Vijftien gemeenten eisen nachtrust terug – maar waarom zwijgt de BRS?

Een coalitie van vijftien gemeenten rond Schiphol geeft vandaag een krachtig signaal af aan de formerende partijen: de nachtrust van honderdduizenden inwoners moet eindelijk zwaarder wegen dan de belangen van de luchtvaartsector.

Hun gezamenlijke oproep voor een nachtsluiting van 23.00 tot 07.00 uur vormt een belangrijk moment. Voor het eerst in lange tijd staat er een brede groep lokale overheden op die de gezondheid van hun inwoners centraal durft te zetten in het debat over Schiphol.

De ondertekenaars – van Amsterdam tot Aalsmeer, van Leiden tot Zaanstad – vertegenwoordigen een groot deel van de regio die al decennia gebukt gaat onder nachtelijk vliegverkeer.

Zij baseren zich op een reeks onderzoeken die vrijwel dezelfde conclusie trekken: nachtvluchten veroorzaken ernstige slaapverstoring, verhogen stressniveaus en vergroten het risico op hart- en vaatziekten.

Impact veel groter
Het RIVM, de GGD-GHOR en internationale gezondheidsinstanties waarschuwen al geruime tijd dat de impact van vliegtuiggeluid ’s nachts veel groter is dan beleidsmodellen suggereren. De WHO-norm voor ernstige slaapverstoring wordt niet alleen in de directe omgeving van Schiphol overschreden, maar zelfs tientallen kilometers verderop.

De impactanalyse van het ministerie van I&W laat bovendien zien dat een nachtsluiting daadwerkelijk verschil maakt. Een ononderbroken nachtrust leidt tot een forse afname van het aantal ernstig gehinderden, en de maatregel voorkomt dat piekgeluiden – die vaak bepalender zijn dan het totaal aantal vluchten – de slaap telkens opnieuw verstoren.

Interessant genoeg wijst dezelfde analyse erop dat een nachtsluiting niet alleen gezondheidswinst oplevert, maar ook economische voordelen kan hebben: minder nachtwerk, efficiëntere inzet van personeel en aantrekkelijkere werktijden. Grote Europese luchthavens zoals Heathrow, Frankfurt en Charles de Gaulle laten al jaren zien dat strikte nachtregimes prima te combineren zijn met een internationale hubfunctie.

Waar is de BRS?
Toch is er iets opvallends aan deze oproep. Het initiatief komt niet van de Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS), het samenwerkingsverband van gemeenten en provincies dat juist is opgericht om gezamenlijk op te trekken richting Den Haag. Dat uitgerekend de BRS ontbreekt, roept vragen op. Waarom nemen individuele gemeenten nu het voortouw, terwijl de BRS zich traditioneel profileert als dé regionale gesprekspartner over Schiphol?

Een mogelijke verklaring is dat de BRS de afgelopen jaren steeds meer is verworden tot een bestuurlijk compromisorgaan, waarin scherpe standpunten worden afgezwakt om de interne verhoudingen te bewaren.

Gemeenten die zwaar worden getroffen door nachtelijk vliegverkeer – zoals Aalsmeer, Haarlem en Zaanstad – lijken niet langer te willen wachten op consensus binnen een samenwerkingsverband dat vaak traag en voorzichtig opereert. Bovendien speelt mee dat sommige BRS-partners, zoals Haarlemmermeer, nauwe economische banden hebben met Schiphol en daardoor minder geneigd zijn om stevige maatregelen te steunen. Het gevolg is een bestuurlijke verlamming die de meest belaste gemeenten steeds moeilijker kunnen accepteren.

En Amstelveen?
Dat maakt de afwezigheid van Amstelveen des te opmerkelijker. Een gemeente die zwaar wordt getroffen door de Buitenveldertbaan en waar bewoners al jaren klagen over nachtelijke vliegherrie, zou logischerwijs vooraan moeten staan in een coalitie die pleit voor een gezonde leefomgeving.

Toch ontbreekt Amstelveen op de lijst van ondertekenaars. Of dit voortkomt uit politieke terughoudendheid, interne verdeeldheid of druk vanuit het aldaar gevestigde KLM, blijft gissen. Maar voor bewoners voelt het als een gemiste kans – en als een signaal dat hun wethouder Elzakalai minder bereid is om de confrontatie aan te gaan dan wethouders uit buurgemeenten.

De vijftien gemeenten benadrukken dat de coalitie openstaat voor uitbreiding. Elke gemeente die de gezondheid van haar inwoners serieus neemt, kan aansluiten. De deur staat dus nog steeds open voor Amstelveen én voor de BRS als geheel. Maar het initiatief ligt nu duidelijk bij de gemeenten die wél durven te handelen.

Cruciaal moment
De oproep komt op een cruciaal moment. De formerende partijen moeten kiezen of zij vasthouden aan een luchtvaartbeleid dat de leefomgeving structureel ondermijnt, of eindelijk kiezen voor gezondheid, rust en een eerlijke balans, conform het vonnis van de stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder (RBV).

Een nachtsluiting is geen radicale eis, maar een minimale voorwaarde voor een leefbare regio. De vijftien gemeenten hebben hun verantwoordelijkheid genomen. Nu is het aan Den Haag – en aan de achterblijvende gemeenten en de BRS – om te laten zien dat zij dat ook kunnen.

Update 14 januari 2026 om 10:58 uur
Inmiddels heeft Amstelveen zich aangesloten bij de coalitie, zo meldde de gemeente in een persbericht.

Sla dit artikel op in uw favorieten