‘Luchtvaart geen slachtoffer maar dader’

De luchtvaartindustrie poseert zich graag als slachtoffer van de corona-pandemie. “Maar”, zo zegt professor Stefan Gössling, “de sector is net zo goed dader, en niet alleen in de verspreiding van het virus, maar ook in het aanjagen van klimaatverandering.”

Foto: Volodymyr Hryshchenko via Unsplash

Dit zegt hij in een opiniestuk voor het Journal of Air Transport Management. Gössling is specialist in duurzaam toerisme en doceert aan onder meer de Linnaeus Universiteit in Zweden.

“Vliegbedrijven suggereren in de media graag dat zij het slachtoffer zijn van de Covid19-pandemie en dat het herstarten van de sector van levensbelang is voor handel en toerisme. Maar luchttransport heeft zijn eigen kwetsbaarheden gecreëerd, omdat het een drijvende kracht is achter de verspreiding van pathogenen en ziektes op uiteenlopende schaal.”

“Dat loopt uiteen van individuele gevallen van malaria tot de wereldwijde verspreiding van het HIV-virus. Plus epidemieën als SARS. Vliegreizen verhogen bovendien de kans op onderlinge overdracht van pathogenen als gevolg van opeengepakte mensenmassa’s in afgesloten ruimten, zoals vliegvelden en vliegtuigen.”

Enorme kosten door ziekteverspreiding
“Dat is relevant omdat iedere verspreiding van ziektes, vooral als dat gebeurt op een wereldwijde schaal, gepaard gaat met aanzienlijke kosten voor onder meer preventie, behandeling, gemiste economische kansen en recessies”, aldus de hoogleraar.

“En dan heb ik het nog niet over de risico’s van klimaatverandering. De luchtvaart levert daar een substantiële bijdrage aan. Wereldwijd naderde in 2019 de uitstoot van CO2 door de luchtvaart de één gigaton. De bijdrage van de sector aan de opwarming van het klimaat is significant groter door ‘radiative forcing’, veroorzaakt door non-CO2-emissies.”

Schattingen naar dit effect gaan ervan uit dat de luchtvaart schuldig is aan 5 procent van alle door de mens veroorzaakte opwarming.

“Hoewel deze risico’s allemaal uitstekend zijn gedocumenteerd in wetenschappelijk onderzoek, is de houding van de vliegindustrie om de problemen te negeren (in het geval van ziekteverspreiding) of te bagatelliseren (klimaatverandering).”

Verwerken in prijs vliegticket
“Maar het is duidelijk dat de distributie van ziektes een kostenpost is die mede moet worden toegerekend aan luchttransport. Daarom zouden deze kosten ook moeten worden meegenomen in de kostenbatenanalyses, vooral ook omdat luchtvaartlobbyïsten zo hoog van de toren blazen over de toegevoegde waarde van de vliegindustrie.”

Tot op de dag van vandaag is er volgens professor Gössling geen enkel onderzoek gepubliceerd naar de werkelijke kosten van ziekteverspreiding door de sector.

Hij pleit ervoor deze kosten in kaart te brengen en op te nemen in de prijs van vliegtickets.

Afwentelen op de samenleving
“Zowel klimaatverandering als ziekteverspreiding leveren grote risico’s op voor het goed functioneren van het politieke en economische systeem. Deze risico’s worden nu afgewenteld op de samenleving.”

In plaats daarvan wordt de luchtvaartindustrie al sinds het ontstaan ervan gepamperd met enorme subsidies, waarvan fabrikanten, luchthavens en vliegtuigmaatschappijen volop profiteren, signaleert Gössling.

“Subsidies zijn economische ingrepen in de vorm van giften, kapitaalinjecties, leningen en garanties op leningen, verlaagde belastingen of zelfs het ontbreken van belastingen. Daarboven komen nog de verborgen subsidies zoals het onder de kostprijs ter beschikking stellen van infrastructuur, vormen van kruissubsidies en geforceerde marktmonopolies.”

Levert luchtvaart überhaupt een positief resultaat op?
Ondanks al die voordelen zag de luchtvaartindustrie kans om in de afgelopen 30 jaar maar liefst 12 jaren met verliezen af te sluiten. Zelfs in het meest winstgevende jaar in de recente geschiedenis, kwam de nettowinst per passagier maar net boven de 10 dollar uit. “Dit beschouwende is het nog maar de vraag of commerciële luchtvaart leidt tot een positief nettoresultaat voor de samenleving.”

“De risico’s van de luchtvaart voor individuen (gezondheid, welzijn) en de samenleving (klimaatverandering, kosten van pandemieën) worden genegeerd door luchtreizigers, de vliegindustrie, maar ook door de politiek en zorgverzekeraars. Dat gaat zelfs zover dat in de vroege fase van de uitbraak van het corona-virus deze risico’s naar de achtergrond werden gedrukt door mooie verhalen over de economische noodzaak om het vliegverkeer te herstarten.”

Wat vond u van dit artikel?

Klik op een ster om het stuk te waarderen

Gemiddeld / 5. Aantal stemmen:

Nog geen stemmen. Geef als eerste uw mening!

Jammer dat dit artikel niet zo interessant was voor u!

Help ons het artikel verbeteren.

Wilt u aangeven hoe we het stuk kunnen verbeteren? Als u antwoord wilt, laat dan ook uw e-mail adres achter.

Eén antwoord op “‘Luchtvaart geen slachtoffer maar dader’”

  1. Nu ze geholpen hebben met heel Europa te besmetten, vliegt Transavia vanuit rotterdam, plots volop op Marokko. Normaal vliegen ze daar nauwelijks op. Zo ook van de zomer plots heel veel op Kroatie.

    Het verbaasd mij dat Faro nog niet dicht is. Ik zag soms op een dag tegelijkertijd vluchten naar Faro, vanuit Eindhoven, Schiphol, Rotterdam en Gronningen tegelijk en van rotterdam gaan er (nog steeds) meerdere vluchten per dag naartoe.

    Het zijn net sprinkhanen.
    Doorgaan tot alles op is.

    En daarna…. gaan ze dood.

    Alleen de luchtvaart gaat dan zielig doen en in de slachtofferrol kruipen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *