Met de nieuwe Beleidsregel inzage archiefbescheiden Raad voor de Luchtvaart en Rijksluchtvaartdienst zet minister Vincent Karremans een hek om oude luchtvaartarchieven.
Het Nationaal Archief beheert duizenden documenten over ongevallen en ernstige incidenten uit de periode 1919–1998, maar wie inzage wil, krijgt nu te maken met een procedure die vooral bedoeld lijkt om de deur potdicht te houden. De minister noemt het structuur, maar het is vooral een juridisch bouwsel dat de geheimhouding uit Bijlage 13 van het Verdrag van Chicago opnieuw verankert.
De kern van de beleidsregel is dat de minister elk verzoek moet toetsen aan internationale regels die openbaarmaking van onderzoeksinformatie vrijwel altijd verbieden. Cockpit‑voice‑opnames, verklaringen van betrokkenen, medische gegevens, communicatie tussen bemanning, analyses van onderzoekers, conceptrapporten: het zijn allemaal categorieën die volgens de minister in principe niet vrijgegeven mogen worden. Zelfs stukken van buitenlandse onderzoeken blijven gesloten zolang die staat geen toestemming geeft. De beleidsregel herhaalt dat allemaal, alsof het nog niet duidelijk genoeg was voor onder meer de nabestaanden van de Bijlmervliegramp.
Grove nalatigheid
Op papier is er een balancing test die moet bepalen of openbaarmaking toch mogelijk is. In werkelijkheid is het een lijst van drempels die vooral dienen om de status quo te beschermen. De minister moet kijken naar het belang van luchtvaartveiligheid, naar mogelijke schade voor betrokkenen, naar instemming van partijen, naar de gevoeligheid van de stukken, naar de vraag of anonimiseren kan, naar het risico op verdere verspreiding. Het zijn afwegingen die zo breed en zo vaag zijn dat ze vooral ruimte bieden om nee te zeggen. De beleidsregel noemt zelfs expliciet dat de minister moet beoordelen of het ongeval mogelijk is veroorzaakt door grove nalatigheid of opzettelijk wangedrag — maar juist dat soort informatie blijft doorgaans het strengst afgeschermd.
Opvallend is dat de minister de Onderzoeksraad voor Veiligheid een centrale rol geeft. De OVV moet elk verzoek beoordelen en advies uitbrengen. Dat klinkt onafhankelijk, maar de OVV werkt zelf onder dezelfde internationale geheimhoudingsregels en heeft een institutioneel belang bij het beschermen van onderzoeksinformatie. Het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) adviseerde een onafhankelijke commissie met bredere maatschappelijke vertegenwoordiging, maar die aanbeveling is niet overgenomen. De minister kiest voor een instantie die al decennialang gewend is om informatie onder de pet te houden.
Toetsing nog zwaarder
De toelichting bij de beleidsregel verwijst naar de Bijlmervliegramp en het ACOI‑rapport Geen afgesloten hoofdstuk. Daarin werd gepleit voor meer openheid, meer vertrouwen, meer toegang voor nabestaanden en onderzoekers. De beleidsregel lijkt dat te erkennen, maar de uitwerking doet het tegenovergestelde: de procedure wordt formeler, de toetsing zwaarder, de rol van de minister en de OVV dominanter. Het Nationaal Archief blijft slechts de beheerder die de deur pas opendoet als de minister toestemming geeft — en die toestemming wordt nu langs een extra reeks barrières geleid.
De minister wekt met de nieuwe beleidsregel vooral de schijn van transparantie terwijl de fundamenten van de geheimhouding onaangeroerd blijven. De archieven van de Raad voor de Luchtvaart en de Rijksluchtvaartdienst bevatten cruciale informatie over decennia van incidenten, fouten, misstanden en systeemfalen. De nieuwe beleidsregel verandert daar niets aan.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Reint
Op deze wijze kan Minister Karremans zelf zijn vlees keuren! Wat welgevallig is kan doorgaan naar openbaarheid, maar wat mogelijk negatief effect heeft voor Schiphol moet verborgen blijven!
Is dit een politieke minister of een minister die het land dient????
Het hangt er maar vanaf hoe je het bekijkt: vanuit economisch perspectief heeft hij gelijk (???). Maar zij er niet meer perspectieven mogelijk? Daar zit hij daar toch voor op het ministerie?
W Lieverst
In België is er plaats in de buurt van Zaventem waar bewoners plotseling een aanvliegroute boven hun dure dak kregen. Een aantal zijn gaan rechten. Ik ben venieuwd hoe het vergaat in de Belgische rechtstaat en of de EU nog een uitspraak doet. E.e.a. misschien in ons voordeel.
Geert
Tja. De Week van de Rechtsstaat vindt plaats van 8 tot en met 15 september 2026. Rechtbanken, gerechtshoven, andere overheidsinstanties en maatschappelijke organisaties organiseren in die periode activiteiten voor iedereen die meer wil weten over de werking van de democratie en rechtspraak. (Iets voor ons, ik begrijp er in ieder geval steeds minder van.
Centraal staat de betekenis van de democratische rechtsstaat voor de samenleving. Die beschermt vrijheden, waarborgt gelijke behandeling en zorgt ervoor dat macht niet onbeperkt kan worden uitgeoefend. Tijdens de week wordt inzicht gegeven in de manier waarop regels tot stand komen, hoe daarop wordt toegezien en hoe rechten worden beschermd.
De Rechtspraak organiseert verspreid door het land lezingen, interactieve workshops, rondleidingen, educatieve activiteiten en ontmoetingen met professionals uit het juridische werkveld. Ook gaan rechters mee met gastlessen die ProDemos op scholen verzorgt.
Geert
https://www.rechtspraak.nl/zoeken?page=2&paginated=true&q=Schiphol&type=all
rrustema
Lijkt me goed om gewapend met een gedegen script dergelijke workshops in te gaan. We hebben zoveel vragen…
rrustema
Ja maar die luchtvaartindustrie moet wel goed beschermd worden, toch? Want zo waardevol. En ze hebben die geweldige veiligheidscultuur waarin niemand hoeft te vrezen voor zijn carrière door iets verdachts te melden.
Het kan ook zijn dat je niet wil weten wat er allemaal speelt omdat mensen dan bang worden om te vliegen. Hoe irrationeel ook, dat moet voorkomen worden omdat het kostbaar is.
Reint
Wat is het waardevolle aan de luchtvaartindustrie?
De industrie zonder luchtvaart is waardevol, maar wat maakt de luchtvaart zo waardevol?
Welke waarden zijn dat dan? En wat zijn daarin de prioriteiten?
sjors
Het was ongetwijfeld sarcastisch bedoeld.
Geert
Is het verstandig vooraf te informeren of Schiphol/KLM overlastvragen gesteld mogen worden?
Geert
https://weekvanderechtsstaat.nl/
Peter
Die Karremans is nummer zoveel als minister die ik niet “vertrouw” in het belang van de samenleving te handelen. Hebben wij wel eens een progressieve minister op deze post gehad? Is de lichtvaartlobby in de politiek zó sterk dat zij ook aan deze touwtjes trekken?
Ik vind het allemaal zo op een frustrerende samenzwering lijken. Nou woon ik niet in de randstad, maar ik maak me ernstig ongerust over alle milieu effecten en slachtoffers en het bijna crimineel aandoende fijn vertakte netwerk dat de de status presens beschermt dan wel ruimte voor de toekomst van de luchtvaart INDUSTRIE creërt.
W Lieverst
Wat zat er in het vrachttoestel van Elal dat ik al scheefhangend mocht asnschouwen?
Willem
De beerput moet ook vooral dicht blijven natuurlijk , zoals bij de meeste malafide bedrijven.