Waarom het beroep tegen het aangepast LVB zo belangrijk is

SchipholWatch heeft het beroep tegen het ‘versnelde’ Luchthavenverkeersbesluit voor Schiphol afgelopen week ingediend, samen met negen andere organisaties. Waarom is dit beroep zo belangrijk?

Wat ons betreft is de tijd van loze beloften wel voorbij. De maat is vol. Met dit beroep bij de Raad van State is de strijd voor een leefbare omgeving in de regio Schiphol in een beslissende fase beland.

Dit is geen vrijblijvend protest, maar een juridisch verankerde eis tot gerechtigheid. Het schrift legt het diepgewortelde falen van het overheidsbeleid bloot en claimt het fundamentele recht op gezondheid terug voor honderdduizenden burgers.

De kern van de strijd is het gewijzigde Luchthavenverkeersbesluit (LVB). Die houdt een ogenschijnlijke reductie in van het aantal vluchten, maar biedt in werkelijkheid onvoldoende bescherming tegen de onophoudelijke geluidsterreur en slaapverstoring.

Mensenrechten
De belangrijkste pijler onder het beroep is de onmiskenbare schending van fundamentele mensenrechten. De rechtbank in Den Haag heeft al vastgesteld dat de Nederlandse Staat in gebreke blijft en artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) schendt. Dat gebeurde in het vonnis van de stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder (RBV), ook partij in dit beroep.

Dat artikel 8 garandeert burgers het recht op respect voor privéleven, familie- en gezinsleven en woning. De geluidsoverlast door Schiphol – en de daaruit voortvloeiende ernstige slaapverstoring – is zo extreem dat het de persoonlijke levenssfeer van omwonenden aantast. Dat gaat zo ver dat de rechter van mening is dat de Staat verplicht is die overlast te voorkomen of te beperken.

De pijnlijke waarheid is dat de huidige LVB-wijziging, ondanks alle mooie woorden, niet voldoet om deze schending op te heffen, zo betogen wij in ons beroepsschrift. De Raad van State heeft in haar advies over het LVB al opgemerkt dat effectieve bescherming tegen vliegherrie ontbreekt.

Minimale krimp lost niks op
Een minimale reductie van het aantal vluchten levert voor omwonenden immers niks op als er niets verandert aan de dagelijkse hel en de nachtelijke verstoring.

De rechtbank concludeerde eerder al dat de Staat het evenwicht tussen de belangen van omwonenden en de luchtvaartmaatschappijen volledig heeft verstoord en dat er geen effectieve rechtsmiddelen beschikbaar zijn om de rechten van omwonenden af te dwingen. Dat levert op zijn beurt een schending op van artikel 13 van het EVRM.

Het beroep van ondermeer Mobilisation for the Environment, RBV en SchipholWatch is hiermee letterlijk een strijd om gerechtigheid en voor een eind aan de onacceptabele hinder en vervuiling.

Zoethoudertjes
Al jarenlang worden burgers zoet gehouden met de term balanced approach. Deze door de vlieglobby en ICAO bedachte methode wordt geacht evenwicht te creëren tussen economische luchtvaartbelangen en de belangen van omwonenden.

Maar de realiteit toont een heel ander beeld: de balanced approach is in ons land verworden tot een leeg concept dat de economische expansie van Schiphol onvoldoende beteugelt en de rechten van omwonenden stelselmatig negeert. Het is een papieren werkelijkheid die de werkelijke hinder, de slaapverstoring en de gezondheidsschade grotesk bagatelliseert.

De Raad van State heeft in haar advies duidelijk gemaakt dat een dergelijke afweging zorgvuldig moet worden gemotiveerd, maar dat de huidige besluitvorming tekortschiet in deze motivatie en daarmee de belangen van omwonenden onvoldoende meeweegt.

Hinder structureel onderschat
Er is bovendien geconstateerd dat de bestaande handhavingssystemen, inclusief het ‘anticiperend handhaven’, onvoldoende effectieve bescherming bieden. Ze leveren niet de gedroomde verbeteringen op in de leefomgeving.

De bewering dat een limiet van 483.000 vliegbewegingen voldoende bescherming biedt, is niet meer dan een doorzichtige poging de indruk te wekken dat er iets verbetert, terwijl de essentie van de hinder blijft bestaan.

Het RIVM heeft kritiek geuit op de berekeningsmodellen, waaruit blijkt dat de werkelijke hinder in de omgeving van Schiphol systematisch wordt onderschat.

Ministerie schiet tekort
Het beroep legt ook de bestuurlijke en juridische gebreken bloot in het besluitvormingsproces. De Algemene Wet bestuursrecht (AWb) eist een zorgvuldige voorbereiding, een deugdelijke belangenafweging en een passende motivering van overheidsbesluiten. Op al deze aspecten schiet het ministerie aantoonbaar tekort bij de LVB-wijziging.

De kritiek richt zich met name op het gebrek aan proportionaliteit en evenredigheid. De lasten die omwonenden dragen, staan in geen enkele verhouding tot de doelen van het besluit. Ook is er sprake van onvoldoende belangenafweging, omdat de economische belangen van de vliegindustrie zwaarder wegen dan de belangen van volksgezondheid en milieu. De rechter bepaalde eerder al dat het beleid steeds een voorkeurspositie voor Schiphol creëert.

Evenmin is er sprake van een deugdelijke motivering. De redenen voor het besluit zijn niet goed onderbouwd, waardoor er geen sprake is van transparantie. De overheid heeft nagelaten de benodigde informatie te verzamelen om een evenwichtige beslissing te kunnen nemen.

Tot slot is er in deze procedure sprake van een schending van het ‘fair play’-beginsel. De manier waarop het besluit tot stand kwam, inclusief de onduidelijkheid over de te handhaven aantallen en de gebrekkige communicatie, doet ernstig afbreuk aan een eerlijke behandeling van de burgers.

Het beroep benadrukt de verwaarlozing van milieu- en natuurwaarden in het besluit. De effecten op de lokale luchtverontreiniging en de externe veiligheid zijn onvoldoende meegewogen.

Binnen de grenzen van de wet
De Wet luchtvaart vereist immers dat er binnen de vastgestelde grenzen wordt gebleven om de gezondheid en veiligheid van de omgeving te waarborgen.

Verder zijn de effecten op Natura 2000-gebieden onvoldoende beoordeeld en is er geen adequate passende beoordeling gemaakt, zoals vereist in de Wet natuurbescherming en de Europese Habitatrichtlijn.

De Commissie MER heeft felle kritiek geuit op de volledigheid en deugdelijkheid van de milieueffectrapportage, die de basis zou moeten vormen voor dit besluit. Het wijst op een ernstige tekortkoming in de milieubescherming, wat de juridische kwetsbaarheid nog eens benadrukt.

Daad van verzet
Dit beroep van bewoners- en milieuorganisaties is meer dan een juridische formaliteit. Het is een ware daad van verzet van honderdduizenden omwonenden die weigeren nog langer slachtoffer te zijn van een overheid die de belangen van een commerciële luchthaven steeds boven die van haar eigen burgers stelt.

Het is een poging om effectieve bescherming af te dwingen, zoals al bevolen werd door de rechter. Niet langer nemen de omwonenden genoegen met papieren beloftes, maar eisen ze concrete maatregelen die de geluidsoverlast en slaapverstoring daadwerkelijk verminderen.

Daartoe wordt geprobeerd de Staat aan zijn verplichtingen te houden op het gebied van mensenrechten. Die rechten dienen eindelijk eens gerespecteerd te worden.

Daarnaast willen de organisaties dat er zorgvuldiger en transparanter besluitvormingsprocessen worden gevolgd. De overheid dient te handelen binnen de grenzen van de Algemene wet bestuursrecht en volgens de beginselen van het behoorlijk bestuur.

Bovendien dient de Staat natuur en milieu te beschermen. De luchtvaart mag niet ten koste gaan van beschermde natuurgebieden en van de luchtkwaliteit in de regio.

De Maatschappelijke Raad Schiphol heeft al eerder zorgen geuit over de gebrekkige bescherming van omwonenden en over de ontoereikendheid van het beleid. Het is duidelijk dat de huidige aanpak van de minister onvoldoende effectieve bescherming biedt en dat het beleid niet is opgewassen tegen de complexiteit van de hinderproblematiek.

Uitkomst van levensbelang
De uitkomst van dit beroep is van levensbelang. Het zal bepalen of omwonenden eindelijk de rust en de bescherming krijgen waar zij recht op hebben. Of zullen de economische belangen van Schiphol opnieuw prevaleren boven de gezondheid en de leefbaarheid?

Het beroep is een duidelijk signaal dat de huidige koers onhoudbaar is en dat er een fundamentele herziening nodig is van het luchtvaartbeleid.

SchipholWatch blijft strijden voor een substantiële krimp van Schiphol en robuust beleid dat de belangen van de mensen en het milieu centraal stelt.

Dit beroep is een onvermijdelijke stap om een juridische basis te leggen voor een toekomst waarin de menselijke maat weer gaat gelden.

Omdat de kosten van dit beroep fors hoger uitvallen dan oorspronkelijk begroot, roepen we opnieuw op om bij te dragen aan deze strijd. Dat kan door een donatie te doen op bankrekeningnummer NL31TRIO0320331504 t.n.v. Stichting SchipholWatch of door op onderstaande knop ‘Doneren’ te klikken.

Samen zorgen we er dan voor dat dit beroep een historische stap kan worden voor de leefbaarheid in de regio Schiphol.

Sla dit artikel op in uw favorieten