Voor één euro van de vervuiling af: provincie slikt PFAS‑grond Schiphol zonder garanties

Antwoorden op Statenvragen over de grondruil tussen Schiphol en de Provincie Noord‑Holland bieden een verontrustend inkijkje in het PFAS-dossier. Een overheid die zonder onderzoek, zonder risicobeoordeling en zonder financiële waarborgen grond overneemt in een gebied waarvan de vervuiling al jaren gedocumenteerd is.

De provincie bevestigt dat zij in september 2024 percelen heeft overgenomen in een zone die Schiphol in zijn eigen PFAS‑onderzoek van 2025/2026 als zwaar belast bestempelt. Het gaat om grond direct naast Hangar 73, de plek van het PFOS‑blusschuimincident van 12 juli 2008, en nabij de Evides‑zuiveringsinstallatie.

Toch schrijft GS: “Ten tijde van de notariële levering (…) is er geen bodemonderzoek uitgevoerd.” Daarmee staat vast dat de provincie eigenaar werd van ernstig vervuilde grond zonder de feitelijke staat van bodem of grondwater te kennen.

Dat is niet alleen bestuurlijk onzorgvuldig, maar creëert een situatie waarin Schiphol een aanzienlijk financieel voordeel behaalt. PFAS‑sanering is duur, heel duur. Afhankelijk van de diepte, concentratie en verspreiding lopen de kosten in vergelijkbare dossiers elders in Nederland en Europa op tot miljoenen euro’s per hectare.

Risico voor belastingbetaler
Door de grond voor één symbolische euro over te dragen aan de provincie, schuift Schiphol het potentiële saneringsrisico door naar de belastingbetaler. De provincie erkent bovendien dat er geen saneringsverplichtingen, vrijwaringen of garanties met Schiphol zijn afgesproken. De luchthaven is dus volledig gevrijwaard van toekomstige kosten, terwijl de provincie geen enkele bescherming heeft ingebouwd.

Dat schuurt des te meer omdat de provincie via de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied ook het bevoegd gezag is voor toezicht en handhaving op PFAS‑verontreiniging op en rond Schiphol. De vraag hoe GS deze dubbele rol weegt, wordt afgedaan met de mededeling dat het om restpercelen zou gaan die al sinds de jaren zestig als berm van de N232 worden gebruikt.

Maar het gebruik van die grond is irrelevant. De eigendomssituatie is dat niet: de provincie wordt mede‑eigenaar in een gebied waar extreem hoge PFAS‑waarden zijn vastgesteld, terwijl zij tegelijkertijd toezicht moet houden op de veroorzaker van die vervuiling. Dat is een klassieke bestuurlijke spagaat.

Geen waarborg
Ook juridisch is de constructie kwetsbaar. In de notariële akte staat slechts dat partijen “ervan uitgaan dat de Onroerende Zaak mogelijk verontreinigingen bevat” maar dat er “geen gebruiksbeperkingen” zouden zijn. Dat is een minimale invulling van de mededelingsplicht uit artikel 7:15 en 7:17 BW, zeker gezien de lange en gedocumenteerde geschiedenis van PFAS‑vervuiling rond Schiphol.

Toch heeft de provincie geen enkele aanvullende waarborg geëist. Daarmee accepteert zij impliciet dat Schiphol zich zonder kosten kan ontdoen van grond waarvan de sanering in de toekomst verplicht kan worden.

Op financieel vlak is het beeld al even zorgwekkend. GS erkent dat er geen risicoanalyse is uitgevoerd, geen bandbreedte is berekend en geen reservering is opgenomen in de begroting. De provincie stelt dat dit “niet van toepassing” is omdat de percelen al sinds de jaren zestig in gebruik zijn.

Niet meer te verhalen
Maar dat gebruik zegt niets over de huidige of toekomstige saneringsplicht. Als normen worden aangescherpt, als de verontreiniging zich uitbreidt of als de provincie zelf tot sanering wordt verplicht, dan zijn de kosten voor de belastingbetaler — en die kosten zijn niet meer te verhalen en niet eens in kaart gebracht.

De bredere context maakt dit nog pregnanter. De PFAS‑vervuiling rond Schiphol beperkt zich niet tot het luchthaventerrein. In het Amsterdamse Bos zijn sinds 2023 verhoogde PFAS‑waarden gemeten in bodem en oppervlaktewater, in een gebied dat stroomafwaarts ligt van Schiphol. Dit bevestigt dat de verontreiniging zich via waterstromen verspreidt en dat het ontbreken van onderzoek bij de grondruil een structureel gebrek is aan informatie‑ en risicobeheer.

De beantwoording van de Statenvragen volgt zo het spoor dat al jaren zichtbaar is in het PFAS‑dossier: bestuurlijke geruststellingen zonder feitelijke onderbouwing, juridische formuleringen die milieukundige risico’s overschaduwen en een opvallende bereidheid om cruciale informatie juist níet te verzamelen. In het kader van: wat je niet meet, is er niet.

We staan weer aan de vooravond van belangrijke juridische procedures, onder meer tegen het Luchthavenverkeersbesluit. Dat kan alleen met uw steun. Doneer aub als u wat missen kunt.

Sla dit artikel op in uw favorieten