Het nieuwste PBL‑rapport over de luchtvaart laat opnieuw zien hoe de overheid zich vastdraait in modellen en aannames die vooral dienen om de groei van de sector te normaliseren.
De toon van het rapport is technisch, de grafieken zien er netjes uit, maar onder de oppervlakte staat één boodschap: Nederland laat de luchtvaart doorgroeien, ook wanneer dat betekent dat klimaatdoelen worden gemist, juridische grenzen worden overschreden en politieke beloften worden losgelaten.
Het Planbureau voor de Leefomgeving schrijft dat de vraag naar vliegen in de toekomst zal toenemen en dat de luchthavens al dicht bij of op hun capaciteitslimieten zitten. Het wordt gepresenteerd als een gegeven, maar het is een bewuste beleidskeuze.
De overheid behandelt de vraag naar vliegen alsof het een vaststaand gegeven is, terwijl het simpelweg het gevolg is van het niet durven begrenzen van een sector die al jaren boven zijn maatschappelijke draagvlak opereert.
Klimaatdoelen weer niet gehaald
De klimaatdoelen voor 2030 worden opnieuw niet gehaald. Het PBL berekent dat de uitstoot van de luchtvaart in 2030 0,5 megaton CO₂ boven de afspraak ligt. Dat komt niet door onverwachte omstandigheden, maar door een bewuste politieke keuze: het Akkoord Duurzame Luchtvaart ging uit van 14 procent bijmenging van duurzame brandstoffen, terwijl Europa slechts 6 procent verplicht stelt. Nederland heeft dat gat nooit gedicht. Daarmee laat de overheid zijn eigen klimaatbelofte verdampen.
Op Schiphol wordt ondertussen een juridisch vernietigd plafond toegepast. De limiet van 478.000 vluchten is door de Raad van State geschrapt, maar de Inspectie Leefomgeving en Transport hanteert hem tóch. Dit is een bestuurlijke anomalie: een niet‑bestaand besluit dat toch wordt uitgevoerd omdat het kabinet geen juridisch houdbare oplossing durft te nemen. Voor een land dat de rechtsstaat hoog zegt te houden, is het een opmerkelijke manier van werken.
Ook Lelystad Airport wordt opvallend voorzichtig behandeld. Het PBL rekent netjes door dat de opening tot extra uitstoot leidt, maar plaatst dat niet in de context van het regeerakkoord waarin klimaatdoelen centraal staan. De overheid wil Lelystad openen én de uitstoot verlagen. Dat kan niet tegelijkertijd.
Subsidies werken niet
Verder is het opvallend hoe het PBL de nationale subsidies voor duurzame brandstoffen beschrijft. Honderden miljoenen euro’s worden uitgegeven aan alternatieve kerosine, maar het rapport erkent dat deze investeringen geen directe invloed hebben op de CO₂‑emissies.
Dat is een opmerkelijke zin in een klimaatrapport: Nederland pompt grote sommen belastinggeld in technologie die geen enkele reductie oplevert, omdat de Europese bijmengverplichting de volumes bepaalt. Het is klimaatbeleid dat vooral bedoeld lijkt om de sector tevreden te houden.
Onthullend is de onzekerheidsanalyse. Het PBL schrijft dat de werkelijkheid veel complexer is dan de modellen en dat de modelonzekerheid jaarlijks oploopt. Dat is een belangrijke erkenning: de overheid stuurt op cijfers waarvan ze zelf zegt dat ze de echte wereld niet kunnen vangen. Toch worden deze cijfers gebruikt om beleid te legitimeren dat de uitstoot tot 2030 laat stijgen en pas daarna langzaam laat dalen. Als god het wil.
Geen sturing
De rode draad door het rapport is duidelijk. Nederland rekent, nuanceert en schuift, maar durft niet te sturen. De luchtvaart groeit harder dan het klimaatbeleid aankan, en het PBL laat zien hoe de overheid dat probleem technisch verpakt.
De uitstoot daalt pas na 2030. Niet omdat Nederland ingrijpt, maar omdat Europa de bijmengpercentages opschroeft. De capaciteit van Schiphol blijft hoog, niet omdat het juridisch mag, maar omdat de inspectie het zo uitvoert. Lelystad wordt doorgerekend alsof het een neutrale beleidsoptie is, terwijl het politiek gezien al lang een symbooldossier is.
Dit rapport is een spiegel van een overheid die de sector ontziet, de klimaatdoelen relativeert en de juridische werkelijkheid buigt om de status quo te behouden. De cijfers zijn interessant, maar de keuzes die erachter schuilgaan zijn veel belangrijker. En precies daar laat het PBL zien hoe Nederland zichzelf vastrekent in een model dat de groei van de luchtvaart als uitgangspunt neemt en de gevolgen daarvan als onvermijdelijk neerzet. Hoe lang nog?
Sla dit artikel op in uw favorieten
Geef een reactie