Het debat over het nieuwe Luchthavenverkeerbesluit (LVB) Schiphol in de Eerste Kamer (EK) draaide gisteren om geluidsnormen, vliegbewegingen, rechtsbescherming en handhaving. Maar minister Karremans wist het brede wantrouwen niet te neutraliseren.
In feite ging het over iets veel fundamentelers: kan de overheid na vijftien jaar gedogen nog geloofwaardig beweren dat zij de belangen van omwonenden centraal stelt? Uit het debat bleek dat steeds meer senatoren aan die geloofwaardigheid twijfelen.
Keer op keer stelde de minister dat het nieuwe LVB bedoeld is om de rechtsbescherming van omwonenden te verbeteren en een einde te maken aan de juridische onzekerheid rond Schiphol. Volgens hem worden de geluidgrenzen harde normen waarop kan worden gehandhaafd en komt er eindelijk een einde aan de gedoogconstructie die jarenlang heeft bestaan.
Maar wat ligt er daadwerkelijk voor? De kern van de kritiek vanuit bewonersorganisaties, juristen en milieuorganisaties is juist dat het kabinet niet uitgaat van bescherming van burgers, maar van bescherming van een vooraf gewenste omvang van de luchtvaart. Ook tijdens het debat werd door senator Nicolaï (PvdD) de vraag gesteld of niet eerst het aantal vliegbewegingen is vastgelegd, waarna vervolgens de toegestane geluidbelasting erbij is gezocht.
Tegenovergestelde
Dat is de essentie van het conflict. Wie werkelijk de gezondheid van omwonenden centraal stelt, bepaalt eerst welk beschermingsniveau noodzakelijk is – bijvoorbeeld op basis van de wetenschappelijke WHO-adviezen – en past daar vervolgens het vliegverkeer op aan. Het kabinet doet juist het tegenovergestelde: eerst vaststellen hoeveel vluchten Schiphol wil afhandelen en vervolgens berekenen welke normen daarvoor nodig zijn.
Veel omwonenden zien daarom juist een verdere verzwakking van hun positie. De geluidsnormen in de nieuwe handhavingspunten zijn zo hoog gekozen, dat deze in de praktijk nooit zullen worden overschreden.
Klachten omlaag
Nog absurder was de verwijzing van Karremans naar het aantal klachten. Volgens de minister hebben minder nachtvluchten geleid tot een significante daling van het aantal klachten sinds november 2025. Dat argument is zeer problematisch.
Het aantal meldingen bij BAS is geen objectieve maat voor hinder. Bewoners weten inmiddels dat klachten vaak nauwelijks leiden tot veranderingen. Mensen verhuizen, raken ontmoedigd of stoppen simpelweg met melden. Het aantal klachten zegt daarom minstens zoveel over het vertrouwen in het systeem als over de daadwerkelijke geluidsoverlast. In onderzoeken naar hinder en gezondheid worden blootstelling, slaapverstoring en gezondheidseffecten gemeten, niet het aantal telefoontjes naar een onbetrouwbaar meldpunt.
Wanneer een minister dalende klachtencijfers presenteert als bewijs dat het beleid werkt, wordt politieke communicatie belangrijker gevonden dan een eerlijke analyse van de leefomgeving rond Schiphol.
Illegale praktijk
Ook de voorstelling van zaken rond de rechtsbescherming roept vragen op. Tijdens het debat verwezen verschillende senatoren naar de kritiek van onder meer de Commissie voor de milieueffectrapportage, de Raad van State, de Inspectie Leefomgeving en Transport en het ministerie van Landbouw. Zij wezen op twijfels over de juridische houdbaarheid van het besluit.
Toch bleef de minister volhouden dat juist dit besluit de juridische problemen oplost. Hij presenteerde het LVB als een hersteloperatie voor de rechtsstaat.
Dat is een opmerkelijke claim voor een besluit dat volgens critici vooral een bestaande illegale praktijk probeert te legaliseren. Schiphol opereerde jarenlang onder een gedoogconstructie die uiteindelijk juridisch onhoudbaar bleek. In plaats van de luchthaven terug te brengen naar een niveau dat aantoonbaar binnen natuur-, milieu- en gezondheidsgrenzen past, lijkt de overheid nu vooral nieuwe regels te ontwerpen die aansluiten bij de illegaal ingenomen positie.
Onzekere bescherming
Dat verklaart ook waarom zoveel moties gericht op extra bescherming van omwonenden werden ontraden. Moties over effectieve rechtsbescherming, betere bescherming tegen hinder en een juridisch houdbare verankering van natuur-, klimaat- en milieubelangen kregen geen steun van de minister. Zelfs een voorstel om onderdelen van het LVB pas in werking te laten treden wanneer Schiphol over een geldige natuurvergunning beschikt, werd afgewezen.
Daarmee ontstaat een opmerkelijke tegenstelling. De minister beweert dat bescherming centraal staat, maar verzet zich tegen voorstellen die deze bescherming onderschrijven.
Naar de rechter
Het gevolg is dat het nieuwe LVB allesbehalve het eindpunt van het conflict lijkt te worden. Integendeel. Achter de schermen bereiden verschillende organisaties zich al voor op nieuwe juridische stappen. Onder meer Greenpeace, Milieudefensie, Mobilisation for the Environment (MOB) en SchipholWatch onderzoeken de mogelijkheden om het besluit juridisch aan te vechten.
Voor deze organisaties is de cruciale vraag niet of het kabinet eindelijk een besluit heeft genomen, maar of dat besluit in overeenstemming is met natuurwetgeving, gezondheidsbelangen en fundamentele beginselen van rechtsbescherming.
Ridicuul
Dat vooruitzicht maakt de woorden van de minister ridicuul. Waar hij spreekt over zekerheid, zien veel deskundigen juist nieuwe juridische onzekerheid. Waar hij spreekt over bescherming, zien bewoners te ruim vastgestelde normen die de bestaande overlast legitimeren. Waar hij spreekt over het einde van de gedoogperiode, zien critici vooral een nieuwe poging om achteraf goed te praten wat jarenlang volgens de wet niet mocht.
De Eerste Kamer kreeg gisteren geen minister te horen die overtuigend aantoonde dat het Schipholdossier eindelijk op orde komt. Zij zag vooral een minister die vroeg om vertrouwen, terwijl vrijwel het hele dossier juist laat zien waarom dat vertrouwen zo moeilijk nog te geven is.
Op 13 oktober stemt de Eerste Kamer over de ingediende moties. Daarna begint het volgende hoofdstuk. Niet in de vergaderzalen van Den Haag, maar opnieuw in de rechtszaal. Want als het nieuwe LVB werkelijk zo juridisch robuust is als het kabinet beweert, dan zal het die toets zonder moeite moeten kunnen doorstaan. Veel omwonenden en maatschappelijke organisaties verwachten precies het tegenovergestelde.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Afschaffen nachtvluchten s.v.p,
Ik lees niet dat het afschaffen van nachtvluchten een programmapunt was bij Eerste Kamerleden.
Slaapverstoring en onvoldoende kunnen slapen is een vorm van marteling. Om de 1 a 2 minuten uit je slaap gerukt worden in gewone slaaptijd is echt vreselijk ziekmakend.
Hopelijk beseffen de heren en dames in DH dat eindelijk eens. En wordt er gestopt met vluchten tussen 23:00- 08:00 uur.
Juist dat uurtje tussen 07:00-08:00 uur is voor schoolgaande tieners (de toekomst voor de BV Nederland) zo belangrijk.