Op 18 november 2025 verscheen het rapport waarop omwonenden, milieuorganisaties en kritische experts met ingehouden adem wachtten. Het oordeel van de Adviescommissie Luchtruimherziening is binnen.
En dat rapport geeft precies antwoord op de diepgewortelde angsten van mensen die al jarenlang worden genegeerd en geschiphold.
De herziening van het Nederlandse luchtruim is een plan voor de luchtvaart en Defensie, niet voor de burger, het klimaat of de natuur.
Het enige pluspunt, het schrappen van de gevreesde vierde aanvliegroute naar Schiphol, is een schrale troost. Het is een zoethoudertje dat de overweldigende nadelen van dit wanproduct moet verhullen. De commissie stelt onomwonden vast dat de ronkende beloftes van minder hinder, minder uitstoot en een betere leefomgeving volledig zijn verdampt.
De conclusies van de commissie zijn hard en laten geen ruimte voor twijfel. Dit schetsontwerp is een grote teleurstelling. Het is een schoolvoorbeeld van het bekende ‘schiphollen’, waarbij de belangen van burgers worden opgeofferd voor de groeiambities van de vliegindustrie.
Misleiding
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) verkocht de luchtruimherziening als een cruciale stap naar een schonere en stillere luchtvaart. De adviescommissie prikt genadeloos door deze misleiding heen. Ze bevestigt wat omwonenden al vreesden: de beloftes over minder hinder zijn een wassen neus. Het plan is op zijn best een ‘geluidsneutrale tussenstap’ (conclusie 12) – jargon voor het in stand houden van de onacceptabele status quo.
Ook voor het klimaat is het oordeel ontluisterend. De commissie concludeert dat de uitstoot van CO2 en stikstof slechts marginaal verandert. Sterker nog, de CO2-uitstoot door starts en landingen op Schiphol kan zelfs met een kwart procent toenemen (conclusie 13). De kerndoelstelling om korter en dus zuiniger te vliegen wordt simpelweg niet gehaald.
En de troefkaart ‘hoger naderen’, die voor aanzienlijk minder hinder moest zorgen? Precies zoals we al voorspelden, is deze belofte vakkundig losgekoppeld en doorgeschoven naar een ongewisse toekomst (conclusie 4). Het is een klassieke tactiek om critici zoet te houden zonder ooit te hoeven leveren. De concrete voordelen voor omwonenden zijn verdampt.
Burger betaalt de prijs
Als de belangen van omwonenden en milieu niet worden gediend, rijst de vraag voor wie het plan dan wel is bedoeld. Het rapport van de adviescommissie onthult een dubbele agenda, waarin de burger de prijs betaalt voor de wensen van de vliegindustrie.
De commissie stelt vast dat de prioriteiten fundamenteel zijn verschoven: de vergroting van het militaire oefengebied voor de F35-straaljager heeft meer urgentie gekregen dan de oorspronkelijke doelen voor de leefomgeving (conclusies 4 en 6). Terwijl tienduizenden burgers in het noorden te maken krijgen met de F35, wordt tegelijkertijd de rode loper uitgelegd voor de luchtvaartsector.
Onder de oppervlakte van een ‘technische herziening’ schuilt een onvervalste groeiagenda. De commissie constateert dat het plan technisch ruimte biedt voor maximaal 45.000 extra civiele vluchten en 2.300 militaire F35-vluchten vanaf Lelystad Airport. De waarschuwing die volgt, is glashelder: als Lelystad wordt opengesteld, is de luchtruimherziening niet langer geluids- en emissieneutraal (conclusie 17). Dit is de opmaat naar meer vliegen, verpakt als een neutrale operatie.
Waarheid verhuld
Het rapport legt een patroon van onbehoorlijk bestuur bloot, waarin cruciale informatie wordt genegeerd, definities worden vertroebeld en de waarheid wordt verhuld. De commissie presenteert een catalogus van onzorgvuldigheid die bewijst dat het schetsontwerp nooit het daglicht had mogen zien.
Zo wordt de volksgezondheid moedwillig genegeerd. De levensgevaarlijke uitstoot van (ultra-) fijnstof is niet eens onderzocht, terwijl de schadelijke gezondheidseffecten alom bekend zijn (conclusie 11, aanbeveling 14).
Door te goochelen met het begrip ‘capaciteit’ creëert het ministerie een rookgordijn dat elke eerlijke discussie over de ware groeiambities smoort (conclusie 5, aanbeveling 6).
Essentiële keuzes worden achter een muur van geheimzinnigheid verborgen. De commissie eist openheid over het schrappen van het vierde naderingspunt en een fatsoenlijke onderbouwing van de veiligheid (aanbeveling 4 en 5).
Via een sluipweggetje wordt de deur opengehouden voor nóg een militair oefengebied in het oosten van het land, zonder enige onderbouwing van de noodzaak. Een blanco cheque voor Defensie (conclusie 7, aanbeveling 9).
De politiek kan dit vernietigende rapport niet, net als eerdere kritische adviezen van de Commissie MER, naast zich neerleggen. Dit plan is niet te repareren.
Geen enkel houvast voor burgers
De kern van het probleem wordt gevangen in de belangrijkste aanbeveling van de commissie: de roep om een “helder normerings- en handhavingskader, zodat omwonenden van luchthavens weten waar ze aan toe zijn” (aanbeveling 23). Dit schetsontwerp is het tegenovergestelde: het biedt geen enkele zekerheid voor burgers, maar alle flexibiliteit voor de vliegindustrie.
De politiek moet dit schetsontwerp onverwijld in de prullenbak gooien en een compleet nieuw plan eisen – een plan dat niet begint bij de wensen van de luchtvaart, maar bij het recht op gezondheid en een leefbare omgeving voor de burger. Baseer de nieuwe plannen op daadwerkelijke metingen en een eerlijke maatschappelijke kosten-batenanalyse, zoals de stichting S4R eerder al eiste. Alleen dan kan er een luchtruim komen dat Nederland dient, en niet andersom.
Sla dit artikel op in uw favorieten
B. van Marlen
Ik heb hier veelvuldig en ook bij de Raad van State (RvS) gewezen op de funeste uitwerking op omwonenden van de bedachte ‘optimale vaste routes’ van de luchtruimherziening. Het kreeg TOTAAL GEEN aandacht, terwijl het urenlage juridische geneuzel maar doorging met onder andere de geslepen methoden om relevante tegenstanders weg te zetten als ‘niet-belanghebbende’.
Ook zijn tot nu toe mijn vele vragen over de zeer bedenkelijke rol van de overheid in het totstandkomen van de discutabele geluidsmaten, de veel te hoge grenzen ervan en de uiterst rammelende handhavingsstelsels (die eigenlijk de term handhaving niet eens verdienen) nog steeds niet beantwoord.
De wetmatigheid dat de luchtvaart altijd wint is nog steeds waar, en dit gaat zeker ten koste van vele inwoners van dit land, wier gezondheid gewoon als tweederangsburger mag worden opgeofferd onder een constante herriestroom van vliegtuigen (wellicht als ‘stille’ vliegtuigen benoemd met ca. 2-3 dB(A) lagere piekwaarden), vooral ‘(aanvankelijk!) onder wat men ‘primaire banen’ is gaan noemen op instigatie van de sluwe ‘meesterpolderaar’ Alders.
De luchtvaartsector schuwt er niet voor de hulp van onze Amerikaanse topkapitalisten in te roepen en op ‘retaliation’ (wraak, vergelding) te wijzen als Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen geen ongebreidelde toegang meer krijgen om op Amsterdam te vliegen. Zeker, met een leider als Trump, die we helaas te vriend moeten houden, dankzij Poetin, niet eens denkbeeldig.
Het echte probleem is dat de Wet Luchtvaart met de door de luchtvaartsector geroemde geluidsmaten Lden en Lnight omwonenden gewoon geen individuele bescherming biedt, zodat men onbelemmerd met piekwaarden tussen 55-75 dB(A) horendol mag worden gevlogen (de komende situatie om te beginnen binnen enkele jaren onder de Polder- en Kaagbaan).
Ervaringen uit de VS laten dit duidelijk zien, getuige de volgende link: https://medium.com/transit-new-york/they-moved-away-from-airports-but-airplane-noise-followed-them-to-long-island-4b234869e02a.
Is dit proces tegen te houden? Ik ben bang van niet, want de ‘(inter)natio-nale belangen’ zijn te groot, en omwonenden vertegenwoordigen helaas geen enkele machtsfactor. Protesten en petities hebben tot nu toe m.i. weinig uitgehaald.
Moeten we ons hier dan zomaar bij neerleggen? Zeker niet, want dit grenst aan misdadig gedrag.
Voor iedere suggestie over een wel effectieve aanpak sta ik open. Inmiddels hoop ik op een niet door luchtvaartbelangen verstrengelde uitspraak door de rechters van de RvS, onze laatste strohalm.
Bam Krabbenborg
Milieu is alleen voor de Bunne , luchtvaart doet niet mee , dat je kan bellen en mailen telt niet , de wereld over
Johan
Zoals verwacht is wat wij denken en willen totaal niet belangrijk. De overheid blijft onbetrouwbaar en handelt daar ook naar.
Het is zeer teleurstellend.
De energie die er wordt ingestopt door divers partijen zoals Schipholwatch worden ook niet serieus genomen evenals rechtzaken .
Maar we blijven gewoon met z’n alle vliegen .
Goedkoop tanken en gevaar
Het eerste dat we dagelijks doen is op flightradar kijken, zoals vanochtend om 06.00 uur toen de eerste al weer laag over ons heen denderde. Tot nu toe.
Om even over 19.00 uur vloog een GTI, Atlas Air cargo naar Korea zo laag over ons dak dat we ons zeer onveilig voelden en bedachten dat we niet eens onder een tafel of zo hoeven te gaan zitten als hij neer gaat want je bent gewoon op slag dood, zo een tot de nok gevulde cargo met kerosine en zwaar beladen met troep. Net, 21.10 uur, ging er nog een cargo naar Zuid Korea, wat moeten wij daar toch en zij hier?
Vraagt iemand zich ooit af wat al die Midden Oosten en Verre Oosten tuigen hier komen doen? De hele dag Qatar, Turkije, Emiraten, China, Oman, Saoedie Arabia, Korea, India, enzovoorts, allemaal goedkoop tanken?
Jon Rietman
Conclusie: we worden dus weer gigantisch geschiphold. En de (Haagse) rechtse politici tot aan het CDA toe slikken de leugenachtige propaganda van KLM-CEO Rintel en Schiphol-CEO Van Oord als zoete koek en negeren elk belang van de hardwerkende en slapeloze burgers rondom Schiphol.
HansB
Aanvliegen via de vierde aanvliegroute wordt gewoon gedoogd. Zie de diverse meldingen hierover op vliegherrie.nl. Zo vlogen op 17 oktober j.l. diverse toestellen vanaf de regio Arnhem-Nijmegen in een rechte lijn naar Schiphol (bijvoorbeeld toestel met roepnaam ph-tfj en vt-anu).
Jon Rietman
Ik houd al maanden de vliegbewegingen op de vierde vliegroute via de site flightradar bij en de conclusie is: die wordt zeer intensief bevlogen, ondanks het expliciete verbod van ex-minister Madlener.
Oscar
Overheid? Niet te vertrouwen
Haes
Niet te vertrouwen? Die fase ben ik voorbij. Crimineel dekt de lading beter.
Sjors
De overheid is het machtsapparaat van criminele organisaties, zoals in de luchtvaart.
Philip
dei hebben “we” zelf gekozen