Verzamelbrief luchtvaart Q2 2026: ministerie poetst multicrisis weg

Een zorgvuldig geformuleerde verzamelbrief aan de Tweede Kamer doet voorkomen alsof alles onder controle is, terwijl het ministerie van I&W steeds dieper wegzakt in een moeras van juridische problemen, mislukte handhaving en falende luchthavens.

Het begint al met de bijbehorende beslisnota, waarin het ministerie schrijft dat de Kamer wordt geïnformeerd over de stand van zaken en dat enkele moties worden afgedaan. De werkelijkheid is dat de brief een verzameling brandhaarden bevat die het ministerie probeert te presenteren als normale voortgang. De luchtvaart is geen dossier in beweging; het is een dossier in crisis.

Neem Rotterdam The Hague Airport. De verzamelbrief van minister Vincent Karremans (VVD) doet alsof het proces keurig volgens de regels verloopt. De Commissie mer komt medio juli met een advies, de Kamer moet daarna “spoedig” de voorhang afronden.

Maar dat is niet de echte reden voor de haast. De Raad van State heeft een harde deadline opgelegd: uiterlijk 30 april 2027 moet het Luchthavenbesluit Rotterdam zijn vastgesteld. Het ministerie zit klem. Het probeert een besluit door de Kamer te jassen voordat duidelijk is of het juridisch wel overeind blijft. De tijdsdruk nu is veroorzaakt door jarenlang uitstelgedrag.

Aan de wet voldoen
Maastricht Aachen Airport is ook pijnlijk. De verzamelbrief schrijft dat MAA een aanvraag heeft ingediend voor een luchthavenbesluit. MAA wil groeien naar “circa 16.500 vliegtuigbewegingen per jaar, waarvan circa 4.800 bewegingen met wide body vrachtvliegtuigen”. Dat is een enorme uitbreiding, midden in een stikstofcrisis, zonder dat duidelijk is hoe de luchthaven aan de wet kan voldoen.

Het ministerie heeft daarom “aanvullende informatie” gevraagd. Dat is ambtelijke code voor: deze aanvraag is nog lang niet juridisch houdbaar. Toch presenteert de brief het alsof het allemaal volgens plan verloopt. Dat is misleiding.

Eindhoven Airport krijgt een meerjarige medegebruiksvergunning omdat het Luchthavenbesluit vertraagd is. Het ministerie doet alsof dit een slimme manier is om de geluidreductie‑ambitie van Van Geel te verankeren.

Maar het is niet meer dan een noodverband. Een tijdelijke constructie om te verhullen dat het ministerie geen juridisch robuust besluit kan produceren. De brief noemt het baanonderhoud van 2027 als reden voor een aparte vergunning, maar dat is een excuus. De echte reden is bestuurlijk falen.

Weer Lelystad
De verzamelbrief van Karremans herhaalt de bekende mantra: Lelystad Airport moet open voor jachtvliegtuigen en 10.000 bewegingen groothandelsverkeer, “mits aan alle wettelijke voorwaarden wordt voldaan”.

Dat klinkt keurig, maar iedereen weet dat aan die voorwaarden niet wordt voldaan. Er is geen natuurvergunning. Een deel van het vliegveld (het Noordelijk Areaal) is illegaal in gebruik genomen. De stikstofruimte is er niet. De omgeving vertrouwt het ministerie niet meer.

De verzamelbrief probeert dit te maskeren door te benadrukken dat omwonenden “betrokken worden” en dat afspraken over monitoring worden “geactualiseerd”. Dat is bestuurlijke wartaal. Het ministerie doet alsof het proces zorgvuldig is, maar in werkelijkheid probeert het een juridisch onmogelijk besluit door te drukken.

Winterchaos Schiphol
Ook onthullend in de verzamelbrief is de passage over de winterchaos van januari 2026. Schiphol en KLM hebben zelf een externe partij ingehuurd om hun falen te evalueren. Het ministerie neemt de conclusies over alsof het gaat om objectieve feiten. De verzamelbrief schrijft dat “de de-icing capaciteit ontoereikend bleek” en dat “aanhoudende sneeuwval het aantal beschikbare banen beperkte”. Dat is waar, maar het is niet het hele verhaal.

De sector heeft jarenlang bezuinigd op wintercapaciteit. De Onderzoeksraad (OVV) waarschuwde al in 2017 dat de veiligheidscultuur op Schiphol onvoldoende was. De winterchaos bevestigt dat die waarschuwing nog steeds actueel is.

Toch schrijft het ministerie dat de verantwoordelijkheid “volgens internationale regelgeving” bij de sector ligt. Dat is een manier om de eigen rol te minimaliseren. De staat houdt toezicht, maar dat toezicht heeft dus gefaald.

In de kou
Het rapport constateert dat de informatievoorziening richting passagiers niet tijdig beschikbaar was en dat servicebalies snel overvraagd raakten. De verzamelbrief zegt dat dit beter moet, maar nergens staat hoe het ministerie dit gaat afdwingen. De sector belooft dus (weer) beterschap, het ministerie knikt, en de reiziger blijft in de kou staan.

De consultatie over de herziening van de staatssteunrichtsnoeren door de EU is cruciaal voor regionale luchthavens. De verzamelbrief zegt dat het ministerie meer duidelijkheid wil over het verruimde verzorgingsgebied en meer aandacht voor verduurzaming.

Maar de documenten laten zien dat de Europese Commissie de criteria aanscherpt en dat regionale vliegvelden waarschijnlijk minder ruimte krijgen voor exploitatiesteun.

Dat is een strategische dreiging. Als de Commissie de Nederlandse zorgen niet meeneemt, vallen vrijwel alle regionale luchthavens financieel om. Het ministerie lijkt vooral te hopen dat het goed komt. Er is geen plan B.

Veiligheid Schiphol
Wrang in de brief van Karremans is de claim dat de opvolging van alle aanbevelingen van de OVV nu adequaat is. Hij schrijft dat “de opvolging van de resterende drie deelaanbevelingen als ‘adequaat’ kan worden beoordeeld”. Dat is echter een conclusie van To70, niet van de OVV zelf. De minister presenteert het alsof het dossier nu gesloten kan worden.

Maar de realiteit is dat runway incursions nog steeds voorkomen, dat de infrastructuur van Schiphol nog steeds extreem complex is, en dat het toezicht van ILT jarenlang ondermaats was. De brief stelt dat ILT nu voldoende goed opgeleide krachten heeft, maar dat is slechts een minimale voorwaarde en geen garantie voor effectief toezicht.

Geen boetes
Schokkend is dat Karremans erkent dat ILT geen bestuurlijke boetes kan opleggen bij overtreding van geluidsgrenzen. In de brief meldt de minister dat een wetswijziging niet eerder dan in 2028 gereed kan zijn en dat het nieuwe stelsel voor vliegtuiggeluid pas in 2030 in werking treedt. Tot die tijd blijft de handhaving afhankelijk van waarschuwingen en gesprekken.

Het ministerie presenteert dit als een integraal verbetertraject, maar het is de erkenning dat de staat tot 2030 geen effectief handhavingsinstrument heeft. De verzamelbrief probeert dit te normaliseren, maar het is puur bestuurlijk falen.

De Verzamelbrief luchtvaart Q2 2026 is geen neutrale rapportage. Het is een zorgvuldig gecomponeerde poging om acute problemen weg te moffelen. Het ministerie probeert een façade van orde te creëren, terwijl de fundamenten van het luchtvaartbeleid steeds heviger wankelen. De brief moet verhullen dat de luchtvaartsector structureel vastloopt en dat het ministerie geen grip heeft op de juridische, bestuurlijke en operationele risico’s.

We staan weer aan de vooravond van belangrijke juridische procedures, onder meer tegen het Luchthavenverkeersbesluit. Dat kan alleen met uw steun. Doneer aub als u wat missen kunt.

Sla dit artikel op in uw favorieten