Gemakzuchtig LVNL dendert met routewijziging opnieuw over burgerrechten heen

Uit nieuw vrijgegeven stukken blijkt dat de luchtverkeersleiding (LVNL) met smoesjes een vliegroute wil aanleggen die volkomen overbodig voor veel omwonenden extra overlast gaat veroorzaken. Een schokkend relaas.

Onder het mom van ‘veiligheid’ zijn de luchtverkeersleiders van plan een nachtelijke vliegroute vanaf de Polderbaan te veranderen. De directe consequentie voor de regio rond Castricum, Uitgeest en Heiloo is een forse toename van vliegherrie in de nachtelijke uren.

De interne documenten, verkregen na een verzoek in het kader van de Wet open overheid (Woo), leggen een proces bloot waarin een rammelend veiligheidsargument, een beter alternatief en de wettelijke participatieplicht ondergeschikt worden gemaakt aan het gemak van de vliegindustrie.

Het roept de vraag op of het aangevoerde veiligheidsargument een legitieme reden is om de gezondheid van duizenden omwonenden op het spel te zetten en democratische processen te ondermijnen.

Ingrijpende gevolgen
De geplande routewijziging is ingrijpend. Momenteel volgen de meeste nachtelijke vertrekken vanaf de Polderbaan de zogenaamde Kudad2z-route, die na de start een oostelijke bocht maakt over de regio Zaanstad en Amsterdam. LVNL wil dit veranderen en veel vaker gebruikmaken van de bestaande Volla22-route. Die route maakt juist een westelijke bocht langs Uitgeest, over Akersloot en vervolgens tussen Limmen en Heiloo door.

De impact van deze verschuiving is in harde cijfers te vatten. Volgens een gezamenlijke brandbrief van de getroffen gemeenten zijn de gevolgen dramatisch. Nu vliegen jaarlijks 250 tot 500 vliegtuigen de Volla22-route in de nacht. In de nieuwe situatie komen daar nog eens maximaal 600 vluchten bij. Dit is een verdubbeling of zelfs verdrievoudiging.

Alleen al in de gemeente Castricum leidt het tot ruim 600 extra ernstig slaapverstoorden. In dezelfde gemeente komen er 425 ernstig gehinderden bij.

Veiligheidssmoesje
LVNL schermt met een veiligheidsprobleem. Op de huidige Kudad2z-route zou er een risico bestaan op ‘separatieonderschrijding’, een kritiek verlies van de minimale veilige afstand tussen vliegtuigen in de lucht. Ter onderbouwing wordt gesteld dat er in de vijf jaar tussen 2017 en 2022 33 keer een afwijking van de route is voorgekomen.

Maar uit de nu vrijgegeven documenten blijkt dat de onderbouwing van LVNL intern al als flinterdun wordt beschouwd. E-mails onthullen dat ambtenaren van het ministerie zelf bij LVNL aandrongen op het ‘ORM-analyse rapport’ (risicoanalyse) met harde data, maar genoegen moesten nemen met slechts een kwalitatieve beschouwing.

Cruciale vragen die zelfs de eigen experts van de overheid stelden, blijven onbeantwoord. Zoals bij hoeveel van de 33 afwijkingen er daadwerkelijk sprake was van een gevaarlijke separatieonderschrijding. En hoe vaak het afwijkende vlieggedrag uberhaupt leidde tot een verhoogd risico, laat staan tot een ingreep van een luchtverkeersleider. Of waarom de kwantitatieve data ontbreekt die de ernst en frequentie van het probleem moet aantonen.

Nauwelijks onderbouwd
De conclusie is onvermijdelijk: het veiligheidsargument is zwak en onvoldoende onderbouwd. Er wordt een ingrijpende maatregel voorgesteld zonder dat de noodzaak ervan overtuigend is aangetoond.

De rechtvaardiging van LVNL voor de hinderverschuiving rammelt wanneer blijkt dat er een superieur alternatief is onderzocht: de ‘oostelijke variant’. Deze optie omvat een ruimere bocht op de bestaande Kudad2z-route. Uit een effectenanalyse van onderzoeksbureau To70 blijkt dat deze variant geen significant effect heeft op het aantal gehinderden en slaapverstoorden. Met andere woorden: deze oplossing lost het vermeende veiligheidsprobleem op zonder de hinder te verschuiven.

Als een oplossing bestaat die het veiligheidsprobleem oplost zonder omwonenden te schaden, waarom wordt deze dan afgewezen voor wat neerkomt op administratief gemak? LVNL’s argument is puur procedureel: het zou vereisen dat de officiële snelwegen in de lucht in de wet worden hertekend, een proces dat LVNL als ‘te omslachtig’ bestempelt vanwege een ‘te lange doorlooptijd’.

Gehakt
Interne e-mails uit de Woo-documenten maken gehakt van dit argument. Een ambtelijke analyse stelt onomwonden dat er al afwijkingen bestaan in diverse routes. Als een route veilig vliegbaar is, dan is er mogelijk een rechtvaardiging om op onderdelen af te wijken – mits goed onderzocht, beargumenteerd en gedocumenteerd. Het kan dus wel, maar LVNL is te beroerd om de extra inspanning te leveren.

Het was vermoedelijk juist de wankele onderbouwing die LVNL ertoe aanzette om het wettelijk verplichte participatieproces te saboteren. Door de kwestie als een dringende veiligheidsmaatregel te presenteren, kon men proberen de inspraak te minimaliseren.

Uit de documenten blijkt dat dit volledig is misgegaan. Interne e-mails van het ministerie zijn vernietigend. Ambtenaren waarschuwen LVNL al op 10 april 2024 expliciet dat “het informatieniveau richting belanghebbenden meer moet zijn dan een memo en website met uitleg”. Ondanks die waarschuwing en het ontbreken van een goedgekeurd plan is LVNL toch doorgegaan.

Geheime bijeenkomst
De betrokken gemeenten werden niet geconsulteerd, maar simpelweg ‘geïnformeerd’ tijdens een besloten informatiebijeenkomst op 8 mei waar de maatregel werd aangekondigd.

De gezamenlijke gemeenten concluderen dan ook terecht in hun brief aan de minister dat deze aanpak “onvoldoende invulling geeft aan een gedegen participatietraject met respect voor de democratische processen van de gemeenten”.

De feiten op een rij schetsen wederom een verontrustend beeld. Wederom wordt een slecht onderbouwd veiligheidsargument misbruikt om een voor de vliegindustrie eenvoudige en snelle oplossing door te drukken, die onevenredig veel schade toebrengt aan de leefomgeving. Een beter en minder schadelijk alternatief wordt bewust genegeerd om puur procedurele redenen. De wettelijk verplichte participatie is gereduceerd tot een mededeling achteraf.

Principiële keuze
Opnieuw worden hier de belangen van de luchtvaartsector voorgetrokken ten koste van de leefbaarheid en gezondheid van omwonenden. De getroffen gemeenten hebben de minister met klem opgeroepen niet in te stemmen.

De beslissing die de minister nu moet nemen, is niet louter procedureel, het is juist een duidelijke keuze tussen het valideren van een falend proces, gedreven door het gemakk van de luchtvaartlobby, of het handhaven van de gezondheid en de democratische rechten van de burgers.

Sla dit artikel op in uw favorieten