In een rapport, besteld door het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat, wordt de overheid in wollige consultancy-taal gemaand de productie van zogenaamd duurzame kerosine (SAF) te ondersteunen met miljarden euro’s aan subsidies.
Adviesbureau PA Consulting presenteert het als een nationale economische noodzaak. De adviseurs schetsen een toekomst waarin Nederland een leidende rol zou kunnen spelen in de productie van alternatieve vliegtuigbrandstoffen, maar tegelijkertijd proberen ze vooral een subsidielijn te openen voor een sector die zonder overheidsgeld simpelweg niet levensvatbaar is.
Het rapport begint met een lofzang op de bestaande fossiele infrastructuur: raffinaderijen, pijpleidingen, havens, logistiek. Alles wat Nederland groot maakte in de fossiele economie wordt nu gepresenteerd als een springplank naar een ‘duurzame’ brandstofindustrie. De consultants benadrukken dat de raffinagesector jaarlijks 3,8 miljard euro oplevert en duizenden banen ondersteunt, en dat de luchtvaartsector een vergelijkbare economische waarde heeft. De boodschap is duidelijk: wie deze sectoren wil behouden, moet meegaan in de SAF‑belofte.
Dunne belofte
Maar die belofte is dun. PA Consulting erkent zelf dat de huidige SAF‑productie in Nederland vrijwel volledig draait op HEFA‑brandstoffen, gemaakt uit (ook dierlijke) vetten en oliën, een categorie die wereldwijd al zwaar overvraagd is. De grondstoffen zijn schaars, de groei beperkt, en de technologie is allesbehalve nieuw. Toch wordt dit gepresenteerd als een ‘natuurlijke competitieve positie’ voor Nederland, alsof de landbouwafvalberg hier plots een goudmijn vormt die zijn weerga niet kent.
De consultants bouwen vervolgens drie scenario’s op, oplopend van “we doen niets” tot “we gooien alles open en subsidiëren de boel massaal”. In het hoogste scenario zou Nederland tegen 2050 bijna een miljard euro aan jaarlijkse economische waarde uit SAF kunnen halen. Dat klinkt indrukwekkend, totdat je ziet hoe dat bedrag tot stand komt: door een enorme opschaling van derde‑generatie e‑SAF, een technologie die volledig afhankelijk is van goedkope groene stroom, gigantische hoeveelheden waterstof en een elektriciteitsnet dat in Nederland al jaren vastloopt op capaciteit, vergunningen en stikstof.
Onoplosbare problemen
PA Consulting schrijft letterlijk dat de groei van e‑SAF afhankelijk is van een tijdige oplossing van de netcapaciteit, snelle vergunningverlening en het oplossen van het stikstofprobleem. Met andere woorden: precies de problemen die Nederland al tien jaar niet weet op te lossen. Toch wordt het scenario gepresenteerd alsof het binnen handbereik ligt, mits de overheid ‘snel en ambitieus’ handelt.
En dan komt de kern van het rapport: de beleidsaanbevelingen. PA Consulting schuift drie instrumenten naar voren die samen honderden miljoenen tot miljarden kosten: een Revenue Certainty Mechanism, een Blending Credit en een Feedstock Development Programme. De consultants rekenen voor dat deze maatregelen meer opleveren dan ze kosten, maar dat is gebaseerd op aannames die zo optimistisch zijn dat ze eerder lijken op een marketingpraatje dan op een degelijk onderbouwde analyse.
De RCM alleen al zou 952 miljoen euro kosten, maar volgens PA Consulting 1,37 miljard euro nopleveren. De Blending Credit kost 207 miljoen euro en levert 309 miljoen euro op. Het feedstock-programma kost 27 miljoen euro en levert 178 miljoen euro op. Het rapport waarschuwt wel voor risico’s, maar die worden weggemasseerd in de bekende consultancy‑formulering: “Dutch policy makers would need to move quickly and decisively.”
Klassieke truc
Het is dezelfde druk die we al zo lang kennen uit de luchtvaartlobby: haast, urgentie, internationale concurrentie, het risico dat anderen ons voorbijstreven. De consultants schrijven zelfs dat uitstel ertoe kan leiden dat economische voordelen worden misgelopen en dat Nederland zijn natuurlijke en legacy‑voordelen verspilt. Het is de klassieke truc: een industrie die nog nauwelijks bestaat wordt gepresenteerd als een strategische nationale pijler die koste wat kost moet worden beschermd.
Wat ontbreekt, is de vraag die voor de hand ligt: waarom zou Nederland miljarden steken in een brandstof die de luchtvaart slechts marginaal schoner maakt, die afhankelijk is van schaarse grondstoffen, en die vooral dient om een sector te laten groeien die nu al buiten de grenzen van klimaat, natuur en gezondheid opereert?
Het rapport noemt de klimaatimpact van luchtvaart nauwelijks. Het rept niet over de stikstofruimte die nieuwe SAF‑fabrieken nodig hebben. Het gaat voorbij aan de realiteit dat e‑SAF een enorme hoeveelheid groene stroom vergt, terwijl Nederland al jaren worstelt met netcongestie. Het negeert dat de luchtvaartsector zelf geen enkel pad wil bewandelen naar echte en absolute emissiereductie.
Economische fantasie
Wat resteert is een economische fantasie die vooral bedoeld lijkt om politieke druk te zetten: een verhaal waarin SAF de nieuwe industrie is die Nederland moet omarmen om zijn fossiele infrastructuur te redden. Een verhaal waarin consultants de overheid aanmoedigen om miljarden te investeren in technologieën die nog niet bestaan op enige schaal, en die waarschijnlijk nooit rendabel worden.
De vraag is waarom Nederland opnieuw een industrie moet subsidiëren die vooral de luchtvaartsector dient, terwijl de maatschappelijke kosten van die sector al decennia worden afgewenteld op omwonenden, natuur en klimaat. Als I&W dit rapport gebruikt als beleidsbasis, dan dreigt Nederland opnieuw in dezelfde val te stappen: investeren in groei van een sector die structureel onhoudbaar is, onder het mom van duurzaamheid.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Hans Erik Hazelhorst
Natuurlijk kan SAF rendabel worden. Gewoon de prijzen van tickets verviervoudigen.
Derk
Maar. Maar. Maar.
Ik begrijp niet zo goed dat het ministerie een rapport besteld dat SAF promoot, en PA Consulting adviseert daar heel veel subsidie voor te gaan verstrekken.
Het is toch vaak met dit soort rapporten zo dat de opdrachtgever aangeeft wat de conclusie moet zijn.
Ik kan begrijpen als zo’n rapport door de luchtvaart word ‘besteld’, maar het Ministerie van I&W??
Maar ik snap niet dat het Ministerie van I&W de opdrachtgever is. Is het onderhand zo ernstig dat dat hele department hun volledige morel kompas is kwijtgeraakt en in volledig in de stand ‘u de luchtvaart vraagt, wij draaien’-stand staat.
Dat vinden wij niet raar, dat vinden wij héééél bijzonder!
W Lieverst
Misschien kan het van de verhoging van het eigenrisico af of het verkorten van de ww-duur.
Bah, wat een land!
Josje
Het is hoog tijd dat het Ministerie van IenW een rapport bestelt bij SchipholWatch met een realistische prognose van een houdbare luchtvaart in dit land. Met wat mazzel kan tegen een tarief dat onder dat van PA Consulting ligt tegelijk nog wat gratis werk dat de afgelopen jaren ten behoeve van de democratie werd verricht vergoed worden.
Ed
Het enige positieve aan e-SAF is dat het zo duur is dat het vliegen veel duurder maakt. Omdat de meeste reizigers gelegenheidsvlieger zijn, ze reizen omdat het kan, niet omdat het moet, zal dit de vraag naar tickets beperken met krimp als gevolg.
E-kerosine en de belofte van vooruitgang
SAF, en in het bijzonder e-kerosine, wordt gepresenteerd als dé oplossing voor een duurzame luchtvaart. Maar vooral schuift het een ongemakkelijke vraag vooruit: hoeveel groei kan de sector nog dragen voordat “oplossingen” vooral manieren worden om niets te hoeven veranderen?
Misschien is dat wel de grootste les van dit verhaal: de moderne luchtvaartlobby ontkent het probleem niet meer. Ze erkent de klimaatopgave, omarmt technologische oplossingen, maar zorgt er vervolgens voor dat die oplossingen altijd nét ver genoeg in de toekomst liggen. Zo verschuift de aandacht ongemerkt van wat we vandaag moeten doen naar wat in de toekomst misschien mogelijk is — een horizon die steeds opschuift zodra we denken dichterbij te komen.
De ironie is dat e-kerosine vooral vertrouwen produceert. Vertrouwen dat de luchtvaart kan blijven groeien. Dat techniek het uiteindelijk wel oplost. En dat politieke keuzes nog wel even uitgesteld kunnen worden.
Het luchtkasteel is daarmee niet gebouwd van synthetische brandstof, maar van synthetisch vertrouwen.
Jeanine
Hele goede reactie !
Mooispreken (eigenlijk voorliegen en manipuleren)
De luchtvaart zet altijd een toekomstbeeld neer, waardoor ze in het heden niets hoeven te veranderen. Stille vliegtuigen, minder geluidshinder en duurzame luchtvaart door SAF.
Het is altijd mooispreken, maar er komt nooit iets van. Behalve steeds meer vliegen.
Politici zijn, denk ik, ignorant en ruggengraatloos , want ze laten zich continu door de sector in de maling nemen.
Reint
Op zo`n rapport kun je huizen bouwen!
Het heel fijn zo`n opdracht te kunnen geven met het gewenste antwoord gegarandeerd!
Zo regeren is fantastisch, met “goede”resultaten!
Zulke ministers moeten we meer hebben!
Eindelijk “goede”oplossingen!
Ger
Het is zeker erg dat er 70 plussers zijn omgekomen op de snelweg door de actie van de boeren. Had mij ook kunnen gebeuren als ik daar gereden had maar is het dan niet erg dat duizenden mensen ziek worden door de luchtvaart? Dat maakt Rob Jetten en Vincent Karremans helemaal niets uit. Die mooie praatjes van deze ministers geloof ik niet meer. Oh oh wat erg. Ja Ja.
36C
Eerst miljarden vragen van de belastingbetaler en vervolgens zelf de winst opstrijken – dat is wat mij met velen anderen ongelofelijk veel overlast bezorgt, al tientallen jaren (behalve de drek, de uitstoot en de geluidsoverlast), maar de politiek vindt het blijkbaar allemaal prima.
Weg mit dit mensonterende systeem! Weg met Karremans! En op naar een geloofwaardig
duurzame politiek!
Geert
Bron: NOS. Het kabinet liet zich in niet mis te verstane bewoordingen uit over de tractoren op de snelweg. “Het is onacceptabel en onbegrijpelijk dat je op de snelweg demonstreert omdat het leidt tot zeer gevaarlijke situaties”, zei premier Jetten. “Het is bloedlink en altijd een onverstandig idee”, klonk het uit de mond van minister Karremans van Infrastructuur.
https://nos.nl/artikel/2627017-politiebond-acp-wil-duidelijkheid-van-om-over-handhaving-op-snelwegen. Ja ja, bij ons mogen er straalvliegtuigen op 300 meter hoogte zo ongeveer door de straat vliegen. En wat de rechter zegt, ach, t is maar een mening.
Ger
Waar zou dat miljarden potje liggen? Kunnen we misschien vragen aan minister Karremans? Of de minister president Rob Jetten?
Herdefiniëren, ook I&W
Er wordt ons nu sproei schaamte aangepraat via de media (vast ingefluisterd door diverse politici).
Je mag eigenlijk je tuin niet meer goed sproeien en zou je daarvoor moeten schamen.
Pardon? Het zorgen voor de natuur zou schaamte moeten opleveren? Dat is toch totaal de omgekeerde wereld.
Politici zouden onder andere Schiphol schaamte, Geen natuurvergunning en toch doorvliegen schaamte, Algemene vlieg schaamte, Fossiele wereld schaamte, Industrie vervuil schaamte, Glyfosaat en ander gif schaamte, ZZS schaamte, Aarde opwarm schaamte en Lege rivieren standen schaamte moeten hebben! En er iets aan moeten doen. Want ergens in de loop der tijd is het afbreken van ons thuis, de natuur, het klimaat en de bio diversiteit normaal geworden. En dat is het niet. Goed leiderschap moet totaal geherdefinieerd worden, zodat beslissingen worden gemaakt ten goede van de natuur, de aarde en de gehele mensheid en niet zoals het nu gaat. En zeker niet in SAF dat de luchtvaart weer ruim baan geeft in het sprookje van groen en meer vliegen. Groen vliegen bestaat niet en gaat niet bestaan. En het ministerie van Infrastructuur & WATERSTAAT zou zich dood moeten schamen als het niet wat gaat doen aan de staat van ons water door klimaatbeslissingen te nemen die wel het grote belang dienen en toekomstbestendig zijn. Water = leven. En dat is vliegen niet.
Rob
Dit is weer zo´n rapport vanuit een luchtvaart gerelateerde focus zonder te kijken naar de bredere economische impact. Aangezien de Nederlandse economie tegen allerlei capacaciteitstekorten aanloopt (waaronder werknemers, co2 en stikstofruimte, netcongestie en fysieke ruimte) betekent het stimuleren van de ene sector onvermijdelijk het verdringen van een andere. Dan moeten er wel heel dringende redenen zijn om een sector zo fors te gaan subsidieren als de SAF produktie. Die is er niet, en daar komt nog bij dat Nederland strategisch een slechte ligging heeft voor de produktie van goedkope groene stroom. De huidige bulk chemische sector die opgebouwd is met goedkoop aardgas kun je niet vervangen door een industrie die afhankelijk is van goedkope groene stroom. Heel onverstandig dus om hierin te gaan investeren.
SK
I&W – ministerie van water naar de zee dragen!
Geert
Bruno Stress:
https://www.youtube.com/watch?v=QJMp6HXjVII&t=7s
R.
Miljarden-subsidie…….. Ons belastingsgeld! Geld dat veel beter in de zorg, het onderwijs enzovoort, gestoken dient te worden!
Maar, zo idioot en paranoia als de politiek in Den Haag is, zullen ze wel op het verzoek van PA Consultancy ingaan.
Heel misschien wat minder broeikasgassen door SAF, maar het is geen wondermiddel en de ergernis van het vele lawaai, blijft!
Groene kerosine, grijze werkelijkheid
Nou lekker dan, weer miljarden opgehoest belastinggeld laten vloeien naar het zwaar overlastgevende heen-en-weergevlieg. Omwonenden mogen wakker liggen, de natuur gaat groen inleveren, het klimaat schiet er nauwelijks iets mee op en de belastingbetaler mag het gelag betalen.
Eerst miljarden erin, daarna kijken of we er groen instinken.
SAF: Sustainable Aviation Fantasy,
maar we vliegen er gewoon weer in, toch?
Met die sluwe SAF-plannen lijkt het erop dat de luchtvaartindustrie zichzelf alvast naar Premium Class heeft overgeboekt.