Miljoenen reizigers worden elk jaar bewust omgevlogen. Omdat het verdienmodel van netwerkmaatschappijen draait op omwegen. Extra kilometers, extra starts, extra uitstoot — allemaal zorgvuldig ingebouwd in het systeem. Dat is nu wetenschappelijk bevestigd.
In een recent artikel beschrijft luchtvaartprofessional Dirk‑Vincent Gemke hoe maatschappijen systematisch hogere‑emissieopties goedkoper aanbieden dan directe vluchten. Hij verwijst naar een studie van de Erasmus Universiteit waarin 125.000 langeafstandsroutes zijn geanalyseerd.
Steeds weer blijkt hetzelfde patroon: de directe vlucht is duurder, de omweg via een hub goedkoper. Die omweg stoot gemiddeld twintig procent meer uit, maar wordt toch als voordelige optie aangeboden. Niet omdat de markt erom vraagt, maar omdat de maatschappij zo zijn hub voedt en zijn concurrenten uit de markt prijst.
Bewuste strategie
Gemke legt uit dat dit geen toevallige uitkomst is van een vrije markt, maar een bewuste strategie. De thuismarkt krijgt de dure non‑stop, de buitenlandse markt krijgt de goedkope omweg. Zo worden hubs kunstmatig groot gehouden, zelfs wanneer dat leidt tot onnodige emissies. Het is een systeem dat de sector graag verbergt achter zinloze technologische beloftes — schonere motoren, alternatieve brandstoffen, nieuwe toestellen — maar dat in werkelijkheid draait op een simpele economische prikkel: de vervuilende route levert meer geld op.
Gemke schrijft dat maatschappijen vooral kijken naar vliegtuigbouwers en brandstofleveranciers wanneer het over emissies gaat, maar hun eigen rol negeren. De manier waarop ze hun netwerk ontwerpen, hoe ze overstappen stimuleren en hoe ze tarieven structureren, veroorzaakt uitstoot die eenvoudig te vermijden is.
Verplicht goedkoper
Zijn voorgestelde oplossing is opvallend concreet: verplicht maatschappijen om de laagste‑emissieoptie altijd goedkoper te maken dan de hogere‑emissieoptie. Een directe vlucht moet dus goedkoper zijn dan een omweg. Het is een ingreep die het prijsmechanisme corrigeert en de vervuilende prikkel wegneemt. Gemke vergelijkt het met de EU‑regel voor een universele telefoonoplader: een simpele maatregel die een hele markt dwingt tot rationeel gedrag.
Maar achter de eenvoud schuilt een enorme impact. Als de omweg duurder wordt, verliest het hubmodel zijn kracht. De overstap via de hub is de kern van het verdienmodel van KLM, Lufthansa, Emirates, Turkish Airlines en vele anderen. Het is de manier waarop ze markten bedienen die ze anders niet kunnen bereiken. Een prijsregel die de omweg ontmoedigt, raakt direct aan de internationale strategie. Het zou een fundamentele hertekening zijn van de luchtvaartmarkt.
Win-win
Gemke presenteert het als een win‑win: reizigers krijgen eerlijker prijzen, burgers minder uitstoot en herrie, en maatschappijen worden gestimuleerd om hun business model te moderniseren. Maar de realiteit is dat de sector deze ingreep tot het uiterste zal bestrijden. De omweg is immers geen fout in het systeem, maar is het systeem zelf.
Wat het artikel vooral duidelijk maakt, is hoe diep de luchtvaartsector vastzit in een logica die uitstoot en herrie normaliseert. De markt is niet neutraal, zoals vaak wordt beweerd. Het systeem is ontworpen om hubs te voeden, om overstappen te maximaliseren en om emissies te externaliseren. De samenleving betaalt de schade wel. De politiek kan deze praktijken eenvoudig beëindigen – als ze tenminste het lef heeft.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Artikel in Het Parool
En meneer Stil is weer terug van zijn vliegvakantie. Weer een flauwekul artikel in Het Parool. https://www.parool.nl/amsterdam/krimp-en-vliegtaks-zullen-volgens-luchtvaartgigant-delta-schiphol-raken-maar-de-onderliggende-boodschap-is-omineuzer~b90aaf74/
De ene leugen na de andere in dit artikel. Wanneer gaat deze scheefschrijver met pensioen?
rrustema
“Regulatory intervention could be based on recent scientific research from Erasmus University in Rotterdam (Rietveld, 2025), describing how the current deregulated network airline competition and pricing practices, rather than being neutral, are encouraging higher-emission travel than necessary.” lees ik in die verwijzing. Maar als ik de publicaties van die Niels Rietveld bij de Erasmus Universiteit bekijk staat er bij 2025 niets in de lijst dat erop lijkt.
Heeft iemand de link of een nauwkeuriger titel?
Jeanine
Op de Vlaamse televisie was vandaag Brussels Airport volop in het nieuws. Herkenbare mensenrechtenschendingen door ook daar groei van de luchtvaart boven gezondheid en milieu te stellen. Ook daar neemt de intensiteit van de geluidsoverlast toe (270.000 inwoners in zowel Vlaanderen als Brussel zouden worden getroffen), mede als gevolg van de nieuwe ‘vlieg-goten’ / vlieg-snelwegen’.
Sinds augustus 2025 wordt op landingsbaan 07L van Brussels Airport namelijk een satellietgestuurde RNP-procedure toegepast. Die werd ingevoerd om vliegtuigen nauwkeuriger naar de landingsbaan te begeleiden. Waar toestellen vroeger meer gespreid aanvlogen, volgen ze nu een vaste en rechte route.
Om hun collectieve grieven te uiten, organiseert de groep op 13 september een openbare demonstratie in Brussel.
In hetzelfde weekend hier:
– SAVE THE DATE: 12 september Klimaatmars 2026 – https://klimaatmars.nl/
– Op zondag 13 september organiseert Stichting S4R in Castricum het symposium ‘Luchtvaart en nachtvluchten, wat doen die met onze #gezondheid?’.
HIER MEELEZEN IS NIET GENOEG – LAAT ONS ERBIJ ZIJN 💪
Onderwerp: Burgercollectief dagvaardt Belgische staat om lawaaierige vliegroute boven Brussel en randgemeenten | VRT NWS Nieuws
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/08/11/burgercollectief-rechter-lawaaihinder-vliegtuigen-route/
Meer dan veertig huishoudens naar rechter om geluidsoverlast Brussels Airport; mobiliteitsminister Crucke wil oplossing tegen 1 oktober – Business AM
https://businessam.be/meer-dan-veertig-huishoudens-naar-rechter-om-geluidsoverlast-brussels-airport-mobiliteitsminister-crucke-wil-oplossing-tegen-1-oktober/
42 gezinnen uit Brusselse westrand stappen naar rechter tegen nieuwe aanvliegroute: “Tot 85 decibel per vliegtuig” | Regio | HLN.be
https://www.hln.be/dilbeek/42-gezinnen-uit-brusselse-westrand-stappen-naar-rechter-tegen-nieuwe-aanvliegroute-tot-85-decibel-per-vliegtuig~adb6a64c/
Claudia
Ik probeer het met treinreizen te vergelijken. Als ik met de trein van Trier naar Amsterdam wil reizen dan moet ik in Keulen overstappen. Ik koop dan een ticket Trier-Amsterdam. Maar ik hoef niet in Trier al de trein te nemen, ik mag natuurlijk ook in Keulen instappen, met datzelfde treinkaartje.
Als de Deutsche Bahn zou willen dat veel mensen via Keulen reizen dan kunnen ze de kaartjes op het traject naar Keulen goedkoper maken. Maar je mag dan altijd nog in Keulen instappen en het zou absurd zijn als je dan meer betaalt dan de reizigers die van verder komen.
Wat ik nog bedenk: tien niet gevulde directe vluchten naar een verre bestemming leveren wellicht meer uitstoot op dan negen veel kortere vluchten naar een hub, waar dan een gevuld vliegtuig naar de verre bestemming vertrekt. Dus voor dat verzamelprincipe lijkt me, vanuit milieu oogpunt, nog iets te zeggen. Maar die kortere vluchten, die kun je juist vervangen door trein of bus! Want de overstappers die dalen en stijgen leveren heel veel extra herrie en uitstoot op voor de omwonenden van een hub. Dat is totaal uit de hand gelopen, de grenzen van wat de omgeving kan dragen zijn ver overschreden. Dus moet er gestopt worden met al die korte aanvoervluchten. En de verre vluchten zijn veel te goedkoop, met onbelaste kerosine en alle verdere afwenteling van schade aan onze kostbare leefomgeving en planeet.
rrustema
Bij dat klimmen naar grote hoogte wordt veel kerosine verbrand. Met overstappen heb je dat dus extra. Het beste voor Europa is dus inderdaad dat men over land naar het vliegveld reist waar een directe vlucht te pakken is. En dat kan, op dit continent waar goed over land te reizen is.
Claudia
Ja. En ook is (dan) de vraag of Schiphol logistiek gunstig ligt, aan de rand van Europa.
Er zijn gewoon fysieke grenzen aan wat een omgeving, in dit geval die van Schiphol (en Lelystad) kan absorberen.
Die grenzen kun je niet eindeloos negeren, oprekken of verdoezelen met sprookjes over stillere en schonere vliegtuigen en ondoorzichtige rekenmodellen.
Het valt me op dat veel economen doen alsof dat wel zou kunnen. Dan ben je bezig met luchtkastelen, onrealistisch.
David
Dit bewijst dat de groei van Schiphol niet komt door een natuurlijke behoefte van de reiziger, maar door een kunstmatig in stand gehouden overstapsysteem. De Commissie m.e.r. keurde de milieurapporten al af wegens misleidende cijfers. Dit nieuwe onderzoek naar 125.000 routes bewijst waarom die officiële cijfers niet kunnen kloppen: de overheid rekent met ‘optimale, directe vluchten’, terwijl het verdienmodel in de praktijk juist draait om 20% méér uitstoot door bewuste omwegen. Dit geeft omwonenden keihard wetenschappelijk munitie om toekomstige milieu-onderzoeken direct effectief aan te vechten.
In het grote hoger beroep (november 2026) draait alles om de schending van artikel 8 EVRM (het recht op gezondheid en leefomgeving). De Staat verdedigt de herrie en uitstoot altijd met het argument van “economisch landsbelang”. Dit onderzoek breekt dat argument doormidden: de extra herrie en ultrafijnstof rond Schiphol zijn niet nodig voor de Nederlandse economie, maar dienen puur om buitenlandse reizigers via een goedkope omweg over Schiphol te loodsen. Dit verzwakt de juridische positie van de Staat bij de rechter enorm.
Met de nieuwe Europese Luchtkwaliteitsrichtlijn die op 11 december 2026 ingaat, wordt de bewuste extra uitstoot een direct juridisch gevaar. Als Schiphol een giftige hotspot blijft omdat KLM en anderen kunstmatig goedkope, vervuilende omwegen blijven aanbieden, hebben omwonenden met dit onderzoek in de hand een ijzersterke casus om directe handhaving van het oude LVB 2008 te eisen én schadevergoedingen te claimen.
Het feit dat maatschappijen de laagste-emissieoptie (direct vliegen) bewust duurder maken, sluit naadloos aan bij de conclusie van de Raad voor de Leefomgeving (Rli) dat de overheid al 40 jaar gegijzeld wordt door de luchtvaartlobby. Het toont aan dat het ‘systeem’ niet neutraal is, maar actief is ingericht om de winst van de hub te maximaliseren over de rug van de burger en het klimaat.
Kortom: dit onderzoek haalt de economische en morele rechtvaardiging onder het hub-model van Schiphol vandaan. Het maakt van de noodzakelijke luchtvaarthub een “bewust gecreëerd vervuilingsmodel”, wat de juridische muren rondom Schiphol alleen maar dikker en onwrikbaarder maakt.
Doorsturen naar Stichting RBV
Wil je je reactie (en het bijbehorende SchipholWatch artikel) naar de Stichting RBV sturen?
Voor het geval ze dit toch niet weten, dan kunnen ze je kennis gebruiken in de beroepszaak die nog moet starten.
Rich
Eerlijk is het kabinet en de luchtvaart vreemd ze doen wat ze zelf willen .
Je ziet het zelfde met migratie niets word overlegd met de mensen die de overlast krijgen. En kijk die ambtenaren die dingen verzwijgen voor verkiezingen om er zelf beter van te worden .
Ambtenaren liegen en bedriegen er lustig op los .
En vinden het raar dat de overheid niet vertrouwd wordt
Noobody-b.bsky.social
Beetje moeilijk op te lossen als Swissair in Zürich een rechtstreekse vlucht naar JFK aanbiedt voor 2000 euro, dat kLM, die via Schiphol vliegt, dat ook voor 2000 euro moet aanbieden. Dan kan Swissair in principe de prijs tot 3000 euro of zo opdrijven om kLM dwars te zitten?
Waarom moeilijk doen als btw en accijnzen op kerosine de vlucht van Zürich-Schiphol-JFK duurder kunnen maken dan Zürich-JFK?
Desnoods een km-tax of korte-vlucht-tax om dat recht te trekken.
R.
Het wordt steeds duidelijker hoe de band tussen de luchtvaartsector en de regeringen zijn, ook die van ons! Pure belangenverstrengeling. De sector is lang geleden een soort van maffia-achtige weg in geslagen en zal dat tot de laatste snik verdedigen.
Je moet wel van ‘ slechte huize ‘ komen als je bereidt bent om je eigen nest te vervuilen en dat is nu precies wat de sector doet!
Helaas sleept zij de hele planeet er in mee, alles voor het geld.
Te triest voor woorden en hele volksstammen maken er dagelijks gebruik van.
Door onwetendheid of door ‘ het kan me niets schelen gedrag ‘ , feit is dat de sector haar verantwoordelijkheid ontloopt en dat is crimineel gedrag!
Rob
Er is een eenvoudige oplossing. Maak het mogelijk dat lokale passagiers het goedkopere ticket met overstap kunnen kopen en alleen het direct deel gebruiken. Dan stoppen de airlines snel met het bevoordelen van overstappers. In de vorige eeuw (met papieren tickets) was er Ad Latjes die deze tickets verkocht. Door KLM is toen een rechtszaak gevoerd om dit tegen te houden. Hier ligt een mooie taak voor de EU om gebruik van een overstapticket voor alleen het direct deel mogelijk te maken. Dit in het kader van de vrije markt en het EU klimaatbeleid.
rrustema
En precies dat ligt netjes binnen het mandaat van de commissie PETI (een afkorting van petition) in het Europees Parlement.
Een consument moet een petitie starten als betrokkene, als koper van een ticket. Geen mede-ondertekenaars nodig.
https://www.europarl.europa.eu/petitions/nl/faq/det?sectionor=1
Correct me if I am wrong.
rrustema
Ik krijg zin om hier een actie/petitie omheen te bouwen. Fijn constructief en realistisch.
Wel lef dat Dirk‑Vincent Gemke zijn carrière in de luchtvaartsector heeft opgegeven. Zou hij vanaf nu ook altijd te maken krijgen met kwijtgeraakte bagage en boekingsproblemen? Ik acht de industrie ertoe in staat…
Rekel
Actie/petitie…doen! En dan naar “de juiste mensen” sturen!