Kabinet kiest voor illegaliteit: Schiphol nog twee jaar zonder natuurvergunning

Dubbeldemissionair staatssecretaris Jean Rummenie (BBB) besluit vandaag wat we al vreesden: de illegale situatie op Schiphol zonder natuurvergunning wordt opnieuw voor een periode van twee jaar gedoogd. Dit schandalige besluit is allesbehalve een verrassing.

Sinds de rechtbank in Den Haag in juni van dit jaar de natuurvergunning van het vliegveld vernietigde, opereert Schiphol opnieuw zonder de wettelijk vereiste papieren. Schiphol bevindt zich al jaren in dit juridisch schemergebied.

Al die tijd was er sprake van gedogen omdat er zicht zou zijn op legalisatie. Dat mag normaal gesproken voor een termijn van zes maanden, maar bij Schiphol is inmiddels sprake van meer dan een half decennium – en strikt genomen nog langer. Dergelijke termijnen worden door een rechter nooit toegestaan.

Toch kiest de overheid er nu voor om de illegaliteit willens en wetens met nog eens twee jaar te verlengen. Het roept de vraag op wat de geloofwaardigheid van een rechtsstaat nog waard is als een onherroepelijke rechterlijke uitspraak zo eenvoudig terzijde wordt geschoven ten gunste van een staatsdeelneming.

Vooropgezet plan
De gedoogconstructie is geen noodgreep, maar een kil berekende stap in een vooropgezet plan. In interne documenten vonden we eerder al een conceptnotitie, opgesteld op de hoogste ambtelijke niveaus van de ministeries van I&W, LNV en EZK, een vijfstappenplan van voormalig minister Christianne van der Wal. Dit plan was ontworpen om Schiphol zo lang mogelijk te faciliteren en de wet te omzeilen.

Het draaiboek was glashelder: rek de aanvraagprocedure voor de natuurvergunning zo lang mogelijk op, verleen vervolgens een juridisch wankele vergunning en stel na de vernietiging door de rechter een gedoogperiode in.

De kern van deze strategie is misbruik van de traagheid van het rechtssysteem. Het plan rekende expliciet op “jarenlang procederen” om feitelijk een periode van illegaliteit te creëren. We bevinden ons inmiddels bij stap drie. De gedoogbeschikking van vandaag is het bewijs dat de overheid niet handelt uit onmacht, maar een strategie volgt die bedoeld is om tijd te rekken en het vliegveld de hand boven het hoofd te houden. Dit is geen onvoorziene tegenslag, maar de succesvolle uitvoering van een vooropgezette en verrotte strategie.

‘Handhaving onevenredig bezwarend’
De officiële rechtvaardiging van de staatssecretaris luidt dat handhaving “onevenredig bezwarend” zou zijn. Die soepele en welwillende houding staat in schril contrast met de harde aanpak van andere sectoren, met name de boeren in het stikstofdossier. De voorkeursbehandeling is geen mening, maar blijkt helder uit een reeks bureaucratische trucs die speciaal voor Schiphol zijn toegepast.

Zo werd de luchthaven door minister Van der Wal heringedeeld van de categorie ‘industrie’ naar ‘verkeer en vervoer’ om het stempel ‘piekbelaster’ te ontlopen. Daarnaast werd voor de vergunning gerekend met historische passagiersaantallen uit een tijd met veel kleinere vliegtuigen, waardoor het aantal toegestane vluchten kunstmatig werd opgeblazen. En het ‘additionaliteitsbeginsel’, dat voor andere sectoren heilig is, werd voor Schiphol willens en wetens genegeerd.

Terwijl boerenbedrijven en andere ondernemingen moeten voldoen aan strenge regels en soms gedwongen worden te verdwijnen, wordt de illegaliteit van een van de grootste vervuilers van het land officieel goedgekeurd.

Natuurorganisaties bedroefd
De milieuorganisaties MOB, Milieudefensie en Greenpeace vatten het treffend samen: “We vinden het bedroevend dat het dubbel demissionaire kabinet dit besluit heeft genomen. Bedroevend voor de natuur en het klimaat, maar ook van een bedroevend slecht bestuur. Want alleen met flink minder vluchten en vervuiling zal het lukken om de natuurvergunning rond te krijgen en Schiphol uit de illegaliteit te halen.”

De rechtbank in Den Haag vernietigde de natuurvergunning in juni 2025 niet op basis van een technische kleinigheid, maar vanwege een fundamentele fout. Het ministerie, zo stelde de rechter, “faalde volkomen” in het onderbouwen van zijn stikstofmaatregelen.

De kern van de zaak was het ‘additionaliteitsvereiste’. Simpel gezegd: de rechtbank sloeg de vergunning van tafel omdat de overheid niet kon bewijzen dat de maatregelen die Schiphol voorstelde om zijn vervuiling te compenseren, daadwerkelijk nieuw waren. De overheid kon niet aantonen dat deze maatregelen niet al wettelijk verplicht waren om de ineenstorting van beschermde natuurgebieden te voorkomen, waardoor Schiphols ‘bijdrage’ een nietszeggende boekhoudkundige truc werd.

Geen bezwaar mogelijk
In plaats van deze heldere rechterlijke uitspraak te respecteren en te handhaven, neemt de overheid een politiek besluit dat het vonnis feitelijk negeert. Om de positie van burgers en natuurorganisaties nog verder te verzwakken, vermeldt de officiële beslisnota een venijnig juridisch detail: tegen de gedoogbeschikking zelf is geen bezwaar en beroep mogelijk. Hiermee wordt elke directe juridische weg om dit besluit aan te vechten afgesneden.

De gedoogbeschikking is geen oplossing, maar een voortzetting van het ‘schiphollen’: het eindeloos sjoemelen, manipuleren en rekken van procedures ten gunste van de luchtvaart. Het is het vijfstappenplan om de rechtsgang te misbruiken, de creatieve boekhouding om de status van piekbelaster te ontwijken, en het politieke besluit om een rechterlijke uitspraak te negeren, alles in één.

Dit besluit ondermijnt niet alleen de rechtsstaat, maar ook de geloofwaardigheid van het gehele stikstofbeleid. Het toont aan dat de overheid met twee maten meet en dat de belangen van Schiphol zwaarder wegen dan de bescherming van de natuur en de gezondheid van omwonenden. Of die van boeren.

De enige echte oplossing, zoals ook de milieuorganisaties stellen, is een kleiner Schiphol dat wél binnen de grenzen van de wet en de natuur past. Deze gedoogbeschikking stelt die onvermijdelijke keuze slechts met twee jaar uit, ten koste van de natuur, de omwonenden en het fundament van onze democratie.

Sla dit artikel op in uw favorieten