Oude truc van Schiphol: eerst schade, dan spiegeltjes en kralen

In De Kwakel is het vernieuwde dorpshart feestelijk opgeleverd. Op het nieuwe plein stonden bestuurders, bewoners en vertegenwoordigers van het Omgevingsfonds Schiphol stil bij wat volgens de betrokkenen een succesverhaal van samenwerking, leefbaarheid en toekomstbestendigheid is geworden.

De herinrichting van het centrum kreeg een substantiële financiële bijdrage van het Omgevingsfonds, een stichting die volledig wordt gefinancierd door Schiphol. Ook directeur Joost Wagemakers was prominent aanwezig om het resultaat te vieren.

Dat is op zichzelf al een opmerkelijk beeld. Een luchthaven die het dorp al decennialang opzadelt met geluidsoverlast, uitstoot, verkeersdruk en een groeiende aanslag op de leefomgeving, verschijnt ineens als eregast op een dorpsfeest om zich te laten bejubelen als weldoener.

Je moet het Schiphol nageven: de communicatieafdeling begrijpt als geen ander dat je een probleem niet hoeft op te lossen zolang je erin slaagt de beeldvorming over het probleem te manipuleren.

Curieus
Niemand zal ontkennen dat De Kwakel een mooier centrum verdient. Een beter plein, meer groen, een opgeknapt dorpshuis en voorzieningen waar bewoners iets aan hebben zijn vanzelfsprekend welkom. Maar het curieuze aan dit soort projecten is niet het resultaat. Het curieuze is in dit geval de afzender.

Want waarom staat een luchthaven eigenlijk op het openingsfeest van een dorpsplein? Waarom wordt een bedrijf dat zijn geld verdient met activiteiten die de leefomgeving verwoesten gepresenteerd als reddende engel van diezelfde leefomgeving? En waarom stelt niemand deze vraag?

Het antwoord is eenvoudig. Omdat Schiphol al jaren een briljante formule heeft ontdekt. Wie de schade veroorzaakt hoeft niet noodzakelijkerwijs de schade weg te nemen. Het is vaak veel goedkoper om af en toe een pleintje, buurthuis, speelplaats of natuurprojectje te financieren. Dat levert mooiere foto’s op en voorkomt bovendien dat het publieke debat te veel gaat over de bron van alle ellende.

Spiegeltjes en kraaltjes
Vroeger deelden koloniale machthebbers spiegeltjes en kraaltjes uit aan de bevolking. Tegenwoordig deelt Schiphol subsidiefondsjes en leefbaarheidsprojecten uit. Het mechanisme is nauwelijks veranderd. Zorg dat mensen kijken naar wat je geeft, niet naar wat je hen ontneemt.

In De Kwakel kreeg het dorp een mooier centrum. Schiphol kreeg iets dat veel waardevoller is: een foto waarop het vliegveld niet verschijnt als veroorzaker van hinder, maar als maatschappelijke partner. Dat is de ware opbrengst van het Omgevingsfonds. Niet de bestrating. Niet de bomen. Niet de bankjes. De beeldvorming.

Misschien zou Schiphol daar eens eerlijk over moeten zijn. Een persverklaring zou er dan ongeveer zo uit kunnen zien:

Persbericht
“Royal Schiphol Group is verheugd te kunnen melden dat de jaarlijkse distributie van kraaltjes wederom succesvol is verlopen. In De Kwakel hebben wij een belangrijke stap gezet in ons streven naar maatschappelijk draagvlak.

Dankzij een bescheiden investering in een dorpsplein hoeven inwoners zich de komende weken mogelijk iets minder af te vragen waarom er voortdurend vliegtuigen boven hun hoofd vliegen.

Wij geloven sterk in compensatie, mits die niet betrekking heeft op de directe oorzaak van het probleem. Daarom blijven wij investeren in zichtbare objecten zoals bloembakken, speelterreinen en multifunctionele ontmoetingsruimtes. Minder overlast achten wij vooralsnog een te ingrijpende maatregel.

Uit interne analyses blijkt bovendien dat een nieuw pleintje aanzienlijk goedkoper is dan een vlucht minder. Wij danken de aanwezige bestuurders voor hun medewerking aan deze succesvolle reputatie-hersteloperatie en kijken uit naar toekomstige projecten waarbij wij wederom leefbaarheid kunnen sponsoren zonder de hinder te hoeven verminderen.”

Draagvlakmanagement
Het is satire, maar niet eens ver verwijderd van de werkelijkheid die op het plein van De Kwakel werd gevierd. Want achter alle vriendelijke woorden over samenwerking gaat een ongemakkelijke waarheid schuil. Schiphol investeert niet in leefbaarheidsfondsen omdat het plotseling tot inkeer is gekomen over de gevolgen van de luchtvaart. Schiphol investeert in leefbaarheidsfondsen omdat draagvlakmanagement een essentieel onderdeel van het bedrijfsmodel is geworden.

Een luchthaven die werkelijk de leefomgeving centraal stelt, begint namelijk niet met het uitdelen van geld. Die begint met het terugdringen van de hinder. Zolang dat niet gebeurt, blijft het beeld bestaan van een bedrijf dat eerst de leefomgeving vernietigd en vervolgens applaus verwacht omdat het een miniem deel van de opbrengsten teruggeeft in de vorm van een opgeknapt plein.

In De Kwakel kreeg het oude verhaal een nieuwe bestrating. De kraaltjes zijn moderner geworden, de spiegeltjes duurder en de communicatie professioneler. Maar de truc zelf is onveranderd gebleven. Terwijl bewoners bewonderend naar het nieuwe dorpshart kijken, denkt Schiphol vooral dat niemand meer omhoog kijkt. Fout.

We staan weer aan de vooravond van belangrijke juridische procedures, onder meer tegen het Luchthavenverkeersbesluit. Dat kan alleen met uw steun. Doneer aub als u wat missen kunt.

Sla dit artikel op in uw favorieten