Stikstofplannen laten luchtvaart ongemoeid – rekening naar de boeren

Het Ontwerp‑Natuurplan is zo’n document dat vooral opvalt door wat er níet in staat. Terwijl het pretendeert de volledige natuurherstelopgave van Nederland te omvatten, wordt één sector zorgvuldig buiten beeld gehouden: de luchtvaart.

Een sector die wél wordt erkend als stikstofbron, maar vervolgens nergens wordt gekoppeld aan maatregelen, reducties of herstelverplichtingen. Het resultaat is een plan dat juridisch wankelt, ecologisch tekortschiet en politiek een duidelijke keuze verraadt. En die keuze heeft directe gevolgen voor boeren, die juist extra moeten leveren omdat de luchtvaart niets hoeft te doen.

Wie het Natuurplan leest, ziet de luchtvaart precies één keer opduiken, bijna terloops, in een alinea waarin staat dat naast landbouw ook verkeer, scheepvaart, luchtvaart en industrie bijdragen aan stikstofdepositie. Daarna valt het woord nergens meer. Geen analyse van emissies, geen koppeling met Natura‑2000‑doelen, geen maatregelen, geen monitoring, geen reductiepad.

De luchtvaart wordt juridisch gezien wel erkend als drukfactor, maar vervolgens uit de herstelopgave weggeschreven. Dat is een bewuste manoeuvre. Want zodra een sector als drukfactor wordt erkend, verplicht de Habitatrichtlijn om die sector ook daadwerkelijk aan te pakken. Door de luchtvaart slechts te noemen en daarna te laten verdwijnen, probeert het Natuurplan die verplichting te omzeilen.

De Europese natuurwetgeving laat dat niet toe. Artikel 6 van de Habitatrichtlijn is ondubbelzinnig: lidstaten moeten verslechtering voorkomen en herstel realiseren. Dit betekent dat alle sectoren die bijdragen aan de slechte staat van instandhouding moeten worden meegenomen in de analyse én in de maatregelen.

Geen maatregelen luchtvaart
Het Natuurplan doet alleen het eerste. Het erkent de luchtvaart als stikstofbron, maar weigert de sector te koppelen aan maatregelen. Daarmee voldoet het plan niet aan de eis van volledigheid, een harde juridische voorwaarde die het Hof van Justitie keer op keer heeft bevestigd. Een drukfactor erkennen maar niet aanpakken is juridisch onhoudbaar.

Het meest wrange is dat deze omissie niet alleen de natuur schaadt, maar ook de boeren. Want als één grote stikstofbron buiten schot blijft, moeten andere sectoren extra reduceren om het gat te dichten.

Boeren krijgen te horen dat ze moeten krimpen, verplaatsen, omschakelen of stoppen. Niet omdat de landbouw per se de enige boosdoener is, maar omdat het Natuurplan weigert de luchtvaart dezelfde juridische behandeling te geven.

Ongelijk speelveld
Het gevolg is een ongelijk speelveld waarin boeren worden aangeslagen voor de volledige natuurherstelopgave, terwijl Schiphol en andere vliegvelden geen enkele verplichting krijgen. De luchtvaart wordt zo niet alleen ontzien, maar feitelijk gesubsidieerd met de inspanningen van anderen.

Het Natuurplan wordt gepresenteerd als integraal plan, maar is in werkelijkheid een document dat één sector systematisch ontziet. Een sector die toevallig een van de machtigste lobby’s van het land heeft.

Door de luchtvaart buiten de maatregelen te houden, creëert het plan een juridisch gat dat bij toetsing eenvoudig onderuit kan gaan. De Raad van State heeft herhaaldelijk geoordeeld dat overheden niet selectief mogen zijn in het aanpakken van drukfactoren. De Europese Commissie heeft lidstaten al vaker op de vingers getikt voor Natuurplannen die sectoren ontzien. Nederland bewandelt met dit plan hetzelfde pad.

Niet eerlijk voor de boeren
Zo ontstaat een Natuurplan dat de natuur niet beschermt en boeren niet eerlijk behandelt. Een plan dat de luchtvaart wel noemt, maar nergens verplicht. Een plan dat het verslechteringsverbod negeert, de eis van volledigheid schendt en de herstelopgave doorschuift naar sectoren die al zwaar onder druk staan.

Een Natuurplan dat de luchtvaart buiten beeld houdt, is geen Natuurplan. Het is een politiek compromis dat de Europese regels niet naleeft en de rekening neerlegt bij degenen die al het minst kunnen dragen.

Sla dit artikel op in uw favorieten