Minister Jaimi van Essen (D66) schreef op 24 augustus een brief aan de Tweede Kamer waarin hij probeert goed te praten dat de luchtvaartsector in 2026 simpelweg zonder natuurvergunningen opereert. Het is niet meer dan juridische acrobatiek, wachtend op een ongeluk.
De minister stapelt begrippen, verwijst naar oude besluiten, en schuift toetsing vooruit, maar onderaan de streep blijft één harde juridische realiteit staan: er is geen vergunning, dus er is geen recht om stikstof uit te stoten. Alles wat hij daarna optuigt, is een poging om die realiteit te ontlopen.
Van Essen presenteert de emissieplafonds als een soort ‘bestaande rechten’, maar dat begrip is in deze context juridisch uitgehold. De minister baseert de plafonds op berekeningen uit aanvragen die door de rechter zijn vernietigd. Hij schrijft letterlijk dat de positieve weigeringen onterecht waren en dat intern salderen tóch vergunningplichtig is.
Daarmee erkent hij dat de eerdere besluiten geen rechtsgrond kennen. Toch worden die vernietigde berekeningen nu opnieuw gebruikt als norm voor wat de vliegvelden mogen uitstoten. Dat is juridisch gezien een cirkelredenering: een ongeldig besluit kan geen geldige referentiesituatie scheppen.
Geen vrijbrief
De minister beroept zich op de overgangsperiode tot 2030 uit de intern‑salderen‑uitspraak, maar die overgangsperiode geldt uitsluitend voor situaties waarin intern salderen plaatsvindt. De luchthavens zitten echter met een fundamenteler probleem: er is überhaupt geen vergunning. De overgangsperiode is dus geen vrijbrief om een volledig vergunningloze situatie te laten voortduren. Toch wordt hij zo misbruikt, om de vliegindustrie te beschermen tegen handhaving.
Juridisch klinkklare onzin is dat de minister toegeeft dat nog niet is getoetst of de emissieplafonds passen binnen de instandhoudingsdoelen van Natura 2000‑gebieden. Hij schrijft dat die toetsing pas komt bij de toekomstige vergunningverlening. Dat betekent dat de plafonds niet zijn gebaseerd op ecologische draagkracht, maar op bestuurlijke noodzaak. De overheid stelt dus een norm vast zonder te weten of die norm leidt tot verslechtering van beschermde natuur. In elke andere sector zou dit onmiddellijk tot handhaving leiden.
Ook de redenering dat handhaving onevenredig zou zijn vanwege maatschappelijke en financiële gevolgen is juridische BS. De beginselplicht tot handhaving is helder: bij een overtreding moet worden gehandhaafd, tenzij handhaving evident disproportioneel is. Maar disproportionaliteit moet worden beoordeeld in relatie tot het beschermde belang – de natuur – niet in relatie tot de economische belangen van de overtreder. Door die belangen centraal te zetten, draait de minister de toets om: de luchtvaart wordt beschermd tegen de natuur, in plaats van andersom.
Juridische ontsporing
De plafonds voor Lelystad Airport illustreren dezelfde juridische ontsporing. Het maximum van 97 grote vliegbewegingen is niet gebaseerd op ecologische criteria, maar op het gebruik in 2022. Dat is geen juridisch relevante maatstaf. Het is een administratieve snapshot die toevallig beschikbaar was. Zo wordt een getal dat niets zegt over natuurwaarden verheven tot juridisch kader.
De minister benadrukt dat dit geen gedoogregeling is. Maar juridisch gezien is het dat wél: een situatie waarin een vergunning ontbreekt, handhaving achterwege blijft, en de overheid een tijdelijke norm instelt om exploitatie mogelijk te houden. Het feit dat de minister het woord niet gebruikt, verandert niets aan de juridische aard van het construct.
Duidelijk is dat de emissieplafonds geen natuurmaatregel zijn, geen juridisch sluitende oplossing, geen toepassing van bestaande rechten. Ze zijn slechts een bestuurlijke noodgreep om een sector zonder vergunning toch te laten doorvliegen. De natuur wordt pas later beoordeeld, de vergunningen komen “vanaf 2028”, en tot die tijd wordt de illegale situatie gestabiliseerd met tijdelijke cijfers die geen enkele ecologische toets hebben doorstaan. Pure rechtsvervaging.
Boeren mogen het oplossen
Dit onbegrijpelijke gedogen van de luchtvaart heeft directe gevolgen voor boeren. Want terwijl de minister voor de vliegvelden een tijdelijke juridische schuilkelder bouwt, geldt voor boeren precies het omgekeerde. Zij worden wél geconfronteerd met handhaving, wél met vernietigde vergunningen en wél met gebiedsprocessen waarin elke kilo stikstof moet worden onderbouwd.
Boeren krijgen geen emissieplafond dat hen tot 2028 beschermt, geen beroep op bestaande rechten dat door de minister wordt gereanimeerd uit vernietigde besluiten, geen politieke buffer tegen dwangsommen.
Het gedogen van de luchtvaart betekent juridisch dat de schaarse stikstofruimte die volgens de wet niet bestaat, tóch wordt geclaimd door een sector zonder vergunningen. En elke kilogram die de luchtvaart in deze illegale tussenperiode blijft uitstoten, is een kilogram die boeren niet kunnen salderen en niet kunnen gebruiken om hun eigen bedrijfsvoering legaal te houden.
Het gedogen van de luchtvaart is daarmee geen neutrale keuze: het is een politieke prioritering die boeren in een strenger juridisch regime houdt, terwijl de luchtvaart wordt vrijgesteld van precies dezelfde regels. Probeer dat maar eens uit te leggen aan de volgende generaties.
Sla dit artikel op in uw favorieten
W Lieverst
Wat mij opvalt is dat tijdens de debatten en optredens in de media door de verantwoordelijke ministers e.e.a. zo keihard, vaak tenenkrommend, wordt verwoord. Er is geen concessie mogelijk, of het nu over de (v)liegindustrie of over stikstof gaat.
Daarin kan een enorme inhaalslag worden gemaakt. Met deze bewindvoeders gaat de pleuris nogeens uitbreken. Te autocraat!
Rob
Over die plafonds is ook wel wat te zeggen. Ik heb een een presentatie gezien van het ministerie over het C02 plafond. Het ministerie gaf aan , alsof het de normaalste zaak van de wereld zou zijn, dat het plafond niet mocht leiden tot capaciteitsbeperkingen. In de denkwereld van het ministerie zijn de plafonds (en andere regels) een afgeleide van de Schiphol operaties, en niet iets wat het reguleert.
Claudia
De intensieve veeteelt veroorzaakt voor een groot deel de stikstofneeslag in de bodem en natuurgebieden. De agro industrie industrie (veevoer, slachterijen. kalver handel etc.) traineert al jaren iedere verandering, in verwevenheid met politieke partijen.
Dat staat los van de luchtvaart, die ook uit de klauwen is gegroeid.
De veestapel en de vliegstapel zijn allebei onhoudbaar geworden.
Het is niet de een of de ander die moet krimpen. PRO erkent dat op beide fronten.
Josje
Prima stuk, alleen het woord ‘rechtsvervaging’ is me veel te braaf. Als je leest hoe hier met twee maten wordt gemeten en er volstrekt willekeurig gegoocheld wordt met termen en begrippen om dat te rechtvaardigen dan is er gewoon sprake van rechtsverkrachting. Dat handhaving ‘financiële en maatschappelijke consequenties’ zou hebben betekent in gewoon Nederlands dat de tickets dan duurder worden en de exorbitante salarissen voor de luchtvaartbobo’s minder riant. En dat we niet meer rechtstreeks naar KLM’s recordaantal exotische bestemmingen kunnen vliegen, waar vooral Marjan Rintel van wakker zal liggen, al die ‘pareltjes’ die de vlieggeile consument door de neus worden geboord. De financiële en maatschappelijke consequenties van de uit zijn voegen gebarsten megahub zijn voor de uitgebuite beveiligers, de burgers die hun huis in waarde zien dalen, de platformmedewerkers die in de giftige dampen staan en de honderdduizenden mensen die dag in dag uit in de pokkeherrie leven, slaap te kort komen en hoge doseringen ongereguleerde gevaarlijke uitstoot inademen. Dat is de realiteit die voortkomt uit jarenlang wegkijken en gedogen en die hoognodig moet veranderen. Het beleid van IenW is in strijd met de normen van integer bestuur (afgezien van alle juridische knoeierij die dit mogelijk moet maken) en Minister van Essen is hier medeplichtig aan. Dat laatste woord is bewust gekozen, want die parlementaire enquete komt er een keer.
Ger
Van de boeren zelf hoor je niemand iets zeggen over vervuilende vliegtuigen. Het kan natuurlijk zijn dat er bij hun geen of weinig vliegtuigen over hun land komen maar als ze slim zijn kunnen ze dat wel aankaarten waarom zei wel voor het stikstof probleem moeten opdraaien en de luchtvaart niet.
Bovendien is de geluidsoverlast vele malen erger door vliegtuigen dan tractoren van de boeren. De koeien geven ook nog melk. Vliegtuigen niet😅.
R.
Zolang de Staat der Nederlanden (groot)-aandeelhouder is van Schiphol, zo’n 70%, zal er feitelijk altijd een voortrekkersrol in de overheden zijn.
Het is een bijzondere constructie, een overheid die zo diep in een destructieve industrie, dat de luchtvaartsector toch zeker is, verweven is, kan onder druk van die zelfde destructieve industrie niet in haar eigen voeten schieten.
Het is alsof je je ziel aan de duivel verkocht hebt.
Het enige dat zal helpen om de innige band tussen de Staat der Nederlanden en de luchtvaartsector te verbreken is een ontbinding als aandeelhouder en dan gewoon doen wat een overheid dient te doen, namelijk de destructie sector in toom houden en de inwoners beschermen zoals het in de grondwet en in de Europese wetten staat.
Vooralsnog is het belangenverstrengeling en dat is niet zozeer strafbaar, maar wel bedenkelijk.
Bedenkelijke rollen van de zittende ministers zijn al decennia lang in de mode als het om Schiphol gaat. Helaas kun je ze er niet persoonlijk op aanspreken, het is het systeem dat eigenlijk door en door verrot is.
Noobody-b.bsky.social
De winst die de Staat en Amsterdam uit Schiphol krijgen is peanuts vergeleken met de overige belastinginkomsten. Er was dan ook geen protest toen Schiphol jarenlang geen dividend uitkeerde. Dus het gaat bij Schiphol allang niet meer om geld, net zoals bij MAA, RTHA en Eelde, die drijven op subsidie.
De overheid is bv. ook enige aandeelhouder van Prorail. Gelukkig zijn de drinkwaterbedrijven ook volledig in handen van de overheid, in tegenstelling tot bv het VK, waar het één grote puinhoop is.
De innige band tussen politici en vliegen/Schiphol/kLM is veel meer de resultante van jarenlang glamourdenken uit de tijd dat vliegen nog een avontuur was met helden in de cockpit en welvaart voor het land, en verder het uitgekiend pamperen van politici door kLM en Schiphol.
Jan
En het ergste is dat PRO het stikstofplan van dit kabinet wil gaan steunen. PRO heeft afgedaan voor de boeren, voor de natuur, voor mij en voor alle burgers van Nederland die een gezonde leefomgeving belangrijk vinden.
Stikstof gestruisvogel
Het zwalkende beleid heeft de vaste zondebok: de boer weer gevonden. Want het lijkt alsof iedere beleidsmiskleun op hun boerenbont bordjes geshoveld worden.
Voor de luchtvaart waait de wind doorgaans uit een heel andere hoek. Daar is nooit een fijn stikstofvuiltje aan de lucht. Wat niet gemeten wordt bestaat immers niet.
Voor de luchtvaart gelden andere wetten en regels, en werd nu weer een soort ‘systeemplafonds voor bedacht, dat wetmatig wonderlijk flexibel is. En verstelbaar in hoogte zodat het soepeltjes meebeweegt met de megatonnen uitstoot van de sector.
Nee de stikstoflasten worden absoluut niet eerlijk verdeeld in Nederland, Niks gelijke monniken, gelijke stikstofkappen.
En verder worden de beleidskoppen weer in het Haagse zand gestoken, de handen in onschuld gewassen.
Misschien kunnen de boeren daar straks een loopvogelfarm beginnen, aan struisvogels geen enkel gebrek.
A.A.M. van den Brink
Sturen jullie deze berichten ook gericht aan leden van de 2e kamer en naar provincie- en gemeentebesturen?
Van Essen, neem wat juridische lessen
Van Essen, de Minister van landbouw, Schipholt hard mee. Te bizar voor woorden. Hij naait de boerensector en bevoordeelt de luchtvaartsector. En meet met 2 juridische maten als het gaat om Natuur(vergunningen).
Onderscheid maken op grond van ‘ras’ (luchtvaart of boeren) heeft niets met regeren te maken in een Democratie!
Noobody-b.bsky.social
Wanneer gaat de 2e Kamer dit eens benoemen wat het feitelijk is? Corruptie.
Misschien niet ter persoonlijke verrijking of die van je vrindjes, maar toch gewoon corruptie.
Is er al eens aangifte gedaan tegen een minister wegens bewust en opzettelijk onwettelijk handelen én het herhaaldelijk negeren van rechterlijke uitspraken?