ILT blijft bij weigering handhaving geluidsnormen en verschuilt zich achter minister

De Inspectie Leefomgeving en Transport blijft weigeren in te grijpen bij de geluidsoverschrijdingen rond Schiphol. Waar de inspectie in eerdere jaren nog verwees naar het beruchte anticiperend handhaven, verschuilt zij zich nu achter een ministeriële aanwijzing.

Een nieuwe zienswijze van de milieuorganisaties MOB, Greenpeace en SchipholWatch maakt duidelijk dat deze redenering juridisch geen stand houdt. Artikel 8.22 van de Wet luchtvaart is ondubbelzinnig: zodra grenswaarden worden overschreden, moet de inspectie maatregelen opleggen. Niet kan, niet mag, maar moet.

De wetgever heeft deze verplichting bewust dwingend geformuleerd. In de Memorie van Toelichting staat letterlijk dat de inspecteur-generaal verplicht is om maatregelen te treffen zodra overschrijdingen zijn vastgesteld. De inspectie heeft dat zelf jarenlang bevestigd in het eigen handhavingsbeleid.

Een ministeriële aanwijzing kan die wettelijke verplichting niet doorbreken. De Aanwijzingen voor de Rijksinspecties zijn daar expliciet over: wanneer de wetgever gevolgen verbindt aan een overtreding, kan een minister niet via een aanwijzing bepalen dat die gevolgen achterwege blijven. De aanwijzing van 30 oktober 2025 is dus juridisch onrechtmatig. De ILT mag deze niet opvolgen.

Wet terzijde
Toch doet ILT precies dat. En daarmee schuift de inspectie niet alleen de Wet luchtvaart terzijde, maar ook de rechterlijke uitspraken die de Staat verplichten om eindelijk te handhaven. De rechtbank Den Haag heeft al geoordeeld dat het uitblijven van handhaving niet langer te rechtvaardigen is. De inspectie weet dat, erkent de overschrijdingen, erkent de beginselplicht tot handhaving, maar kiest ervoor om niets te doen. Niet omdat de wet dat toestaat, maar omdat de minister dat vraagt.

Daarmee raakt de inspectie aan een tweede juridisch fundament: het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Artikel 8 EVRM beschermt burgers tegen ernstige aantasting van hun leefomgeving door de overheid. De Staat mag geen beleid voeren dat structurele geluidsoverlast laat voortbestaan zonder effectieve rechtsbescherming. Door niet te handhaven, terwijl de overschrijdingen vaststaan en de rechter heeft ingegrepen, schendt de Staat die verplichting. En ILT, als onderdeel van de Staat, draagt die schending actief verder.

De inspectie kan zich niet verschuilen achter de minister. Een bestuursorgaan moet zelf toetsen of een aanwijzing verenigbaar is met hogere regelgeving. Wanneer opvolging van een aanwijzing leidt tot een schending van het EVRM, moet die aanwijzing buiten toepassing worden gelaten. Dat is vaste jurisprudentie. ILT weet dat, maar handelt er niet naar.

Kruispunt
ILT staat nu op een kruispunt. Of zij kiest voor de wet, de rechter en het EVRM, of zij kiest voor politieke instructies die juridisch geen stand houden. Een middenweg bestaat niet meer.

De vervolgstappen zijn voorspelbaar. Als ILT vasthoudt aan het voornemen tot afwijzing, volgt een formeel besluit dat vrijwel zeker onrechtmatig is. Dat besluit moet worden aangevochten bij de rechtbank, waar de juridische argumenten uit de zienswijze — de gebonden bevoegdheid van artikel 8.22 Wlv, de ongeldigheid van de ministeriële aanwijzing, de strijd met artikel 8 EVRM — opnieuw op tafel komen.

De kans dat de rechter de inspectie opnieuw terugfluit, is aanzienlijk. En als de inspectie dan nog steeds weigert te handhaven, komt de Staat in een situatie terecht waarin dwangsommen, rechterlijke bevelen en mogelijk zelfs schadeclaims onvermijdelijk worden.

Voor deze nieuwe gang naar de rechter is helaas weer veel geld nodig. Doneer een bedrag dat u kunt missen om dit mogelijk te maken.

We staan weer aan de vooravond van belangrijke juridische procedures, onder meer tegen het Luchthavenverkeersbesluit. Dat kan alleen met uw steun. Doneer aub als u wat missen kunt.

Sla dit artikel op in uw favorieten