Elk jaar opnieuw toont het draagvlakonderzoek van het ministerie hetzelfde pijnlijke patroon: Nederlanders zien heel goed dat de luchtvaart ontspoort, maar zodra de oplossing ook maar een fractie van hun eigen gedrag raakt, verdwijnt de urgentie als sneeuw voor de zon.
Het Draagvlakonderzoek Luchtvaart 2025 bevestigt dat beeld opnieuw. De meerderheid vindt dat de luchtvaart moet krimpen, dat gezondheid en klimaat zwaarder wegen dan goedkope tickets, en dat de sector al veel te lang buiten elke norm heeft mogen opereren. Maar zodra de vraag wordt gesteld wie daar iets aan moet doen, wijzen we massaal naar boven: naar de luchtvaartmaatschappijen, de industrie, het kabinet. Iedereen, behalve de reiziger zelf.
Het is op zichzelf hoopgevend dat 39 procent van de Nederlanders minder vluchten wil, tegenover slechts 18 procent die groei wil. Dat is geen niche-standpunt meer, maar mainstream. De samenleving ziet wat omwonenden al decennia ervaren: de grenzen zijn bereikt, en eigenlijk al ruim overschreden.
Vrolijk doorvliegen
Maar diezelfde meerderheid blijft ondertussen vrolijk vliegen. Het aantal Nederlanders dat jaarlijks een privévlucht neemt, is weer terug op het oude niveau. De bereidheid om minder te vliegen? Stabiel laag. De bereidheid om vrijwillig CO₂ te compenseren? Gedaald naar het laagste punt ooit.
Het is alsof we collectief zeggen: “Er moet iets gebeuren, maar niet door mij.”
Nederlanders geven in het onderzoek aan dat veiligheid, gezondheid van omwonenden en klimaat de hoogste prioriteit verdienen. Economische belangen en reizigersgemak bungelen onderaan. Dat klinkt prachtig — totdat er concrete maatregelen op tafel komen.
Technische innovatie? Graag. Duurzame brandstoffen? Prima, al zijn ze schaars, duur en nauwelijks effectief. Stillere motoren? Natuurlijk, al weten we dat de hinder vooral wordt bepaald door het aantal vluchten, niet door marginale geluidswinst.
Maar zodra het gaat om maatregelen die wél werken — minder vluchten, hogere belastingen, eerlijke ticketprijzen — daalt het enthousiasme snel.
Geen keuzes
De Nederlander wil een schonere luchtvaart, maar vooral een onzichtbare transitie. Een transitie die geen keuzes vraagt, geen offers, geen gedragsverandering.
Het enige waar bijna iedereen enthousiast over is, is de trein. 79 procent wil betere internationale treinverbindingen. Dat is logisch: het is een maatregel die geen pijn doet.
Maar ook hier geldt: steun voor het idee betekent nog geen verandering in gedrag. Want zolang de trein naar Parijs drie keer zo duur is als een ticket naar Barcelona, blijft de keuze voorspelbaar.
Het meest onthullende cijfer uit het onderzoek is misschien wel dit: slechts 6 procent vindt dat de vliegende consument zelf verantwoordelijk is voor een toekomstbestendige luchtvaart.
Geen verantwoordelijkheid
De rest wijst naar luchtvaartmaatschappijen (43 procent), de industrie (37 procent) en het kabinet (35 procent). Het is een comfortabele positie: wel de voordelen van vliegen, niet de verantwoordelijkheid voor de gevolgen.
Maar zo werkt het niet. De luchtvaart is geen natuurverschijnsel. Het is een door mensen gemaakte sector, gedreven door vraag. Zolang die vraag niet verandert, blijft elke maatregel dweilen met de kraan open.
De luchtvaart kan niet verduurzamen zonder dat wij, als samenleving én als reizigers, andere keuzes maken. Minder vliegen. Eerlijke prijzen betalen. Grenzen stellen aan een sector die al decennia boven de wet lijkt te staan.
Het draagvlakonderzoek laat zien dat Nederlanders die realiteit wel degelijk zien — maar nog niet durven omarmen.
Zolang we blijven hopen op een technologische wonderoplossing die ons gedrag ongemoeid laat, blijft de luchtvaart een sector die structureel meer schade veroorzaakt dan ze ooit kan compenseren.
De vraag is dus niet of de luchtvaart moet veranderen. Dat vindt de meerderheid al. De vraag is: wanneer durven we zelf mee te veranderen?
Sla dit artikel op in uw favorieten
Ad
Rrustema, de enige die lijkt aan te sluiten bij het Schipholwatch artikel. Als (naar voorbeeld van de leider van fossielgiganten als de USA) onze leiders niks anders ondersteunen dan groei ten koste van mens, natuur, klimaat, milieu. Als de consument blijft trappen in de reclameboodschappen van de grote verdienmodellen, bijv. lekker en veel vliegen. Dan blijft het hopen op ingrijpen van wijze mensen. Onze mooie aarde en wat er leeft, m.n ook onze nakomelingen, zullen dankbaar zijn.
SK
Het kromme is dat de mensen denken dat ze goedkoop uit zijn met hun ticket maar dat ze wel degelijk de hoofdprijs betalen omdat er miljarden subsidies worden betaald aan de luchtvaart (onbelaste kerosine, geen overstap tax voor hubbers etc. etc). Dit geld aan subsidies moet ergens vandaan komen (b.v. potje, zorg, onderwijs, woningbouw – noem maar de onderwerpen waar de meeste mensen in Nederland primair behoefte aan hebben). M.a.w. komt de luchtvaart aan de portemonnee van alle Nederlanders – dus ook niet niet vliegers. Als men weet hoeveel ze daadwerkelijk moeten inleveren – betalen – voor al die subsidies is het hek van de dam. Is het mogelijk om dit inzichtelijk te krijgen / communiceren. B.v,. liever een woning, goedkopere zorg, beter onderwijs dan een goedkoop ticket?
https://schipholwatch.nl/2023/09/04/onderzoek-becijfert-fossiele-subsidies-op-38-mld-euro-maar-lang-niet-alles-meegenomen/
Saskia
Ik ben al gevlucht.
van onder de rook van schiphol naar 130 km verderop en dat is een zegen!
cargo's wel
Op de flightradar zie je dat er vooral toestellen binnenkomen en dat helpt de mensen niet die op de vlieghaven vast komen te zitten omdat de overstap niet lukt.
Dat aantal groeit zo alleen maar.
Wat je wel ziet vertrekken is China en andere cargo’s.
Ik vind het ontluisterend dat de mensen blijkbaar niet tellen maar de cargo’s voor gaan.
Slecht beleid en weer een bewijs dat het hub model niet werkt.
Bouwman
Hub-functie beperken en nachtvluchten verbieden. Dat is beter voor de economie, het milieu, de gezondheid en de samenleving en Nederland blijft prima bereikbaar. Wat ontbreekt is een fatsoenlijke volksvertegenwoordiging.
Paul Huygen
Worden de goede vragen wel gesteld aan de potentiële reizigers? Kennelijk zijn mensen niet bereid om zich in te houden als de tickets zo onwaarschijnlijk goedkoop zijn. Maar misschien vinden ze het toch wel een goed idee dat vliegreizen eerlijk belast worden en dat het aantal vliegbewegingen vanwege overlast verminderd wordt. Als dat zou gebeuren, dan zouden de tickets duurder worden en zullen veel mensen vanzelf minder gaan vliegen. Mensen zijn wellicht niet super-rationeel en consistent. Ik kan mij voorstellen dat mensen vooralsnog niet minder willen gaan vliegen maar er toch vóór zijn dat er minder vliegbewegingen komen en dat de tickets duurder worden.
Hans Bollaart
Wat Ed al zegt beaam ik. De hub-functie van Schiphol is de grootste druppel voor alle vliegellende. En dit kunnen we aanpakken zonder pijn voor Nederlanders. Een tweede aspect is het inbrengen van de trein als serieus alternatief voor korte tot middellange afstanden waardoor er naar Brussel, Parijs, Frankfurt etc. geen vliegtuig meer de lucht in hoeft. Als de KLM zou fuseren met de NS en er een mobiliteitsbedrijf van maakt dan gaat dit mogelijk in de versnelling. Bewustwording, buiten gevestigde kaders durven denken & handelen en leiderschap is wat we nodig hebben. Wacht niet op de politiek want die gaat het niet doen.
Nc
Inderdaad: de hub van KLM is toch de grootste boosdoener?! Gooi eerst de hub eruit. Daar wordt nu trouwens hard aan gewerkt op Schiphol hahahaha. Een weekendje naar Marrakech en dat soort verre flauwekulreisjes zouden zwaarder moeten worden belast. Dergelijke korte reisjes ter gelegenheid van bijvoorbeeld een verjaardag of een huwelijk, dat is echt te gek voor woorden. Maar het is toch onzin dat Nederlanders niet meer met het vliegtuig op vakantie zouden mogen, bijvoorbeeld 1x (of2x) per jaar? Wij kunnen niet met de auto op vakantie, de trein is vaak niet mogelijk. Zouden we dan helemaal niet meer het land uit mogen?
Verwonderde jonge
Onderzoek valide, betrouwbaar, wie is de opdrachtgever, wie controleert?
Zeer zwak, weinig feitelijk onderzoek.
Zwak dat het zonder veel argumentatie hier op de site beland.
rrustema
Het onderzoek is representatief en betrouwbaar (statistisch gewogen, steekproef Nederlanders in de leeftijd van 18 t/m 75 jaar, n=1509) en uitgevoerd door een respectabel bureau, Motivaction. Het probleem zit ‘m in het kader waarbinnen de vragen worden gesteld en geïnterpreteerd.
Het is een vraag naar het draagvlak, de status quo is dan het uitgangspunt. Daar is men doorgaans niet zo kritisch op. Niet een vraag naar hoe de luchtvaart te disciplineren. Dan word je op de stoel van de wetgever gezet met een opdracht. Is iets heel anders, activerend.
Hans
Het onderzoek is beperkt. Het had goed geweest, om diversicatie aan te brengen in de vorm van een uitslag per woongebied. Dan ga je denk ik een heel ander beeld zien.
Degene uit Limburg, Zeeland, Brabant, Groningen, Drenthe, Overijssel etc. die zijn geinterviewd, hebben geen idee welke overlast een luchthaven als Schiphol dagelijke brengt.
Martinus
Er is maar een manier dus Den Haag veranderen.
Zolang die rechterzijde in de Tweede kamer zo groot blijft, kunnen wij met z’n allen blijven klagen en onderzoeken lezen, maar dan verandert er niets.
De HUB moet nu al weg, want daar zitten inderdaad veel zeer luide elementen bij, die ook steeds lager gaan aanvliegen. Zou dat opdracht zijn van Schiphol?
Een paar jaar zeer laag vliegen dan vluchten de mensen uit de omgeving van Schiphol wel weg en kunnen zij uitbreiden.
Mike
De mensen accepteren het ook al jaren met de gewone benzine voor de auto. Genoeg mensen die te kennen geven er niet minder door de rijden.
Met vliegen wordt dit ook veelvuldig geroepen in de vorm van ‘Ik zal er echt niet minder door gaan vliegen’.
Dus… kom op met accijnzen en ticket-belastingen op kerozine en tickets voor personen vervoer.
De staat krijgt nu wél inkomsten uit de luchtvaart en doordat vliegen toch af zal nemen nog winst voor omwonenden en milieu ook ! Win-win.
In het kader van dat vliegen dan alleen nog voor de rijken is. Dit geldt net als voor auto rijden, stroom – en gas gebruiken. Dus ook hier verandert niets.
Shov
Zoals al is gezegd: het is de hubfunctie waar de schoen wringt !!
Ed
Het opgeven van de Hub zal voor de meeste vakantiegangers helemaal niets uitmaken. Voor de omwonenden en de leefomgeving des te meer.
eef
De “hub” heeft de afgelopen dagen bewezen absoluut nutteloos te zijn !
Allerlei volk uit alle windstreken is nu op Schiphol gestrand vanwege een paar sneeuwbuitjes en moet zelf maar zien hoe ze zichzelf redden …
Schiphol moet niet zoveel kapsones hebben en eens rekening gaan houden met haar buren en niét alleen door steekpenningen uit te delen om hun enorme overlast af te kopen !
Bourree
“De Nederlander”
De Nederlander met een nationale identiteit is waar alle inwoners van Nederland precies in passen? Ik wil niet in zo’n algemeen nietszeggend onderzoekhokje passen!
Het veel gebruikte argument van de vliegindustrie is dat bij krimp “De gewone Nederlander” niet meer op vakantie kan.
“Het is op zichzelf hoopgevend dat 39 procent van de Nederlanders minder vluchten wil, tegenover slechts 18 procent die groei wil.” Het is allemaal onzin!
Omwonenden zijn ook Nederlandse burgers en wij willen geen overlast van een asociaal bedrijf dat KLM heet! Het is de hubfunctie waar de schoen wringt. Niet de vakantie van een “hardwerkende Nederlander” ( die weigert VVD te stemmen) die soms eens met vakantie gaat.
De Nederlander hijst de vlag als de KLM vertrekt. De Fransen mogen ze hebben!
Bourree
rrustema
“Het is alsof we collectief zeggen: “Er moet iets gebeuren, maar niet door mij.””
Het is niet alsof, het is letterlijk wat men zegt.
Al mijn veel-vliegende GroenLinks en D66-stemmende vrienden zeggen het ook. De wetgever moet ingrijpen, maatregelen nemen. Ik kan dat niet in mijn uppie. Als ik zelf minder vlieg dan heb ik er alleen mezelf maar mee: ik zie minder van de wereld, ik mis conferenties, ik kan mijn werk niet doen, etc.
De mens is een sociaal wezen en vergelijkt zich met zijn gelijken. Dus als die wèl vliegen dan ben je ‘onvergelijkbaar’. Met je fietsvakantie in Frankrijk terwijl je gelijken plaatjes uit Azië of mediterraanse eilanden sturen. Collega’s die verhalen over Japan terwijl je er nog nooit geweest bent.
De wetgever kan het verschil maken en de spelregels veranderen. Dan kan iedereen zichzelf nog blijven vergelijken met zijn/haar gelijken, maar ze zullen dan minder/niet vliegen. Andere plaatjes verschijnen op de socials van hun vrienden.
Trap niet in die leugen van de industrie/VVD dat je de vraag/behoeften van mensen èèrst moet veranderen. Nee, het is andersom. Verander de spelregels en mensen veranderen gewoon mee met hun gedrag.
Ga niet mee in de kletspraat van de vliegindustrie “wensen willen het, de vraag naar vliegen is groot!”
De vraag naar alcohol, ongezond/teveel eten, social media, drugs, gemotoriseerd in plaats van actief vervoer, snel rijden, extreme sporten, loterijen, plastische chirurgie, homeopathie, de lijst is eindeloos. Mensen willen van alles wat niet goed voor ze of domweg zinloos is.
Tegelijk hebben we politici die moeten nadenken over wat goed is voor het collectief. Het is hun taak. Een deel daarvan verzaakt die taak omdat ze zeggen dat we de consument geen strobreed in de weg moeten leggen, want ‘de markt heeft gelijk’.
Nee, de markt heeft geen gelijk. Vinden diezelfde mensen met hun ongewenste gedrag!
Beter kwalitatief onderzoek
Al jouw veel vliegende vrienden zijn waarschijnlijk hoger opgeleid. Dat is een smalle blik om vanuit te kijken, ‘als gelijken’.
Want er is een heel groot percentage Nederlanders die nooit vliegt. Daar zitten geen hoger opgeleiden bij.
Degene die schreef dat er gedifferentieerd zou moeten worden naar provincies (of delen van provincies), heeft onderzoekstechnisch een heel goed punt. Dat geeft al een heel ander beeld.
Net zoals wanneer er gedifferentieerd zou worden op opleidingsniveau.
En nogmaals, half lege ontzettend onzinnige heen-en-weer buslijn hub vluchten afschaffen en iedereen kan dan gewoon nog op vliegvakantie. Zelfs vaker dan 1x pj.verander die spelregel (hub afschaffen) en het speelveld verandert te positieve dramatisch.
Het is maar aan wie je de vraag stelt en hoe
Als de hub wordt afgeschaft dan kunnen Nederlanders gewoon 1x pj op vliegvakantie. De vragenlijsten worden, denk ik, altijd zo opgezet dat het lijkt of de Nederlander meteen moet inleveren als er minder gevlogen moet gaan worden.
En er is maar een klein clubje Nederlanders die meer dan 1x pj vliegt. Sterker nog, veruit de meesten vliegen nooit. Dus ik begrijp de uitkomsten van dit soort onderzoeken nooit. Word aan de niet-vliegers ooit weleens iets gevraagd? Of wordt de steekproef altijd gehouden onder de veelvliegers en de totaal onnodige privé jet vliegers?
rrustema
Als de hub wordt afgeschaft dan is de Nederlander mogelijk even duur uit bij de vliegvakantie naar de zuid-Europese zon. Die enorme en complexe bagagekelder onder Schiphol? Niet nodig. Al die eindeloze gates met industriële capaciteit, niet nodig. Schiphol subsidiëren met dure parkeertarieven en winkels, niet nodig. Uitbreidingen voor miljarden euro’s? Ook niet nodig.
Als het erom gaat vakantievliegers te vervoeren hoeven alleen de budgetvliegers gefaciliteerd te worden. Met je knieën naast je oren opgevouwen en onderweg een zakje nootjes kopen voor de prijs van een tiende van de ticket. Alleen handbagage.
Al die besparingen kunnen gebruikt worden om een echte prijs voor de vlucht te rekenen. BTW, accijns, zwavelarme kerosine… De vakantievlieger merkt dan netto weinig, maar de veelvlieger die lange reizen maakt wèl.
Zo moet het gepresenteerd worden. In de Telegraaf.