Nieuw PFAS-rapport pleit Schiphol vrij, maar belangrijkste gegevens ontbreken

Een nieuw milieurapport van de omgevingsdienst komt tot een ronduit ongeloofwaardige conclusie. Ondanks de alom bekende PFAS-vervuiling op het luchthaventerrein, wordt gesteld dat er rondom Schiphol en onder de vliegroutes geen significant hogere concentratie is van schadelijke chemicaliën.

Het is een conclusie die de feiten tart en die direct fundamentele vragen oproept over de deugdelijkheid van een onderzoek dat de grootste vervuiler in de regio lijkt te ontzien.

Volgens de officiële lezing van de Omgevingsraad zijn de diffuse PFAS-gehalten rond de luchthaven niet structureel hoger. Het rapport stelt dat de vervuiling die op Schiphol is ontstaan door het grootschalig gebruik van PFAS-houdend blusschuim, keurig binnen de grenzen van het vliegveld is gebleven.

Om dit te controleren, zo stelt het rapport, is er “met name naar het gebied ten noordoosten van Schiphol” gekeken, omdat de “overheersende zuidwestelijke windrichting” daar de grootste verspreider via de lucht zou moeten veroorzaken.

Tuinbouw krijgt de schuld
Voor de verhoogde PFAS-waarden die wél in de regio worden gevonden, wijst het rapport naar andere mogelijke oorzaken. De hoge bevolkingsdichtheid en het vroegere gebruik van kassen in gebieden als Amsterdam Nieuw-Sloten worden als alternatieve verklaringen aangedragen. Schiphol wordt in de analyse effectief buiten schot gehouden als bron van PFAS-verspreiding in de omgeving.

Deze geruststellende lezing stort volledig in elkaar bij het lezen van één cruciale passage, begraven op pagina twaalf van het rapport. Die passage onthult waarom het onderzoek waardeloos is en de conclusies onhoudbaar zijn. Het rapport stelt letterlijk het volgende.

“De belangrijkste reden voor uitsluiting is niet dat Schiphol op voorhand als brongerelateerd gebied wordt beschouwd, maar omdat Schiphol een eigen bodeminformatiesysteem hanteert en niet alle PFAS-bodemonderzoeksgegevens heeft gedeeld met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied.”

Bom
Dat is de bom onder het rapport. Schiphol weigert eenvoudigweg openheid van zaken te geven en houdt cruciale data achter. En het wordt nog erger: in dezelfde alinea erkent het rapport dat er op Schiphol wel degelijk bekende, afgebakende PFAS-verontreinigingen zijn op “voormalige en huidige brandweerkazernes en brandweeroefenterreinen”. Schiphol weigert dus data te delen over locaties waarvan vaststaat dat ze vervuild zijn.

Hoe kan een omgevingsdienst concluderen dat Schiphol geen bron van verspreiding is, als het vliegveld zelf weigert in zijn kaarten te laten kijken? Dit onderzoek is uitgevoerd met een gapend gat in de informatievoorziening, een ‘black box’ precies op de plek van de grootste vervuilingsbron. Wiens belangen dient de omgevingsdienst hier? Die van de omwonenden of die van de grote vervuiler die weigert verantwoording af te leggen?

Terwijl Schiphol zich met succes onttrekt aan volwaardig onderzoek, wordt de rekening van de toenemende PFAS-vervuiling gelegd bij de omliggende gemeenten en hun inwoners. De nieuwe PFAS-kaarten laten een onmiskenbare verslechtering zien ten opzichte van de vorige versie uit 2020.

Zwaar vervuild
De Omgevingsdienst schrijft zelf: “Ten opzichte van de vorige PFAS-kaarten is er een duidelijke verandering te zien… Er waren geen gebieden met PFAS-waarden hierboven. Dat is in de nieuwe kaarten wel het geval”.

De verslechtering heeft concrete gevolgen. Voor het eerst zijn er nu gebieden in de regio waar de grond als ‘niet-toepasbaar’ is bestempeld. Dit betekent dat de grond zo zwaar is vervuild dat deze bij graafwerkzaamheden niet zomaar hergebruikt kan worden. Dat leidt tot vergaande beperkingen en fors hogere kosten. Het totale PFAS-probleem in de regio is dus niet kleiner, maar juist groter en zichtbaarder geworden.

Het rapport van de Omgevingsdienst is een politiek document, vermomd als wetenschap. Enerzijds wordt de grootste vervuiler Schiphol vrijgepleit op basis van een onderzoek met weeffouten: het ontbreken van cruciale data. Anderzijds toont het rapport onomstotelijk aan dat de algehele PFAS-vervuiling in de regio verergert.

Onbetrouwbaar
De conclusie over Schiphol is dan ook onbetrouwbaar en onhoudbaar. Sterker nog, het rapport diskwalificeert zichzelf. De auteurs concluderen op pagina 71 zelf: “Een algemene aanbeveling is om meer onderzoek te doen naar de relatie tussen potentiële bronnen, bodemgebruik en diffuse PFAS-belasting van de bodem”. Met deze zin geven zij zelf toe dat de conclusies voorbarig zijn en op onvoldoende data zijn gebaseerd.

De gezondheid van omwonenden staat op het spel. Het RIVM adviseert de overheid niet voor niets blootstelling aan PFAS te verminderen vanwege de schadelijke effecten op onder meer het immuunsysteem. Daarom is er maar één weg vooruit: volledige transparantie van Schiphol en een daadwerkelijk onafhankelijk onderzoek naar de verspreiding van PFAS door de luchtvaart.

Op dinsdag 2 december aanstaande is de eerste zitting in de rechtszaak die onder meer SchipholWatch aanspant tegen de Staat om de PFAS-vervuiling onder de duim te krijgen. En te houden. Die dag treedt de alom bekende en gewaardeerde professor Geert-Jan Knoops op als juridisch vertegenwoordiger van een tiental milieu- en vakorganisaties.

Sla dit artikel op in uw favorieten