Schiphol is bezig met de verdubbeling van een taxibaan. De uitbreiding lijkt op papier een technische optimalisatie, maar in werkelijkheid is het een ingreep die diep snijdt in een gebied waar natuurwaarden al decennialang onder druk staan.
De documenten die Schiphol hiervoor heeft laten opstellen — twee quickscans, één voor het openbare deel en één voor de airsite (zoals ze het zelf noemen) — vormen samen een dossier dat niet alleen ecologisch mager is, maar juridisch zelfs volkomen onhoudbaar. Toch krijgt Schiphol toestemming van de gemeente Haarlemmermeer. De provincie staat nu voor een cruciale keuze: ingrijpen of wegkijken.
Wat in de quickscans nergens wordt genoemd, maar allesbepalend is: Schiphol heeft helemaal geen natuurvergunning. De vergunning die de luchthaven gebruikte, is door de Raad van State vernietigd. Sindsdien opereert Schiphol volledig buiten de Wet natuurbescherming. Elke gram stikstof, elke verstoring, elke bouwactiviteit is juridisch illegaal. De quickscans doen alsof ze een toetsing uitvoeren binnen een bestaand juridisch kader, maar dat kader bestaat helemaal niet. Schiphol heeft geen vergunning om überhaupt te vliegen, laat staan om uit te breiden.
Irrelevant
Dat maakt de quickscans niet alleen ontoereikend, maar irrelevant. Je kunt geen “toetsing in het kader van de natuurwetgeving” uitvoeren voor een luchthaven die geen natuurvergunning heeft. De quickscans zijn rookgordijnen die moeten verhullen dat Schiphol een rijbaanverdubbeling probeert door te drukken terwijl het al jaren in overtreding is.
In de quickscans staat dan ook geen toetsing onder de Wet natuurbescherming. Er is geen passende beoordeling, geen stikstofanalyse, geen cumulatieve effectbeoordeling, geen uitsluiting van verblijfplaatsen van beschermde diersoorten. Er is geen beoordeling van broedvogels, geen analyse van verstoring door licht, geluid, trillingen of verkeer. Wat je ziet is een ecologische momentopname die de schijn van zorgvuldigheid wekt, maar de echte juridische vragen zorgvuldig ontwijkt.
Beide quickscans beginnen met dezelfde zin, alsof het een standaardformule is die de opdrachtgever gerust moet stellen: “De bevindingen worden als geldend gezien, mits omstandigheden niet te sterk zijn gewijzigd.” Dat is een ontsnappingsroute. Een quickscan is geen toetsing. Het is een inventarisatie die juridisch niets dekt zodra de uitvoering begint. En dat is precies de bedoeling.
Opknippen
Schiphol laat het onderzoek kunstmatig opknippen: eerst het openbare deel, later het airsite‑deel. De Wet natuurbescherming kent die knip niet. Een project is een project. De effecten moeten integraal worden beoordeeld. Door het onderzoek te splitsen, verkleint Schiphol de omvang van de toetsing en verschuift het de risico’s naar een moment waarop het project al in uitvoering is. Dat is een uitgekookte strategie.
In het buiten‑rapport staat een zin die veel zegt: “In het afgelopen jaar is deze soort met 132 broedpaar aanwezig geweest.” Het gaat om de oeverzwaluw, een beschermde soort waarvan nestverstoring tijdens het broedseizoen verboden is. Een kolonie van 132 broedparen is geen detail, maar juridisch van belang. De zandhoop waarop ze broeden is door Schiphol zelf gecreëerd. Dat maakt Schiphol juridisch verantwoordelijk voor het voorkomen van nestverstoring. Maar de quickscan presenteert het alsof het een toevallige broedplek is, een incidenteel verschijnsel dat geen echte betekenis heeft. Dat is misleiding door minimalisering.
Het airsite‑rapport doet hetzelfde, maar dan met vleermuizen. Het document erkent dat verblijfplaatsen “niet zijn uit te sluiten” omdat holtes en kieren niet konden worden geïnspecteerd. Dit betekent dat een aanvullend vleermuisonderzoek verplicht is. Zonder uitsluiting van verblijfplaatsen is elke sloop, elke trillingsbron, elke lichtbron potentieel een overtreding van artikel 3.5 Wnb. Maar de quickscan formuleert het zo omslachtig dat de lezer denkt dat het wel meevalt. Dat is precies hoe een rookgordijn werkt: je benoemt de risico’s, maar trekt geen conclusies.
Juridisch onvoldoende
Het airsite‑rapport beschrijft bebouwing met kieren, open stootvoegen, overstekende daken en permanente verlichting. Dat zijn allemaal potentiële verblijfplaatsen voor vleermuizen en jaarrond beschermde vogelsoorten. Toch concludeert het rapport dat “uitgesloten wordt dat vogelsoorten met jaarrond beschermde nests aanwezig zijn”. Die conclusie is gebaseerd op een visuele inspectie in december, een periode waarin veel soorten geen nestactiviteit vertonen. Juridisch is dat onvoldoende. De Wnb vereist uitsluiting, geen aanname.
En dan het grootste gat in de quickscans: stikstof. Geen Aerius‑berekening, geen passende beoordeling, geen cumulatieve effectbeoordeling, geen toetsing aan instandhoudingsdoelen, geen beoordeling van de aanlegfase, geen beoordeling van de gebruiksfase.
Het ontbreken van de stikstofanalyse maakt de quickscans juridisch waardeloos. Een rijbaanverdubbeling is een activiteit die zowel in aanleg als in gebruik stikstof veroorzaakt. Zonder stikstofanalyse is het onmogelijk om een Wnb‑vergunning te verlenen. Dat is vaste jurisprudentie. Maar Schiphol heeft überhaupt geen natuurvergunning. Dat maakt elke uitbreiding per definitie illegaal.
Haarlemmermeer faciliteert
Waarom krijgt Schiphol dan toch toestemming van Haarlemmermeer? Omdat Haarlemmermeer niet toetst, maar faciliteert. De gemeente ziet Schiphol als economische motor. Dat is de onderstroom die alles bepaalt. Haarlemmermeer is jarenlang geconditioneerd om projecten van Schiphol niet te beoordelen op juridische risico’s, maar op “belang voor de regio”. Daardoor worden quickscans — momentopnames zonder stikstofanalyse, zonder passende beoordeling, zonder vleermuisonderzoek — behandeld alsof het harde Wnb‑toetsingen zijn. Ze zijn het niet.
De gemeente vertrouwt op de belofte dat “de provincie later nog naar de natuur kijkt”. Dat is naïef, want zodra de gemeente toestemming geeft, ontstaat de feitelijke situatie dat gebouwen worden gesloopt, grond wordt verzet, sloten worden gedempt. De provincie staat dan voor voldongen feiten. Dit is precies waarom Schiphol quickscans inzet: ze verschuiven de echte toetsing naar een moment waarop het project al lang in uitvoering is.
De provincie staat nu voor een cruciale vraag: wat moet zij doen? De provincie moet allereerst erkennen dat de quickscans geen toetsing zijn. Ze zeggen het zelf: “Dit onderzoek betreft geen volledige veldinventarisatie.” Daarmee is de juridische basis voor toestemming afwezig. De provincie mag geen Wnb‑vergunning verlenen op basis van documenten die de aanwezigheid van vleermuizen, broedvogels en marterachtigen niet uitsluiten en die geen stikstofanalyse bevatten. Dat is de wettelijke verplichting.
Hardop zeggen
Maar boven alles moet de provincie erkennen dat Schiphol überhaupt geen natuurvergunning heeft. Dat betekent dat het project niet eens beoordeeld kan worden binnen een geldige juridische context. De provincie moet dat hardop zeggen. Publiekelijk en formeel. Schiphol opereert illegaal. Schiphol breidt illegaal uit. Schiphol vraagt om toestemming voor een project dat niet eens getoetst kan worden omdat de basisvergunning ontbreekt.
De provincie moet het project bovendien als één geheel beoordelen. Schiphol heeft het onderzoek kunstmatig opgeknipt in een “openbaar deel” en een “airsite‑deel”. De Wnb kent die knip niet. De effecten van het project moeten integraal worden beoordeeld: de sloop, het grondverzet, de demping van sloten, de verstoring door licht en geluid, de toekomstige verkeersbewegingen. Door het project op te knippen, probeert Schiphol de omvang van de toetsing te verkleinen. De provincie moet dat corrigeren.
De provincie moet ook vaststellen dat er beschermde soorten aanwezig zijn. De quickscan noemt “132 broedparen oeverzwaluw” en erkent dat verblijfplaatsen van vleermuizen “niet zijn uit te sluiten”. Dit betekent dat de provincie verplicht is om aanvullend onderzoek te eisen. Zonder uitsluiting van verblijfplaatsen is elke sloop of verstoring een overtreding van artikel 3.5 Wnb. De provincie moet dat hardop zeggen en formeel vastleggen.
Stikstof
Het grootste gat is stikstof. Er is geen Aerius‑berekening, geen passende beoordeling, geen cumulatieve effectbeoordeling. De provincie moet hier onmiddellijk ingrijpen. Een rijbaanverdubbeling is een activiteit die zowel in aanleg als in gebruik stikstof veroorzaakt. Zonder stikstofanalyse is het juridisch onmogelijk om een Wnb‑vergunning te verlenen. De provincie moet dat expliciet maken en Schiphol verplichten tot een volledige stikstofbeoordeling.
Daarnaast moet de provincie de zorgplicht serieus nemen. De quickscans erkennen dat dieren “beschadigd, verwond, verdrukt en gedood kunnen worden”. Dat is een directe zorgplichtschending bij uitvoering zonder maatregelen. De provincie moet eisen dat Schiphol een zorgplichtplan opstelt dat concreet beschrijft hoe schade wordt voorkomen. Dat plan ontbreekt volledig.
Tot slot moet de provincie de regie nemen. Haarlemmermeer faciliteert Schiphol, maar de provincie is – samen met het ministerie van LVVN – het bevoegd gezag voor de natuurwetgeving. Dit betekent dat de provincie niet mag afwachten, maar actief moet optreden. Dat kan door een handhavingssignaal, door een last onder dwangsom, door een aanwijzing aan de gemeente, of door het simpelweg weigeren van de vergunning totdat de toetsing volledig is.
Ronduit illegaal
De provincie moet dus niet vragen wat Schiphol wil, maar vaststellen wat de wet vereist. En de wet vereist een volledige Wnb‑toetsing, geen quickscan. Maar boven alles vereist de wet dat een luchthaven eerst een natuurvergunning heeft voordat deze uitbreidt. Schiphol heeft die niet. Dat maakt het project ronduit illegaal.
Dit dossier laat zien hoe Schiphol quickscans inzet als juridische rookgordijnen, hoe Haarlemmermeer niet door de rook heenkijkt, en hoe de provincie nu moet optreden om te voorkomen dat een rijbaanverdubbeling wordt uitgevoerd zonder dat de natuurwetgeving is toegepast. Het is een test voor de provincie. Want als de provincie hier niet ingrijpt, dan is de Wet natuurbescherming niet langer een wet, maar slechts een optie. De boeren zullen er blij mee zijn.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Miret
Het is niet dat de gemeente Haarlemmermeer niet door de rook heenkijkt, maar dar ze bewust niet door de rook heen wil kijken.
Het grootste probleem is dat onze rijksoverheid ook niet doir rook heen wil kijken en bewust de illegaliteit van de bedrijfsvoering van Schiphol toestaat en faciliteert, en alle wet- en regelgeving en rechterlijke uitspraken niet naleeft. Zolang dat zo blijft, zal Schiphol zijn illegale gang kunnen blijven gaan. Helaas.
Zomaar
Opvallend en vreemd dat de gemeente Haarlemmermeer een vergunning afgeeft en de Provincie wordt genoemd als bevoegd gezag. Alles met betrekking tot Schiphol valt onder bevoegd gezag van het Ministerie.
Henk van Alphen
Moet “airsite” niet “airside” zijn ?
SchipholWatch
Jazeker, maar in de quickscan wordt het airsite genoemd. Dat hebben we dus maar aangehouden 😉
Wat stemt Haarlemmermeer?
Hoe komt het dat in de Haarlemmermeer zulke foute bestuurders zitten?
Stemmen de inwoners allemaal zo rechts daar?
Ze zouden inmiddels toch beter moeten weten?
En leuk dat al deze rapporten de laatste weken opduiken, echt heel knap speurwerk, maar besturend Nederland is nu op vakantie en leest niet, werkt niet, boeit het niet.
En dat vind ik dan weer heel jammer.
A.
De VVD is al jaren de grootste partij in de gemeente Haarlemmermeer en we hebben ook al jaren een VVD burgemeester. De VVD in de Haarlemmermeer onderhoudt nauwe banden met Schiphol en voert daarover regelmatig overleg, omdat de luchthaven van groot economisch belang is voor de gemeente. De partij benadrukt dat Schiphol cruciaal is voor de werkgelegenheid en de economie van de regio, en pleit ervoor de luchthaven te koesteren. De lokale VVD stelt zich kritisch op tegenover plannen om Schiphol in te krimpen en noemt dit vaak een “activistische hype”. De VVD van de gemeente Haarlemmermeer vindt dat er de komende jaren werk moet worden gemaakt van het behoud van de hubfunctie van Schiphol. Als luchthavengemeente is de Haarlemmermeer direct betrokken bij ruimtelijke ordening en infrastructuur. Voor deze gemeente doen de omwonenden er niet toe.
Philip
Dat economisch belang is maar deels. Het economisch belang van Schiphol wordt zwaar overschat.
Net als de rechtse kliek
Quickscan of quick scam?
Een vluchtig kijkje om de hoek is geen bescherming van kwetsbare dieren. Wie alleen snel kijkt, loopt het risico vooral te vinden wat nodig is om een project door te laten gaan.
Maar natuur is geen lege ruimte die je kunt gebruiken zodra een plan op tafel ligt. Beschermde dieren zijn geen bijzaak die moet wijken omdat een project belangrijk wordt gevonden.
Wie natuur serieus neemt, kijkt niet hoe ver je een project kunt gaan en doordrukken. Die kijkt wat je moet laten, wat je moet beschermen en welke schade je voorkomt.
W Lieverst
Misschien wordt e.e.a. wel gerealiseerd op de door de Haarlemmermeer verkavelde pfas-grond?
Henk van Alphen
Hebt u enige aanleiding, indicatie of vertrouwelijke inside informatie om tot dit vermoeden te komen?
R.
De natuur en zelfs de inwoners moeten wijken voor een niet meer te stoppen, alles slopende luchtvaartsector. De sector gaat als een sloopkogel door de natuur en de mensen worden ook niet ontzien. Dat alles illegaal. Dus voor mij zijn de bestuurders criminelen die hoe dan ook moeten worden gestopt! Nederland is veel beter af zonder deze ‘ witte boorden criminelen ‘. Hoe kunnen ze nog rustig slapen terwijl ze ((Karremans, van Oord en Rintel) zoveel, zoveel schade aanrichten? Dan ben je een gewetenloze crimineel.
W Lieverst
Zoveel paren oeverzwaluwen worden onder het asfalt, met daaronder staalslakken, weggewerkt. Dit is dan een beschermde soort. Maar hoeveel ganzen worden er wel niet geëlimineerd om die hut of hub in Amstelveen veilig te houden? Als je er goed over nadenkt is dit ronduit schandalig. Alles moet wijken, en dan heb ik het nog niet over de gevolgen voor de volksgezondheid die volledig aan de laars worden gelapt.