Eindhoven Airport en RTHA vliegen voorlopig door zonder natuurvergunning. Niet omdat de wet dat toestaat, maar omdat de hoogste bestuursrechter ervoor kiest om een illegale situatie te behandelen alsof het gaat om een ingewikkelde administratieve kwestie die vooral zorgvuldig moet worden opgelost.
De nieuwe uitspraken van de Raad van State over de twee vliegvelden vormen samen een verbluffend dossier: luchthavens zonder natuurvergunning, een minister die al jaren weigert te handhaven, stikstofschade die onmiskenbaar is – en toch geen enkele verplichting om nu eindelijk te stoppen met de overtredingen.
Het is een patroon dat begint bij de rechtbank Arnhem, waar de rechter nog wél durfde te zeggen wat iedereen allang wist: RTHA en Eindhoven Airport opereren zonder geldige natuurvergunning en veroorzaken stikstofschade waarvoor geen juridische basis bestaat. Die uitspraak was een zeldzaam moment van rechtsstatelijke helderheid. Geen gedoogconstructie, geen bestuurlijke hocus-pocus, geen uitstel. De rechter zei het alsof het de normaalste zaak van de wereld is dat een luchthaven zich aan de wet moet houden. Maar in ons land is dat allang geen vanzelfsprekendheid meer.
De Raad van State kiest nu voor een andere realiteit. In de uitspraken wordt vastgesteld dat de luchthaven geen vergunning heeft en dat de stikstofdepositie niet vooraf is uitgesloten. Ook wordt duidelijk dat de minister opnieuw kiest voor uitstel, onderzoek, proces, traject, overleg – alles behalve handhaving. En vervolgens wordt het handhavingsverzoek van MOB afgewezen met de redenering dat de minister eerst zorgvuldig moet onderzoeken hoe de situatie kan worden opgelost.
Bestuurlijk gezwam
Dat woord zorgvuldig is inmiddels bestuurlijke gezwam. Zorgvuldig betekent hier niet: de wet naleven. Zorgvuldig betekent: tijd rekken. Zorgvuldig betekent: de vliegvelden laten doorgaan zoals altijd. Zorgvuldig betekent: de natuur laten wachten.
De hoogste rechter erkent dat de situatie illegaal is, maar weigert de consequenties te verbinden aan die illegaliteit. De minister mag eerst onderzoeken, afwegen, nader motiveren, plafonds vaststellen en monitoring organiseren. Het is dezelfde taal die we kennen van het gevalletje Schiphol: een parallel universum waarin de vliegindustrie nooit hoeft te stoppen met illegale activiteiten zolang er maar een proces loopt dat belooft dat het ooit misschien beter wordt.
Het wrange is dat de Raad van State hiermee precies doet wat de rechtbank Arnhem expliciet níet wilde: de illegale situatie normaliseren. Door te zeggen dat Eindhoven en Rotterdam geen haast hoeven te maken, wordt de overtreding onderdeel van het systeem. De luchthavens mogen blijven vliegen, de stikstof mag blijven neerdalen, de natuur mag blijven verslechteren – zolang de minister maar belooft dat er later een keer een besluit komt.
Fictie
Het is pure fictie. De natuur kan helemaal niet wachten. De wet kent geen pauzeknop. Omwonenden kunnen niet nog eens jaren accepteren dat vliegvelden buiten elke vergunning opereren. Maar de Raad van State kiest er nu voor om het bestuurlijke ongemak van de minister zwaarder te laten wegen dan de juridische realiteit.
De uitspraken vormen samen een signaal dat de luchtvaartsector al decennia perfect weet te benutten: als je maar groot genoeg bent, als je maar lang genoeg gedoogd wordt, als je maar genoeg bestuurlijke druk uitoefent, dan wordt illegaal gedrag vanzelf een soort geaccepteerde praktijk. De rechtbank Arnhem zag dat en trok een harde lijn. De Raad van State gumt die lijn nu weer uit.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Mike
Is het niet zo, dat met de uitspraak ook een Tata, een Chemours, een Shell, etc.etc. nu af kunnen dwingen om handhaving op te schorten als ze beterschap beloven en ‘belangrijk’ zijn voor Nederland ?!
Welke advocaat zou dit voor mkb of burgers durven aanvechten als een vergunning voor een dakkapel niet bestaat en men beloofd dat dit in de toekomst opgelost zal worden en dus handhaving maar even niet toegepast mag worden. Of in geval van door rood licht rijden. Was even noodzakelijk dus trek de handhaving even in…
Volgens mij kunnen aardig wat bedrijven deze uitspraak gaan misbruiken.
Ger
Vandaag gelezen dat er teveel pfas zit in drinkwater. Maar we kunnen het nog veilig drinken. In voedsel zit nog veel meer pfas. Als je alles bij elkaar optelt wat je ongemerkt binnenkrijgt. Nee ik wil het liever niet weten. Wel zag ik ook de opmerking dat de industrie minder uit zouden moeten stoten. Dus aanpakken bij de bron. Maar wie gaat daar mee beginnen? Ook de uitstoot van vliegtuigen die overal overheen vliegen verspreiden waarschijnlijk heel veel troep. Maar die hebben echt overal schijt aan. Wie gaat er nu eindelijk eens handhaven?
De vvd in elk geval niet. Eigenlijk moeten alle alarmbellen gaan rinkelen. Het moet anders en wel zo snel mogelijk. Niet morgen maar vandaag al beginnen. Van uitstel komt afstel.
B. van Marlen
De Raad van State vindt dat de minister ‘een spoedeisend belang heeft bij de gevraagde voorziening, strekkende tot het schorsen van de opdracht van de rechtbank om een nieuw besluit te nemen.’ Tevens bevat de uitspraak de volgende zinnen: ‘Gelet op het feit dat de rechtbank Gelderland op 16 april 2026, ECLI: NL:RBGL:2026:2969(opent in nieuw venster) (verwijst naar een andere website), heeft geoordeeld dat de minister ten onrechte heeft besloten dat geen natuurvergunning was vereist voor het door Eindhoven Airport N.V. aangevraagde project voor de exploitatie van de luchthaven, twijfelt de voorzieningenrechter aan de juistheid van de uitspraak van de rechtbank in de hier voor¬lig¬gende zaak. Hierin ziet de voorzieningenrechter aanleiding om het verzoek van de minister toe te wijzen.
Beslissing
De voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State: schorst bij wijze van voorlopige voorziening de uitspraak van de rechtbank Gelderland van 16 april 2026, zaaknummer ARN 24/7549.’
Ik twijfel aan de juistheid van de uitspraak van de voorzieningenrechter! Is dit niet de zoveelste vorm van gedogen van een ongewenste situatie en het creëren van rechtsongelijkheid met andere stikstofemitters?
Tilly
Kunnen we een bondje sluiten met XR en met veel op de start en landingsbaan gaan zitten?
Jan
Ik meen me te herinneren dat er in de RvS inmiddels ook al iemand zit met een luchtvaartverleden.
Anyway, het is tijd om voor eigen rechter te gaan spelen. Ze vragen er gewoon om !!!
Ab van Gend
Hoe zou het komen dat de gemiddelde Nederlander geen vertrouwen meer heeft in de politiek en het rechterlijke systeem.
Als je als vliegtuig organisatie ( luchthaven, luchtvaartmaatschappijen en andere lobbyisten) je zo naar binnen hebt gelikt, dat zelfs, de hoogste Nederlandse juridische instanties, uit je hand eten, dan blijkt dat ook in deze bananenrepubliek geld het belangrijkste blijkt te zijn. CORRUPTIE?? HELEMAAL NIET, rechts VVD beleid, echtwel.
Reint
Wat is de rechterlijke macht nog waard wanneer zelf de Hoge Raad zich niet aan de wetten houdt?
Wie bepaald nu wel wat recht is en wat recht gevoeld kan worden? Alleen de business, commercie?
Wat doet de Tweede Kamer hiermee?
Adriaan Amelsbeek
Een absoluut grof schandaal dat wordt toegestaan door de rechterlijke macht. Hoe is dit in godsnaam mogelijk? Bekommert niemand zich dan nog om honderdduizenden mensen die dagelijks vervuilde lucht inademen en in de herrie wonen en proberen te slapen? Onbegrijpelijk dat dit wordt toegestaan.
Jurriaan Maij
Kunnen onze lieve boeren niet beter de vliegvelden in ons mooie landje blokkeren? Dan kan de vrijgekomen stikstofruimte alvast worden afgetrokken van wat de boeren moet verminderen aan uitstoot.
MVL
Precies , kom op boeren…. naar shiphol en ……Tata
W Lieverst
Zo langzamerhand kan de Raad van State wel worden afgeschaft. Weer zo’n stel ambtenaren die uit de belastingruif eten en niets goeds toevoegen.
Die lui kosten een hoop geld en zijn er duidelijk niet om de navolging van wetten te toetsen.
Ze zitten waarschijnlijk voorin het vliegtuig als service voor bewezen diensten aan de vliegindustrie.
Het precedent om Lelijkstad Airport te openen is hierbij geschapen.
Frans Kooy
Pfff, met de moed der wanhoop strijden we maar weer verder…