Drie klimaatrapporten in opdracht van het ministerie van I&W construeren zorgvuldig een bestuurlijke werkelijkheid rond de luchtvaart waarin het ministerie geen blaam treft.
De OBE‑analyse (Overige Beinvloedbare Emissies), de Impact & Invloed‑analyse en de Waardeketenanalyse vormen samen een systeem waarin de luchtvaart wel wordt gemeten, maar niet wordt toegerekend. De uitstoot wordt zichtbaar gemaakt, maar de verantwoordelijkheid wordt afgeschoven. Het ministerie zet zichzelf neer als een partij die slechts invloed heeft, terwijl het in werkelijkheid de grenzen bepaalt van alle luchtvaartemissies in Nederland.
In de OBE‑analyse begint het al. Luchtvaart wordt gepresenteerd als een domein waar I&W invloed heeft via biobrandstoffen, virtuele bijmenging en het regeringsvliegtuig. Het klinkt alsof het ministerie actief werkt aan emissiereductie, maar het gaat om boekhoudkundige constructies die geen fysieke reductie opleveren. De zin dat ambtenaren bij KLM en Lufthansa tot 100 procent virtueel bijgemengd vliegen, laat zien hoe de sector wordt ontzien: de uitstoot blijft, maar op papier verdwijnt deze. Het ministerie rekent zichzelf schoon, terwijl de lucht boven de woonwijken rond Schiphol even vies blijft.
Scheidsrechter
De OBE‑analyse erkent dat I&W verantwoordelijk is voor de vergunningsverlening voor de luchtvaart. Het ministerie bepaalt hoeveel vluchten mogen opstijgen, welke luchthavens mogen uitbreiden en welke klimaatcriteria worden meegewogen. Maar die verantwoordelijkheid wordt gepresenteerd als een neutrale taak, alsof I&W slechts een scheidsrechter is die de verschillende belangen afweegt. In werkelijkheid is het ministerie de instantie die de emissieruimte juridisch vastlegt. Zonder I&W stijgt er geen enkel vliegtuig op. Toch wordt die rol niet gekoppeld aan de enorme emissies die de vliegindustrie veroorzaakt.
Die emissies komen scherp in beeld in de Impact & Invloed‑analyse. Daar staat dat de luchtvaart in 2023 verantwoordelijk was voor 7.300 kton CO₂eq — een van de grootste emissiecategorieën in de hele analyse. Maar omdat deze emissies onder Scope 3 downstream worden geplaatst, worden ze niet aan I&W toegerekend. De enige emissie die het ministerie zichzelf toeschrijft binnen luchtvaart is die van het regeringsvliegtuig: 5,39 kton CO₂eq, een fractie van de totale uitstoot. De rest wordt gepresenteerd als iets waar I&W weinig invloed op heeft, terwijl het ministerie zelf de vergunningen afgeeft die de emissieruimte bepalen.
Opmerkelijk
In de invloedstabellen wordt dat verder geminimaliseerd. De invloed van I&W op luchtvaartemissies wordt geclassificeerd als laag. De toelichting luidt dat I&W weinig invloed heeft op de (internationale) emissies van vliegverkeer, buiten het regeringsvliegtuig om. Het is een opmerkelijke bewering, omdat het ministerie bepaalt hoeveel vliegtuigen mogen opstijgen. De invloed is dus niet laag, maar maximaal. Het ministerie heeft de bevoegdheid om emissies te begrenzen, maar kiest ervoor om die bevoegdheid niet te gebruiken. De luchtvaart wordt zo behandeld als ware het een natuurverschijnsel: onvermijdelijk en buiten de directe invloed van het ministerie. Maar dat is politieke geneuzel, geen feitelijke constatering.
De Waardeketenanalyse bevestigt dit patroon. Daar wordt de luchtvaart opnieuw gepresenteerd als een ketenpartner waar I&W nauwelijks invloed op zou hebben. De uitstoot van vliegtuigmaatschappijen wordt downstream geplaatst, alsof het ministerie slechts een toeschouwer is van een internationale sector waar het geen grip op heeft. De rol van I&W als vergunningverlener wordt zorgvuldig buiten beeld gehouden. De keten wordt wel in kaart gebracht, maar de belangrijkste schakel — de instantie die bepaalt hoeveel vliegtuigen mogen opstijgen — wordt niet genoemd.
De waardeketenanalyse laat zien hoe zorgvuldig deze constructie is opgebouwd. Betoncentrales, asfaltcentrales en rederijen zijn ketenpartners waar I&W middelgrote invloed op heeft. Maar zodra het over luchtvaart gaat, verdwijnt die grip. De luchtvaart wordt behandeld alsof deze buiten de keten staat, alsof het ministerie slechts randvoorwaarden schept. Terwijl het ministerie juist de vergunningen afgeeft die de emissieruimte bepalen.
Onderling versterken
De drie rapporten versterken elkaar in dit patroon. De OBE‑analyse laat zien hoe I&W emissies van de luchtvaart presenteert als beïnvloedbaar maar niet als te begrenzen. De Impact & Invloed‑analyse laat zien hoe die emissies vervolgens buiten de verantwoordelijkheid van het ministerie worden gehouden. En de Waardeketenanalyse toont hoe de luchtvaart in de keten wordt gepositioneerd als een partij waar I&W nauwelijks invloed op heeft. De luchtvaart wordt wel zichtbaar gemaakt, maar bestuurlijk weggeschreven naar een categorie waar I&W zichzelf kan presenteren als een partij met lage invloed.
De teneur van de drie rapporten is dat de luchtvaart blijft groeien, de uitstoot blijft stijgen, en de overheid blijft doen alsof ze slechts toekijkt. De stukkken laten zien dat I&W alle instrumenten heeft om de sector binnen klimaat‑ en gezondheidsgrenzen te dwingen, maar dat het ministerie er actief voor kiest om die instrumenten niet te gebruiken.
De gecombineerde analyse van alle drie rapporten leidt tot een ongemakkelijke conclusie: I&W heeft de macht om de luchtvaart te begrenzen, maar gebruikt die macht om de sector te ontzien. De OBE‑analyse, de Impact & Invloed‑analyse en de Waardeketenanalyse zijn daarmee geen neutrale inventarisaties, maar bestuurlijke constructen die de luchtvaart structureel buiten de klimaatverplichtingen houden.
Sla dit artikel op in uw favorieten
W Lieverst
De mensen in Nederland gaan een keer in opstand komen. Het luchtvaartbeleid, het Groninger gas, de toeslagenouders, de overstromingen in Limburg , het asielbeleid en stikstof. Zo zijn er nog meer dossiers die op actie wachten . Ondertussen stond de premier op een boot io de gayparade. Een telang reces; ze moeten aan de bak en de mensen een eerlijk beleid voorschotelen.en niet dat er van alles door de strot wordt geduwd. Vanmiddag weer een boerin op tv die haar koeien weg moet doen, omdat de een of andere pipo een vinkje niet had gezet. Dit ging over een stalvloer.
We worden besodemieterd, al helemaals als het over het luchtvaartdossier gaat. Ze zijn in Den Haag helenaal niet bereid om te compenseren of de burger te ontzien.
Rich
Waarom wel gesjoemeld bij luchtvaart en niet bij boeren die gezinnen worden al jaren kapot gemaakt
Reint
Dat de rapporten van I&W zo versluierend werken lijkt mij een schande voor de rechtstaat die de volksgezondheid voorop stelt!
Hoe denken de verschillende partijen in de Tweede Kamer hier over?
Hier zit een goed motief in voor de volgende verkiezingen m.i..
Jon Rietman
I en W faciliteert slechts de maximale groei van luchtvaart, KLM en Schiphol. Het ministerie is diep geïnfiltreerd door de luchtvaartmaffia.
De overheid is totaal niet geïnteresseerd in ons burgers, ons omwonenden, onze (volks)gezondheid. Zo blijkt keer op keer.
Schiphol is het nieuwe gaswinningschandaal.
Willem
Als je op flightradar24 even gaat uitzoomen tot boven Europa zul je zien dat de mensheid al reddeloos verloren is. Wat een uitstoot, wat een vervuiling en het gaat maar door. Op wie gaan we stemmen de volgende verkiezingen ? Wie stopt deze waanzinnige zelfvernietiging ?
Edwin
De maximale corruptie wordt verborgen gehouden en wij, de bewoners, worden belazerd
HansB
De uitkomst kan ook niet anders. Drie klimaatrapporten “in opdracht van” het ministerie van I&W riekt, nee stinkt, naar een slager die zijn eigen (inmiddels bedorven) vlees keurt.
zonsverduistering
Op nu.nl ook weer sprookjes: bij de zonsverduistering aanstaande woensdag zullen er geen wolken zijn die het zicht belemmeren maar alleen “sluierbewolking” van “ijskristallen”, ja die ijskristallen zitten om roetdeeltjes, dat is vliegtuig uitstoot en niks anders. Geen ‘sluierbewolking” maar gewoon roet. Dus de vliegindustrie belemmert het beleven van de enige zonsverduistering deze eeuw.