelijke voor de stikstofcrisis en krijgt de zwaarste lasten opgelegd. Voor de luchtvaart blijft het vooral bij technische optimalisaties, studies en beperkte efficiëntiemaatregelen (die bovendien niet eens worden uitgevoerd). De fundamentele vraag hoeveel luchtvaart Nederland zich binnen de grenzen van natuur, klimaat en leefomgeving kan veroorloven, wordt opnieuw zorgvuldig vermeden.

Het kabinet zal tegenwerpen dat internationale luchtvaart moeilijk nationaal te reguleren is. Maar dat argument verklaart niet waarom er nauwelijks nationale reductiemaatregelen worden onderzocht terwijl de sector wel degelijk bijdraagt aan de stikstofdepositie op kwetsbare Natura 2000-gebieden. Evenmin verklaart het waarom boeren worden afgerekend op elke mol stikstof, terwijl voor de luchtvaart vooral symbolische maatregelen op tafel liggen.

De conclusie dringt zich op dat de luchtvaart in het nationale stikstofbeleid nog altijd een grote uitzonderingspositie geniet. Niet omdat de uitstoot geen probleem is, maar vooral omdat de politieke bereidheid ontbreekt om die uitstoot met dezelfde strengheid te behandelen als die van andere sectoren. Het vergt kennelijk meer politieke lef om een bedrijf als Schiphol aan te pakken dan om de kleine boer uit te saneren.

Voor een kabinet dat zegt de stikstofcrisis eindelijk structureel te willen oplossen, is dat een opmerkelijke move. En voor de duizenden omwonenden van Schiphol die al jaren de gevolgen van die uitstoot ondervinden, voelt het vooral als een oude boodschap in een nieuw jasje: regels zijn er voor iedereen, behalve voor de vliegindustrie.

Sla dit artikel op in uw favorieten