Ministerie bagatelliseert bewust de stikstofbijdrage van de luchtvaart

Deze week publiceerde I&W de factsheet Luchtvaart en stikstof die vooral ontworpen lijkt om de Kamer gerust te stellen. De luchtvaart zou volgens het document slechts 0,1 tot 0,2 procent bijdragen aan de stikstofneerslag in Natura 2000‑gebieden. Maar uit de onderliggende cijfers blijkt dat deze percentages vooral dienen om de werkelijke impact te verstoppen.

Het ministerie schrijft dat vliegtuigen die landen en opstijgen 0,1 tot 0,2 procent bijdragen aan de gemiddelde stikstofneerslag in Natura 2000‑gebieden (ongeveer 2 mol per hectare per jaar). Dat gemiddelde maskeert echter dat de neerslag varieert van enkele tienden tot maximaal 13 mol per hectare per jaar afhankelijk van ligging en vliegroutes. Juist die 13 mol is ecologisch relevant, maar wordt in de communicatie weggemoffeld achter een landelijk gemiddelde dat niks zegt over de ernst van de belasting op natuurgebieden.

Ook de knip op 3.000 voet is beleidsmatig handig, maar ecologisch betekenisloos. Het ministerie stelt dat de bijdrage boven die hoogte relatief beperkt is, terwijl de factsheet erkent dat het totale vliegverkeer boven 3.000 voet zorgt voor 8 tot 15 mol per hectare per jaar stikstofneerslag, goed voor 0,6 tot 1,0 procent van de totale stikstof. Dat is geen marginale bijdrage meer, maar een substantiële emissiestroom die buiten de vergunningplicht wordt gehouden door een administratieve grens die niets te maken heeft met de ecologische realiteit.

De uitstootcijfers laten hetzelfde patroon zien. De luchtvaart onder 3.000 voet stootte in 2024 ongeveer 3,8 kiloton NO_x uit, ruim 1% van de totale NO_x‑uitstoot in Nederland. Maar daarboven komt er nog eens bijna 13 kiloton bij, zo blijkt uit het RIVM‑rapport waarnaar de factsheet verwijst.

Vier keer zo hoog
De totale uitstoot boven Nederlands grondgebied is dus ruim vier keer zo hoog als het cijfer dat in de nationale emissieregistratie wordt gebruikt. De Kamer krijgt daarmee een beeld voorgeschoteld dat administratief klopt, maar ecologisch uiterst misleidend is.

De kernvraag is daarom niet of de cijfers juist zijn, maar waarom het ministerie ze op deze manier presenteert. De luchtvaart opereert nog steeds zonder geldige natuurvergunning, en de factsheet lijkt vooral bedoeld om dat ongemak bestuurlijk weg te poetsen.

Door te focussen op percentages in plaats van absolute mol‑waarden, op gemiddelden in plaats van hotspots, en op een kunstmatige hoogtegrens in plaats van ecologische realiteit, wordt de indruk gewekt dat de luchtvaart nauwelijks bijdraagt aan de stikstofcrisis. De factsheet zelf erkent echter dat stoffen boven 3.000 voet “vaak pas veel later en verspreid over een groot gebied” neerslaan, vaak ook buiten Nederland. Dat is een regelrechte erkenning dat de vliegindustrie een grensoverschrijdend milieuprobleem veroorzaakt dat Nederland simpelweg niet meerekent.

Structureel buiten beeld
Voor Kamerleden die de stikstofopgave serieus nemen, is deze factsheet een duidelijk signaal. De luchtvaart wordt in de nationale stikstofboekhouding structureel buiten beeld gehouden, terwijl de ecologische impact aanzienlijk is en in sommige gebieden oploopt tot niveaus die herstel onmogelijk maken. De Kamer kan zich niet veroorloven om beleid te baseren op gemiddelden die de werkelijkheid verhullen.

Daarom stelden wij alvast een aantal Kamervragen op, waarmee de leden van het parlement de minister om uitleg kunnen vragen:

1. Bent u bekend met het factsheet Luchtvaart en stikstof (maart 2026) waarin staat dat vliegtuigen die landen en opstijgen 0,1–0,2 procent bijdragen aan de gemiddelde stikstofneerslag in Natura 2000‑gebieden (ongeveer 2 mol per hectare per jaar)? Hoe verhoudt dit gemiddelde zich tot de in hetzelfde document genoemde maximale depositie van 13 mol per hectare per jaar in specifieke gebieden?
2. Waarom kiest u ervoor om uitsluitend het landelijk gemiddelde te communiceren, terwijl de factsheet zelf aangeeft dat de neerslag varieert van enkele tienden tot maximaal 13 mol per hectare per jaar? Acht u deze wijze van presenteren volledig en transparant richting de Kamer?
3. Kunt u toelichten waarom uw ministerie de grens van 3.000 voet blijft hanteren als scheidslijn voor stikstofberekeningen, terwijl het factsheet erkent dat boven deze hoogte 8 tot 15 mol per hectare per jaar neerslaat op Natura 2000‑gebieden, goed voor 0,6 tot 1,0 procent van de totale stikstof? Wat is de ecologische rechtvaardiging voor deze administratieve knip?
4. Klopt het dat de nationale emissieregistratie alleen de NO_x‑uitstoot onder 3.000 voet registreert (ongeveer 3,8 kiloton NO_x in 2024), terwijl het RIVM in opdracht van uw ministerie berekende dat de uitstoot boven 3.000 voet nog eens bijna 13 kiloton bedraagt? Waarom wordt deze vier keer grotere uitstoot niet meegenomen in de nationale stikstofboekhouding?
5. Deelt u de analyse dat de luchtvaartsector hierdoor structureel buiten beeld blijft in de stikstofopgave, terwijl de totale uitstoot boven Nederlands grondgebied (inclusief het Nederlands Continentaal Plat) aanzienlijk hoger is dan de cijfers die u aan de Kamer presenteert?
6. Hoe beoordeelt u de passage in het factsheet waarin staat dat stoffen boven 3.000 voet “vaak pas veel later en verspreid over een groot gebied” neerslaan, “vaak ook buiten Nederland”? Erkent u dat dit betekent dat de luchtvaart een grensoverschrijdend milieuprobleem veroorzaakt dat Nederland niet meerekent, maar dat wel degelijk bijdraagt aan de ecologische druk op Natura 2000‑gebieden?
7. Kunt u bevestigen dat de luchtvaartsector nog steeds geen geldige natuurvergunning heeft? Hoe verhoudt de wijze waarop uw ministerie de stikstofcijfers presenteert zich tot de verplichting om de sector in overeenstemming te brengen met de Wet natuurbescherming?
8. Bent u bereid om de Kamer voortaan zowel de gemiddelde als de maximale depositiewaarden te verstrekken, inclusief de totale NO_x‑uitstoot boven 3.000 voet, zodat de Kamer een volledig beeld krijgt van de werkelijke stikstofimpact van de luchtvaart?
9. Bent u bereid om de rekenkundige knip op 3.000 voet te heroverwegen en de ecologische realiteit leidend te maken in plaats van administratieve grenzen? Zo nee, waarom niet?
10. Hoe gaat u voorkomen dat de luchtvaartsector door deze wijze van rapporteren opnieuw buiten de stikstofopgave wordt gehouden, terwijl andere sectoren wél volledig worden aangeslagen op hun totale emissies?

Deze conceptvragen mogen vrij van rechten worden gebruikt door Kamerleden die behoefte voelen om de hele waarheid boven water te krijgen en die zich niet laten afschepen met een leeg PR-praatje van het ministerie.

Sla dit artikel op in uw favorieten