Rondetafel uit 2022 toont keihard falen: bewoners smeekten om actie, overheid keek weg

Op 17 november 2022 zaten zo’n negentig mensen in een zaaltje naast Den Haag Centraal om te praten over iets wat inmiddels tot op het bot is uitgekauwd: de structurele onmacht van overheid en sector om iets te doen met meldingen van geluidsoverlast.

Het verslag van die bijeenkomst leest terug als een verslag van absolute bestuurlijke stilstand. Alles wat bewoners vandaag nog steeds ervaren, werd daar al haarscherp benoemd. En alles wat de overheid sindsdien níet heeft gedaan, maakt het document des te pijnlijker.

Toenmalig minister Harbers opende met de bekende geruststellende taal. Hij benadrukte hoe belangrijk het is dat melders weten wat er met hun melding gebeurt en dat rapportages “inzicht moeten bieden in de feitelijke informatie”. Hij sprak over “professionalisering”, “trendanalyses” en “maatwerk per luchthaven”. Maar het verslag laat zien dat bewoners al in 2022 precies wisten waarom het systeem niet werkt. En dat de minister, ondanks alle woorden, geen enkel mechanisme heeft ingericht dat de kernproblemen oplost.

Een bewoner van de Omgevingsraad Schiphol vertelde hoe hij bij zijn eerste melding te horen kreeg dat hij “geen last kon hebben, want dat hadden we berekend”. Een zin die letterlijk in het verslag staat en die de kloof tussen rekenmodellen en werkelijkheid pijnlijk blootlegt.

Meldingen komen niet meer
De Nationale Ombudsman waarschuwde dat meldingen hun functie verliezen als er niets mee gebeurt: “Als er geen meldingen meer komen, gaat het waarschijnlijk heel erg fout. Want dan durft niemand meer.” Vier jaar later is precies dat scenario werkelijkheid geworden, zie de triomfantelijke berichten uit de vliegindustrie over het dalende aantal meldingen.

Het document laat zien hoe bewoners uit alle regio’s hetzelfde patroon schetsen. Meldingen verdwijnen in systemen die niet op elkaar passen. DCMR verwijdert zelfs de tekstvelden waarin mensen konden uitleggen waarom ze melden, omdat ze “70.000 meldingen per jaar” niet kunnen lezen.

SchipholWatch wees er destijds al op dat 8.000 meldingen simpelweg niet in BAS terechtkwamen. Bewoners van Rotterdam moesten veertien handelingen verrichten om überhaupt een melding te kunnen doen, waarna die vrijwel nooit bij ILT belandde. En ILT zelf gaf toe dat bijna alles binnen de contouren valt, omdat die contouren “zeer ruim zijn”.

De ombudsman zei het in 2022 al: een antwoord als “het was een goede vlucht en het was niet te hard” is juridisch misschien correct, maar “erg onbevredigend”. Bewoners vroegen om erkenning van hun beleving, niet om een herhaling van de rekenregels.

Voorspelbare reactie
De sector reageerde voorspelbaar. LVNL benadrukte dat veiligheid altijd voorop staat en dat er “altijd een klacht kan worden ingediend”, maar ging niet in op de structurele uitzonderingscultuur die bewoners benoemden. Een bewoner van de Aalsmeerbaan zei dat het boek met uitzonderingen “twee keer zo dik is als het boek met de regelgeving”. LVNL ontkende dat beeld, maar het verslag laat zien dat de frustratie breed gedeeld werd.

Opvallend is hoe vaak bewoners pleitten voor echte metingen, fijnmazige monitoring en gezondheidsnormen. De GGD‑monitor werd genoemd als signaalfunctie, maar de GGD heeft “geen capaciteit om alle gezondheidsachtige meldingen te behandelen”. De roep om WHO‑normen klonk al in 2022. De roep om lokale hindernormen ook. En de roep om minder vliegen was toen al niet mis te verstaan.

Het verslag eindigt met de minister die zegt dat het gesprek “niet eindigt vandaag, het begint”. Hij belooft dat hij het verslag erbij zal pakken bij toekomstige besluiten. Hij erkent dat meldingen “niet 1‑2‑3 opgelost kunnen worden”, maar dat dit juist een zorgvuldige behandeling noodzakelijk maakt. En hij belooft terug te komen met een vervolg.

Woorden niets waard
Vier jaar later is duidelijk wat deze woorden waard waren. De meldsystemen zijn niet verbeterd. De transparantie is niet toegenomen. De contouren zijn nog steeds te ruim. De uitzonderingen nog steeds te talrijk. De hinder nog steeds te groot. En de gezondheidseffecten nog steeds niet aantoonbaar afgenomen, ondanks de beloftes in de Luchtvaartnota.

Wat dit verslag vooral laat zien, is dat de overheid al in 2022 exact wist wat er mis was. Bewoners legden het haarfijn uit. De ombudsman legde het haarfijn uit. De regionale vertegenwoordigers legden het haarfijn uit. En toch is er sindsdien vrijwel niets veranderd.

De conferentie van 2022 was geen beginpunt, maar een gemiste kans. Een moment waarop de overheid had kunnen kiezen voor echte bescherming van omwonenden, maar in plaats daarvan koos voor vertraging, proces en papieren verbeteringen.

Het is belangrijk dat dit verslag opnieuw wordt gelezen. Omdat het laat zien hoe lang bewoners al tegen dezelfde muur praten. En hoe lang die muur al overeind wordt gehouden door een overheid die zegt te luisteren, maar structureel weigert te handelen.

Sla dit artikel op in uw favorieten