De Inspectie Leefomgeving en Transport presenteert het nieuwe halfjaarverslag als bewijs dat de dienst scherp toeziet op milieu, geluid en veiligheid rond Schiphol. Maar het zijn vooral kleine overtredingen die worden aangepakt.
Uit het verslag blijkt inderdaad dat de inspectie waarschuwingsbrieven verstuurt, dwangsommen int en luchtvaartmaatschappijen op de vingers tikt. Maar tegelijk laat het zien hoe selectief dat toezicht in werkelijkheid is. Kleine overtreders worden aangepakt. De grootste overtreder van allemaal blijft buiten schot.
Elf luchtvaartmaatschappijen kregen een waarschuwing omdat zij de aangescherpte regels voor lawaaiige vliegtuigen overtraden. Drie maatschappijen werden aangesproken wegens ongeoorloofde afwijkingen van nachtelijke vertrekprocedures. Bij overtredingen van regels rond het gebruik van APU’s (hulpmotoren) werden zowaar eerder opgelegde dwangsommen geïnd, onder andere bij KLM en Delta Air Lines.
Allemaal prima. Eindelijk wordt hier en daar gehandhaafd. Maar juist daardoor springt de olifant in de kamer nog meer in het oog. Want dezelfde inspectie die zonder aarzelen waarschuwingsbrieven verstuurt voor routeafwijkingen, weigert nog altijd op te treden tegen de structurele overschrijding van geluidsnormen rond Schiphol.
Het beruchte NNHS
Sterker nog: in het halfjaarverslag wordt de inmiddels beruchte constructie van het anticiperend handhaven opnieuw bevestigd. Overschrijdingen van wettelijke geluidsnormen leiden niet tot sancties wanneer ze volgens de overheid het gevolg zijn van vliegen volgens het NNHS.
Daarmee wordt wederom zichtbaar hoe krom het Schipholdossier is geworden. Een luchtvaartmaatschappij die een nachtelijke route mist krijgt een waarschuwing. Een maatschappij die met een te lawaaiig toestel vliegt krijgt een dwangsom boven het hoofd. Maar wanneer wettelijke geluidsnormen voor honderdduizenden omwonenden worden overschreden, verklaart de inspectie zichzelf feitelijk onbevoegd.
Dat heeft weinig meer met handhaving te maken en alles met politieke bescherming.
Eerder dit jaar erkende de inspectie al openlijk dat de geluidsnormen opnieuw waren overschreden. Toch volgde geen sanctie omdat een ministeriële aanwijzing de inspectie opdraagt weg te kijken. De ILT verschool zich daarbij expliciet achter de minister. De toezichthouder die geacht wordt onafhankelijk de wet te handhaven, verklaarde feitelijk dat politieke instructies zwaarder wegen dan de overtreden normen zelf.
Frustratie
Ook in dit nieuwe verslag sijpelt de frustratie van de inspectie tussen de regels door. Zo blijkt dat de ILT reeds in gebruiksjaar 2024 van LVNL en Schiphol eiste dat zij maandelijks gezamenlijk zouden rapporteren over naleving van grenswaarden en baanregels. Die afspraak werd echter onvoldoende nagekomen. Pas nadat beide organisaties mondeling én schriftelijk waren aangesproken, begonnen zij daadwerkelijk te rapporteren.
Dat lijkt een detail, maar het zegt veel. De luchthaven en de luchtverkeersleiding opereren al jaren binnen een systeem waarvan zelfs de toezichthouder herhaaldelijk heeft aangegeven dat het juridisch op losse schroeven staat. De Raad van State zette grote vraagtekens bij de juridische houdbaarheid van het anticiperend handhaven. De ILT sloeg dit voorjaar zelfs alarm dat Schiphol feitelijk buiten de wet opereert, terwijl politiek Den Haag de andere kant op kijkt.
Tegen die achtergrond krijgt zo’n passage over niet nagekomen rapportageverplichtingen ineens een andere betekenis. Het laat zien hoe gemakkelijk regels, afspraken en wettelijke waarborgen in het Schipholdossier naar de achtergrond verdwijnen zodra zij de groei of exploitatie van de luchthaven in de weg dreigen te zitten.
Niet onder controle
Ook op milieugebied bevat het verslag onthullingen die nauwelijks passen bij het zorgvuldig opgebouwde duurzaamheidsimago van Schiphol.
De inspectie constateert namelijk dat Schiphol onvoldoende zicht heeft op een deel van de installaties die juist bedoeld zijn om vervuilende hulpmotoren van vliegtuigen uit te schakelen. Daarnaast voldoen prestaties en bedrijfsvoering van die systemen niet altijd aan de eigen normen van de luchthaven. Dezelfde luchthaven die voortdurend spreekt over emissiereductie en verduurzaming blijkt zijn eigen voorzieningen niet onder controle te hebben.
Nog pijnlijker wordt het wanneer blijkt dat de inspectie daadwerkelijk dwangsommen heeft moeten innen wegens overtredingen van de APU-regels. De praktijk blijkt dus aanzienlijk weerbarstiger dan de groene folders en duurzaamheidsrapporten doen vermoeden.
Herrie
En dan zijn er de geluidscijfers. Bij twee handhavingspunten, nummer 19 (kop Aalsmeerbaan) en 25 (Uithoorn), is halverwege het gebruiksjaar al meer dan de helft van de beschikbare geluidsruimte verbruikt. Dat terwijl pas 53 procent van het verwachte jaarlijkse verkeersvolume is afgewerkt. De inspectie doet alsof dat een neutrale constatering is, maar voor bewoners rond Schiphol zijn dit precies de cijfers die telkens weer voorafgaan aan discussies over normoverschrijdingen.
Het wrange is dat iedereen inmiddels weet hoe dat verhaal afloopt. Als normen niet worden overschreden, claimt Schiphol succes. Als normen wel worden overschreden, verschijnt het bekende schild van het anticiperend handhaven. In beide gevallen blijft de luchthaven buiten bereik van daadwerkelijke sancties.
Dat maakt dit halfjaarverslag uiteindelijk vooral tot een document dat de dubbele moraal van het Schipholtoezicht blootlegt. De ILT laat zien dat zij best bereid is op te treden tegen afzonderlijke maatschappijen, routeafwijkingen, herriebakken en hulpmotoren. Maar zodra het gaat om de fundamentele vraag of Schiphol zich aan de wettelijke geluidsnormen moet houden, verdwijnt de daadkracht als sneeuw voor de zon.
De boodschap aan omwonenden is daarmee helder. Voor kleine overtredingen bestaat inmiddels enige handhaving. Voor het structureel overtreden van geluidsnormen door de nationale luchthaven bestaat een uitzondering. In geen enkele andere sector van Nederland zou zo’n situatie maatschappelijk of juridisch houdbaar zijn. Rond Schiphol heet het gewoon beleid.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Geef een reactie