Het Britse parlement heeft onlangs een nieuwe analyse gepubliceerd die ook de luchtvaartsector in Nederland opnieuw in verlegenheid brengt.
Terwijl Den Haag en Schiphol blijven volhouden dat de hinder “subjectief” is en dat modellen voldoende zouden zijn om de risico’s te beoordelen, stelt het Britse POST — de wetenschappelijke dienst van het parlement — onomwonden dat omwonenden van luchthavens structureel slechtere gezondheid hebben door luchtvervuiling en vliegtuiggeluid.
De studie laat zien dat de luchtvervuiling rond luchthavens niet beperkt blijft tot de hekken of de Polderbaan, maar tientallen kilometers verderop wordt teruggevonden. Ultra‑fijnstof uit vliegtuigmotoren wordt zelfs in het centrum van Londen gemeten, afkomstig van Heathrow.
Dit betekent dat ook in Nederland de standaardfrase “het valt binnen de normen” geen enkele betekenis heeft zolang de overheid weigert te meten wat er werkelijk in de lucht hangt.
16.000 doden
Nog schokkender is de gezondheidsbalans: wereldwijd worden 16.000 vroegtijdige sterfgevallen per jaar toegeschreven aan luchtvaartgerelateerde luchtvervuiling, waarvan een derde bij mensen die binnen twintig kilometer van een luchthaven wonen. Dat is precies de zone waarin honderdduizenden Nederlanders rond Schiphol, Rotterdam en Eindhoven dagelijks ademen.
Het rapport bevestigt ook wat bewoners al decennia ervaren maar wat de sector hardnekkig ontkent: vliegtuiggeluid veroorzaakt slaapverstoring, stress, leerachterstanden bij kinderen en een verhoogd risico op hart‑ en vaatziekten. En dat begint al bij 40 tot 45 dB — niveaus die in Nederland niet eens als “hinderlijk” worden geregistreerd omdat het rekenmodel ze wegfiltert.
De Britse analyse maakt bovendien korte metten met het idee dat “mitigatie” — stillere toestellen, aangepaste routes, communicatiecampagnes — de problemen oplost. Geluid kan hooguit worden verminderd, maar de gezondheidsschade blijft bestaan, zelfs bij lagere niveaus.
PR-campagnes
Dat is een directe klap voor het Nederlandse beleid dat volledig leunt op preferent baangebruik, hinderbelevingstrajecten en PR‑campagnes in plaats van op daadwerkelijke vermindering van het aantal vluchten.
Wat opvalt is dat het Britse parlement de kwestie benadert als een publieke gezondheidscrisis, niet als een economisch optimalisatieprobleem. De vraag is niet hoe de luchtvaart kan groeien, maar hoe de gezondheid van burgers beschermd moet worden.
In ons land gebeurt precies het omgekeerde: de overheid verdedigt de sector, schuift met modellen en weigert structureel te meten wat mensen in hun longen krijgen en in hun slaapkamers horen.
De conclusie uit Westminster is vernietigend voor het Nederlandse luchtvaartbeleid: de wetenschap is eenduidig, de risico’s zijn groot, en de enige effectieve maatregel is minder vliegverkeer. Al het andere is cosmetica.
Het Parliamentary Office of Science and Technology (POST) is een onderzoeksinstituut binnen het Britse parlement dat bestaat om één taak uit te voeren: parlementsleden voorzien van betrouwbare, onbevooroordeelde en wetenschappelijk onderbouwde informatie. Het instituut werkt voor zowel het Lagerhuis als het Hogerhuis en staat volledig los van politieke partijen.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Afweging van gezondheid in Nederland
De positie van burgers in beleid en crisis.
Met de coronaverhoren die gaande zijn, komt opnieuw de vraag naar voren hoe gezondheid in crisistijd een dominante rol speelde in de besluitvorming.
Tegelijk rijst de vraag hoe diezelfde gezondheid en de positie van burgers in andere maatschappelijke vraagstukken worden meegewogen.
Wat destijds als acute crisis werd ervaren, leidde tot ingrijpende maatregelen die diep ingrepen in het dagelijks leven van mensen.
In die periode, tijdens de COVID-lockdowns, kwamen veel sectoren en delen van de samenleving tot stilstand en werden mensen gedwongen tot afstand en isolatie. Tegelijkertijd werd er nog steeds van en naar Schiphol gevlogen.
Passagiers zaten dicht op elkaar in vliegtuigen, in krappe stoelen en afgesloten ruimtes. Dat allemaal echter in scherp contrast stond met de oproepen tot afstand houden en het beperken van contact.
Dit roept de vraag op hoe gezondheid in verschillende situaties wordt meegewogen in de besluitvorming. Tegen deze achtergrond wordt zichtbaar dat er in verschillende beleidsdomeinen een terugkerend verschil lijkt te bestaan in de afweging van belangen en in de wijze waarop de positie van burgers daarin wordt betrokken.
Dat is onder meer zichtbaar in het Nederlandse luchtvaartbeleid en de omgeving van Schiphol.
Daar wordt zichtbaar hoe geluid, uitstoot en gezondheidseffecten worden afgewogen in beleid en modellen. In beleidsstukken wordt gewerkt met normen en berekeningen. De ervaren leefwereld van omwonenden komt daarin niet altijd volledig terug.
Voor omwonenden gaat het om een structurele belasting van de leefomgeving. Verstoorde nachtrust, een voortdurende geluidachtergrond en zorgen over uitstoot en fijnstof maken deel uit van die dagelijkse realiteit.
Voor veel burgers onder de vliegroutes gaat het niet om incidentele hinder, maar om een voortdurende belasting die zich dag in, dag uit herhaalt.
Deze spanning tussen beleid en de ervaren leefwereld van burgers beperkt zich overigens niet louter mbt tot het luchtvaartdossier in Nederland. Ook in andere maatschappelijke vraagstukken komt zij terug.
In Groningen, waar bewoners jarenlang moesten vechten voor erkenning en herstel. In de toeslagenaffaire, waar burgers klem kwamen te zitten in systemen die hen juist moesten beschermen. En in het asielbeleid, waar bestuurlijke druk en uitvoerbaarheid voortdurend met elkaar botsen.
Wat deze domeinen verbindt, is niet de inhoud van de dossiers, maar de manier waarop belangen worden afgewogen en hoe de positie van burgers daarin wordt betrokken. In de coronaperiode was gezondheid nadrukkelijk leidend in de besluitvorming. In andere maatschappelijke vraagstukken lijkt diezelfde gezondheid en de ervaren leefwereld van burgers minder eenduidig door te werken in beleidsafwegingen.
De vraag die dat oproept blijft: hoe worden deze beleidskeuzes gemaakt, en wat betekent dat voor de mensen die de gevolgen dagelijks ervaren?
De mens als melkkoe
Hoe komen beleidskeuzes tot stand? Tijdens Corona was gezondheid niet leidend, want anders hadden vliegtuigen (de super spread events) wereldwijd eigenlijk op de grond moeten blijven staan. De onlogische uitzondering van de luchtvaart was heel vreemd in die tijd.
Het gaat steeds om geld, naar mijn mening.
Tijdens de Toeslagenaffaire kwamen sommige burgers in het nauw, want ze moesten onterecht ontvangen toeslagen terugbetalen. Dat dit op een onterechte manier ging, werd steeds terzijde geschoven. Dit ging ook om geld.
Groningen gaat om gas, eveneens om geld.
Inzake de Schiphol groep, is geld ook steeds leidend. Echter, toch is daar iets vreemd aan de hand. Er moet al meer dan 100 jaar steeds overheidsgeld aan subsidies (lees belastinggeld, opgebracht door burgers) naartoe. Dus er is een onderstroom van iets anders, waar wel geld aan verdient wordt. Ik vermoed sinds kort, tijdens de huidige dreigende kerosinetekorten door te weinig aanvoer van olie, dat het zo in elkaar zit: Nederland produceert kerosine van het aangeleverde product. Daarvan voeren ze 80% uit, naar heel Europa. Dit is dus het verdienmodel. Groei van de luchtvaart = steeds meer geld binnenharken door vermeerdering van verkoop van de in Nederland geproduceerde kerosine. Het gaat weer om geld dus. Al lang niet meer om de na de Tweede Wereldoorlog afgesproken ‘verbondenheid in de wereld’ door de luchtvaart.
De vraag, die wat mij betreft reist, is het uitgangspunt van de mens als melkkoe op alle terreinen maatschappelijk verantwoord? Het antwoord zou moeten zijn, niet als er aan het fundament voor de mens om te bestaan, namelijk gezondheid, op grove wijze wordt getornd. Zoals de slaaponthouding in het Schipholdossier bijvoorbeeld.
De mens als bewust denkend wezen zou intelligenter moeten zijn in het nemen van beslissingen en andere oplossingen voor een probleem moeten bedenken in plaats van alleen vanuit de gedachte “geld”. En dan zouden beleidskeuzes er ook echt anders uitzien.
Walvisgeluiden?
De laatste tijd komt er nog een ziekmakend geluid bij, een soort schurend geluid bij het landen alsof de wielen die uitgeklapt moeten worden geroest zijn en vast zitten.
Of het zijn de uitklappers op de vleugels, ik weet niet wat voor extra herrie dit nu weer is. Iemand op vliegherrie.nl noemt het walvisgeluiden. Het is gekmakend, vanochtend achter elkaar de een na de ander en het zijn alleen de (slecht onderhouden?) toestellen van de (k)lm die dat doen. Vooral die onnodige hub-vliegers die de treinafstanden naar/van Duitsland leeg uitvoeren.
Ik zou er niet in willen zitten, en misschien moeten ze wat onderhoudsmonteurs aanstellen op schipHel?
Winny Lieverst
Het komt regelmatig voor dat er nieuwe luchtvaartmaatschappijen, uit o.m. het Midden-Oosten, op het Liegveld worden toegelaten, vaak gaat het om o.m. vracht.
Hoe zit het dan eigenlijk met het totaal aantal slots? Komen er slots vrij of komen er stiekem meer slots bij die het totaal aantal vluchten vermeerderen.
Die ondoorzichtige tent aan de rand van Amstelveen moet maareens heel flink worden gefileerd.
Overigens die walvissen kunnen zomaareens gillende kamelen zijn.
Winny Lieverst
Voor het eerst wordt er Schiphol een machine gebruikt om vliegtuigen te verslepen, maar is nu alleen nog in gebruik op de polderbaan. Dit verkleint de uitstoot? Tel nu de 16 Ineo’s erbij op, dan schiet het allemaal lekker op.
Bij de berekeningen van de totale uitstoot worden noviteiten om de uitstoot van de Lieghel te verkleinen op voorhand al ingecalculeerd, ook al zijn deze nog niet aanwezig. Wat ook afgevraagd moet worden is of het apparaat alleen gebruikt wordt voor vliegtuigen van de KLM of alle vliegtuigen op de polderbaan.
Het zal echt een slok op een borrel schelen, dus niet.
Ja ja
Ik vermoed dat het als PR praatje breed is gecommuniceerd naar de media (die dat weer klakkeloos overnemen). Het zal wel gaan om 5 vliegtuigen per dag of zo.
Dat elektronisch verslepen is al in 1997 of zo voor het eerst afgesproken (corrigeert iemand me met het specifieke jaartal hoor, ik weet het niet zeker. Was het niet in de Alders tafels afgesproken?). En nu wordt het eindelijk gedaan?!
Een aantal jaren geleden zei iemand dat de neuzen van de vliegtuigen het continue slepen technisch helemaal niet aankunnen (ze gaan kapot) of is dat ondertussen wel opgelost? Ik geloof er niets van.
WONDERMACHINE
Deze machine kan alleen gebruikt worden op de Polderbaan.
Bij de meestvoorkomende windrichting namelijk uit zuidelijk richting wordt er geland op de Polderbaan.
De voordelen voor omwonenden?
Mario
Vergeet de privé jets niet.
Een enorme vervuiling voor het plezier van één man.
Met de bijbehorende stress herrie!!
Ruud Ravenhorst
Wow! Je was me voor! Helemaal met je eens!
dirk
Als je een sigaretje rookt op straat ben je bijna een terrorist en krijg je een boete, als je als ceo van klm en schiphol de boel vervuilt krijg je een bonus van 1.5 miljoen, wie is er nu gek?
Winny Lieverst
Het is misschien van ondergeschikt belang, maar wat doet de fijnstof met mijn bloemkooltje? Er wordt heelveel voedsel gekweekt in een gebied waar in 2027 een luchthaven open MOET. Verontrustend!
rrustema
Voedsel komt toch vooral uit kassen? Het is vooral de vervuilende sierbloementeelt onder vliegroutes nu. Niet gek, want die eet je niet.
Winny Lieverst
Ik woon in het betreffende gebied en daar worden heelveel gewassen, die uiteindelijk worden geconsumeerd, in de openlucht geteeld. Het betreft dus niet alleen het bloemkooltje.
BTI 98T
Ik vind de hele branche ziek: vanmiddag moest een BTI 98T om 15.50 uur die op de Aalsmeerbaan zou landen een doorstart maken omdat een Emiraten hem te dicht op de hielen zat. De afstanden tussen de landingen (anderhalve minuut) zijn zo krap dat het geregeld op het nippertje goed gaat. Vervolgens vloog BTI over heel Amstelveen op 600 meter hoogte om nog een keer te landen. Dit soort territoriumdrang en elkaar opjagen komt steeds vaker voor. Je zal maar in zo een toestel zitten. Beter niet meer vliegen.
Rich
De luchtvaart wordt de hand boven het hooft gehouden door de lobbyisten van de VVD EN PVV EN CDA END66 niemand doet iets alleen liegen enbedriegen laatste top leugenaars van de wal Madlener en nú Karremans.
Ben alleen benieuwd hoe er afgerekend wordt
De luchtvaartkoepel, mogelijk gemaakt door Schiphol
De straal van 20km rondom een vliegveld is in NL een straal van 50km rondom een vliegveld (Schiphol) zou je kunnen zeggen.
Waarom? Omdat er in een straal vanaf 50km rondom Schiphol op ultra 500-600m laagte wordt gevlogen. Dat is nergens in de wereld zo ver vanaf een vliegveld. Behalve in India, waar de voorganger van Marjan Rintel naartoe is gegaan, en hij hetzelfde totaal onnodige ultra laagvliegen heeft ingevoerd. Want neeeeee, dat ultra laagvliegen is niet voor de veiligheid, dat is om zoveel mogelijk vliegtuigen per uur af te kunnen handelen (1 a 2 per minuut). Voor de vervuilende en ziekmakende hub.
En de Nederlanders die op vakantie willen? Die moeten ‘s nachts op idiote tijdstippen op Schiphol zijn waardoor Schiphol in de nachtelijke uren open is. Omdat overdag de hub vliegtuigen vliegen.
Een dag en nacht koepel van vervuiling en ziekmakend geluid waar de burgers die eronder wonen letterlijk en figuurlijk in kunnen stikken wat Schiphol en de beleidsmakers betreft.
B. van Marlen
‘De conclusie uit Westminster is vernietigend voor het Nederlandse luchtvaartbeleid: de wetenschap is eenduidig, de risico’s zijn groot, en de enige effectieve maatregel is minder vliegverkeer. Al het andere is cosmetica.’
Dit had ik ook al geconcludeerd en uitgebreid aan de Raad van State laten weten in mijn beroep en aan de Commissie MER in onze laatste zienswijze.
MinIenW en LVNL lappen dit aan hun laars en kandideren hiermee m.i. voor een dagvaarding wegens strafbaar handelen. Men gaat er nog steeds van uit, dat mensen gewoon voor ‘de economie’ mogen worden opgeofferd! Met allerlei discutabele argumenten mogen (nacht)routes worden verlegd en geconcentreerd over pechvogels!
Ik betwijfel overigens of in het VK dit rapport werkelijk iets goeds gaat opleveren, want men probeert op allerlei wijzen de derde baan van Heathrow Airport door te drukken. Ook hier worden omwonenden gewoon besodemieterd door de grote en machtige belangengroepen.
Willem Verbrugh
Fijn dat in het Verenigd Koninkrijk de Volksgezondheid nog aandacht heeft als het over de luchtvaart industrie gaat.
Het droevige is dat bij ons de discussie niet gaat over het bestaansrecht van vliegvelden maar gaat over procentjes meer winst voor de industrie inplaats van onze gezondheid….. Nog droeviger als je weet wie eigenaar zijn van Schiphol en KLM.
Nc
Heel interessant, maar wat hebben we hier aan. Misschien een negatieve toon, maar ik denk niet dat ze er iets van aantrekken. Ze trekken zich tenslotte nergens iets van aan. Dat schijnt te kunnen in Nederland.