Kamervragen Ja21 geschreven in het hoofdkantoor van Schiphol

Recente schriftelijke vragen van Ja21 zijn een rechtstreeks doorgeefluik van Delta Air Lines, KLM en Schiphol. De vliegindustrie levert het frame, Kamerlid Maarten Goudzwaard schrijft het braaf op.

De rode draad in de vragen is even simpel als doorzichtig: krimp is gevaarlijk, belasting is gevaarlijk, handhaving is gevaarlijk – alles wat de sector raakt, wordt gepresenteerd als een nationale ramp. De vragen zijn opgebouwd als een ketting van suggesties, telkens gebaseerd op dezelfde bron: een door Delta besteld literatuuronderzoek dat precies zegt wat Delta wil dat het zegt. Dat is corporate messaging in pdf‑formaat.

Opvallend is hoe de lobby zijn eigen geschiedenis herschrijft. De vliegbelasting van 2008‑2009 wordt opgevoerd als bewijs dat Schiphol ondermaats presteerde, terwijl de sector toen kampte met de wereldwijde financiële crisis. De belasting werd afgeschaft omdat het kabinet zich liet intimideren door dezelfde lobby die nu opnieuw alarm slaat. Dat wordt in de vragen gepresenteerd als een axioma: belasting leidt tot economische schade. Maar nergens wordt onderbouwd waarom overstappers – die géén vliegbelasting betalen – zouden weglopen door een belasting die ze niet voelen. Dat is pure framing, geen onderbouwde analyse.

Te veel, te snel, te duur
De vragen suggereren dat een stijging van de vliegbelasting niet proportioneel zou zijn en dat maatschappijen niet kunnen inspelen op hogere tarieven. Dat is exact het narratief dat KLM en Schiphol al jaren misbruiken: elke prikkel om de vervuiling te verminderen is te veel, te snel en te duur. Ondertussen worden miljarden aan publieke kosten afgewenteld op omwonenden, natuur en klimaat. De lobby doet alsof de sector op omvallen staat, maar vergeet te vermelden dat de marges vooral krap zijn omdat maatschappijen jarenlang onder de kostprijs hebben gevlogen om marktaandeel te behouden.

Ook de angst voor uitwijkende reizigers is een klassieker uit het lobbyhandboek. Het is dezelfde redenering die wordt gebruikt bij havengelden, geluidsnormen, CO₂‑heffingen en stikstofregels: als Nederland iets doet dat de sector niet bevalt, dan vlucht de luchtvaart naar het buitenland. Maar de realiteit is dat Schiphol decennialang heeft geprofiteerd van een uitzonderlijk soepel regime, en dat de huidige maatregelen vooral een inhaalslag zijn richting Europese normen. De lobby presenteert normalisering als bedreiging.

Verhuizen
De vragen over Air France‑KLM die mogelijk buiten Nederland gaat investeren zijn een herhaling van zetten. KLM gebruikt dit al jaren als drukmiddel richting politiek: als Nederland niet buigt, dan verplaatst de groep capaciteit. Maar uit de cijfers blijkt dat het netwerk van KLM juist afhankelijk is van Schiphol, niet andersom. Het is een machtsmiddel dat vooral werkt omdat politici bang zijn voor imagoschade.

Niet verrassend is de slotvraag van Goudzwaard: welk signaal zou de minister moeten krijgen om de belastingverhoging te stoppen? Dat is een uitnodiging aan de minister om nog hechter samen te werken met de vlieglobby. Het is het politieke equivalent van: “Zeg ons wat u nodig heeft, dan regelen we het.”

Deze vragen zijn geen middel tot democratische controle, maar een doorgeefluik van een industrie die koste wat kost zijn privileges wil behouden. Ze gaan niet over feiten, niet over economie, niet over leefbaarheid. Ze gaan over macht. En de luchtvaartlobby laat opnieuw zien hoe diep die macht reikt.

We staan weer aan de vooravond van belangrijke juridische procedures, onder meer tegen het Luchthavenverkeersbesluit. Dat kan alleen met uw steun. Doneer aub als u wat missen kunt.

Sla dit artikel op in uw favorieten