Voor één dag verruilden Pieter van Oord, de baas van Schiphol, en burgemeester Marianne Schuurmans van Haarlemmermeer van functie. Volgens eigen zeggen was het nadrukkelijk niet bedoeld om hun vriendschap te benadrukken. Juist daardoor valt de boodschap op.
Want laten we eerlijk zijn. Als een burgemeester en de directeur van het meest omstreden bedrijf in haar gemeente voor de camera’s van baan wisselen, een promotievideo opnemen en elkaar een “kijkje in elkaars keuken” gunnen, dan straalt dat vooral één ding uit: bestuurlijke intimiteit. Niet afstand. Niet onafhankelijkheid. Niet de gezonde spanning die hoort te bestaan tussen een overheid die de publieke belangen bewaakt en een onderneming die zijn eigen commerciële belangen nastreeft.
In de video wordt de actie neergezet als een unieke gelegenheid om begrip te krijgen voor elkaars werk. Van Oord en Schuurmans zouden zo kunnen ervaren welke uitdagingen de ander tegenkomt.
Ontbreken
Maar wat ontbreekt in dat zorgvuldig geregisseerde plaatje, zijn de duizenden inwoners die dagelijks de rekening betalen voor de groeidrift van de luchtvaart. De mensen die wakker schrikken van nachtvluchten. De bewoners die hun huis niet kunnen ventileren zonder vliegtuiglawaai binnen te halen. De ouders die zich zorgen maken over ultrafijnstof. De burgers die jaar in jaar uit moeten procederen om bescherming af te dwingen tegen een luchthaven die stelselmatig meer ruimte opeist dan is vergund.
Opmerkelijk genoeg erkent de burgemeester in een artikel van NH Nieuws zelf dat veel inwoners ernstige hinder ondervinden. Zij zegt zelfs dat sommige bewoners op Schiphol werken en tegelijkertijd ‘s nachts wakker liggen van vliegtuigen. Ook Van Oord erkent dat Schiphol en omgeving niet altijd dezelfde belangen hebben, bijvoorbeeld waar het gaat om gezondheid, milieu en geluid.
Dat maakt deze hele voorstelling juist zo merkwaardig.
Verkleedpartij
Als de belangen werkelijk zo fundamenteel botsen, waarom dan deze verkleedpartij? Waarom moet een burgemeester die geacht wordt de belangen van haar inwoners te verdedigen, zichtbaar optrekken met de directeur van een onderneming die verantwoordelijk is voor een groot deel van de overlast en milieuvervuiling in haar gemeente?
De vergelijking dringt zich op. Zouden we het normaal vinden als een burgemeester van Groningen een dag van functie ruilt met de directeur van een gaswinningsbedrijf? Of een wethouder gezondheid een dagje gaat meelopen als topman van Tata Steel? Waarschijnlijk niet. Dan zou onmiddellijk de vraag worden gesteld of een bestuurder nog wel voldoende afstand bewaart. Bij Schiphol gelden kennelijk andere regels.
Dat heeft alles te maken met de uitzonderingspositie die de luchthaven zich in een halve eeuw heeft toegeëigend. Schiphol wordt door veel bestuurders nog steeds behandeld als een quasi-overheid, als een vanzelfsprekende partner die altijd aan tafel hoort te zitten, ongeacht de schade die het vliegveld veroorzaakt. De economische betekenis van de luchthaven wordt daarbij eindeloos herhaald, terwijl de kosten voor gezondheid, leefomgeving, natuur en klimaat steevast naar de achtergrond worden geschoven.
Ook burgemeester Schuurmans benadrukt opnieuw de economische afhankelijkheid van Haarlemmermeer van Schiphol. Dat argument horen omwonenden al tientallen jaren. Elke discussie over geluid, uitstoot of gezondheid eindigt uiteindelijk bij dezelfde boodschap: Schiphol is te belangrijk om echt beperkingen op te leggen. En precies daarom wringt deze symbolische baanruil zo.
Publiciteitsstuntje
Want een burgemeester vertegenwoordigt geen luchthaven. Zij vertegenwoordigt inwoners. Ook de inwoners die procederen tegen Schiphol. Ook de inwoners die ziek worden van de uitstoot. Ook de inwoners die geen economische voordelen ervaren, maar wel dagelijks de overlast moeten ondergaan.
Niemand zal beweren dat een burgemeester niet met Schiphol mag praten. Dat hoort bij haar werk. Maar er bestaat een wezenlijk verschil tussen overleg voeren en gezamenlijk een publiciteitsstuntje organiseren waarin overheid en bedrijf zich presenteren als partners die vooral meer begrip voor elkaar willen ontwikkelen.
Misschien was de actie inderdaad niet bedoeld om vriendschap te benadrukken. Maar het bevestigt wel precies het beeld dat veel omwonenden al jaren hebben: dat Schiphol en het lokale bestuur vaak dichter bij elkaar staan dan bij de burgers die bescherming zoeken tegen de gevolgen van de luchtvaart. En dat is waarschijnlijk de belangrijkste boodschap van deze wisseldag. Niet wat er werd gezegd. Maar wat er werd uitgebeeld.
Gaat burgemeester Schuurmans volgende week een dagje het voorzitterschap op zich nemen van de stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder?
Sla dit artikel op in uw favorieten
Geert
Belachelijk, een schoffering.