I&W verliest: geheime Schiphol-brieven met EC moeten openbaar

Het ministerie van Infrastructuur (I&W) heeft een gevoelige juridische nederlaag geleden in zijn poging cruciale documenten over de krimp van Schiphol onder de pet te houden. Dit is een belangrijke tussenstap in de zaak die SchipholWatch aanspande tegen het nieuwe Luchthavenverkeersbesluit (LVB).

In een glasheldere uitspraak heeft de Raad van State vorige week het verzoek van de minister tot geheimhouding van de brieven volledig afgewezen.

Tegen het LVB hebben meerdere partijen beroep ingesteld, waaronder de stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder, stichting S4R en de Milieufederatie Noord-Holland. Maar ook KLM en Easyjet om andere redenen.

De uitspraak betekent dat de minister de documenten nu met alle partijen moet delen. Eerder wilde hij twee specifieke documenten buiten de zaak houden – een brief van de Eurocommissaris aan de minister van 16 april 2025 en een antwoordbrief van de minister aan de Eurocommissaris van 22 mei 2025.

Vertrouwelijk
De minister verschanste zich achter het argument dat openbaarmaking de “noodzakelijk geachte vertrouwelijkheid” en daarmee de “effectiviteit van het overleg” met de Europese Commissie zou ondermijnen.

De Raad van State maakte echter een eerlijke afweging tussen het belang van geheimhouding en het belang van openbaarheid voor een eerlijk proces. En de conclusie is helder: het belang van de partijen als SchipholWatch om de stukken in te zien weegt zwaarder dan het belang van de bewindsman.

De Raad van State benadrukt dat de correspondentie zeer relevant is voor “de beoordeling van een belangrijk punt van geschil in deze zaak, namelijk of het besluit in overeenstemming is met Europese regelgeving”. Zonder de brieven kunnen de partijen en de rechter niet volledig oordelen over de rechtmatigheid van het nieuwe LVB.

Geen bewijs
De minister heeft volgens de Raad van State “niet aannemelijk gemaakt” dat de relatie met de Europese Commissie stroever zou verlopen na openbaarmaking. Sterker nog, de raad stelt vast dat nergens bewijs te vinden is voor de claim van de minister. Er staat letterlijk: “Uit die correspondentie blijkt niet dat de Commissie de minister uitdrukkelijk te verstaan heeft gegeven dat op de vertrouwelijkheid ervan wordt gerekend.”

De minister probeerde zijn claim nog te onderbouwen met zijn eigen mededelingen aan de Tweede Kamer, een cirkelredenering die de raad direct doorprikte. “De enkele mededeling van de minister aan de Tweede Kamer is daarvoor in dit geval onvoldoende.”

De poging tot geheimhouding werd ronduit absurd door het feit dat KLM de brief van de Eurocommissaris al “op één alinea na volledig” had geciteerd in zijn eigen aanvullende beroepschrift. De Raad van State concludeert logischerwijs dat als de inhoud al grotendeels bekend is, er geen zwaarwegende reden meer is om de rest, plus de reactie erop, geheim te houden. De ironie is hier dat KLM meer openheid toonde dan de minister bereid was te geven.

Minister klem
Deze beslissing heeft grote betekenis voor de hoofdzaak en zet de minister behoorlijk klem. Hiermee staat vast dat de overheid zich niet zomaar kan verschuilen achter ‘vertrouwelijk overleg met Brussel’ om relevante informatie achter te houden. De uitspraak stelt een duidelijke grens en creëert een precedent voor toekomstige zaken.

Alle partijen, en zeker de omwonenden vertegenwoordigd door onder meer SchipholWatch, beschikken nu over dezelfde cruciale informatie als het ministerie en de luchtvaartmaatschappijen. Dat is essentieel voor een eerlijke juridische strijd.

De inhoud van de brieven wordt nu een potentiële landmijn voor het ministerie in de hoofdzaak. Als uit de correspondentie blijkt dat de Europese Commissie kritisch is over de juridische houdbaarheid van het LVB, staat de minister aanzienlijk zwakker.

De gevolgen van deze uitspraak zijn concreet. De Raad van State verzoekt de minister om de “ongeschoonde versie van de stukken” binnen 14 dagen na 19 september 2025, dus uiterlijk op 3 oktober 2025, aan de raad en aan alle andere partijen te sturen. Als de minister dit niet doet, “kan de Afdeling daaraan gevolgen verbinden”.

Waarschuwingsschot
De poging van het ministerie om cruciale correspondentie met de Europese Unie geheim te houden is hiermee gestrand. Met de uitspraak lost de Raad van State een waarschuwingsschot. De tijd van verschuilen achter procedurele trucs is voorbij. De inhoud van de brieven komt nu in de schijnwerpers te staan en de minister zal zijn zaak in het volle daglicht moeten verdedigen.

Deze deeloverwinning toont maar weer eens het grote belang aan van juridische procedures die door partijen als SchipholWatch worden gevoerd om de overheid tot transparantie te dwingen.

Overigens zijn vanwege oplopende advocaatkosten nog niet alle kosten gedekt die SchipholWatch maakt in deze belangrijke procedure. Een donatie – klein of groot – wordt dan ook zeer op prijs gesteld om de zaak succesvol te kunnen afronden.

Sla dit artikel op in uw favorieten