Een nieuw wetenschappelijk artikel van professor Stefan Gössling en zes collega‑onderzoekers legt de luchtvaartindustrie opnieuw bloot als een sector die vooral bezig is met het managen van percepties, niet met het reduceren van uitstoot.
Het onderzoek, gepubliceerd in het Journal of Travel Research, analyseert ruim tweehonderd documenten van grote luchtvaartmaatschappijen, vliegtuigbouwers en brancheorganisaties. De conclusie is duidelijk: de sector gebruikt een reeks terugkerende verhalen om groei te blijven verkopen als duurzaamheid, terwijl de uitstoot blijft stijgen en echte maatregelen uitblijven.
De onderzoekers introduceren zelfs een nieuw begrip: future soothing. Daarmee doelen ze op het systematisch sussen van publiek en politiek met beloften over technologische wonderoplossingen die altijd net buiten bereik liggen. Door de toekomst te presenteren als een plek waar alles zal zijn opgelost, wordt de noodzaak tot ingrijpen in het heden effectief geneutraliseerd.
Uit de analyse komt naar voren dat luchtvaartmaatschappijen zich graag presenteren als leiders in de klimaattransitie. Ze benadrukken hun bewustzijn van het probleem, hun betrokkenheid bij internationale doelen en hun deelname aan allerlei partnerschappen en initiatieven. Toch blijkt uit de feiten dat vrijwel geen enkel klimaatdoel ooit is gehaald. Doelen worden simpelweg vervangen door nieuwe, verder weg gelegen horizonjaren. De term aspirational goals, die lobbyclub ICAO graag gebruikt, blijkt vooral een retorisch schild: het klinkt ambitieus, maar verplicht tot niets.
Enorme impact
Een tweede veelgehoord verhaal is dat de luchtvaart slechts een kleine bijdrage zou leveren aan de wereldwijde uitstoot. Dat narratief wordt wereldwijd herhaald, maar het gaat uitsluitend over CO₂ en laat de veel grotere niet‑CO₂‑effecten buiten beschouwing. Wanneer die wel worden meegeteld, blijkt de klimaatschade van vliegen drie tot vier keer groter dan de sector zelf suggereert. Bovendien groeit de luchtvaart sneller dan vrijwel elke andere transportsector, waardoor zelfs kleine percentages in absolute zin enorme impact hebben.
Ook het idee dat de sector voortdurend vooruitgang boekt, wordt door de onderzoekers ontkracht. Hoewel vliegtuigen efficiënter worden, wordt elke winst ruimschoots tenietgedaan door de voortdurende groei van het aantal vluchten. De totale uitstoot blijft daardoor stijgen. De industrie presenteert dit als een paradox die buiten haar macht ligt, maar in werkelijkheid is het een direct gevolg van een bedrijfsmodel dat volledig draait op volumegroei.
Het meest dominante narratief is echter dat van de technologische redding. Waterstofvliegtuigen, elektrische toestellen, synthetische brandstoffen en andere innovaties worden gepresenteerd alsof ze op het punt staan door te breken. De auteurs laten echter zien dat deze technologieën nog decennia verwijderd zijn van grootschalige inzet, extreem duur zijn en enorme hoeveelheden groene energie vereisen die simpelweg niet beschikbaar zijn. Toch worden ze in de communicatie van de sector gepresenteerd als realistische oplossingen voor de nabije toekomst. Dit is precies wat de onderzoekers prefactual rhetoric noemen: hypothetische scenario’s worden gepresenteerd alsof ze al bijna werkelijkheid zijn.
Niet-onderbouwde claims
Daarnaast benadrukt de sector graag haar vermeende economische en sociale belang. Vliegen zou essentieel zijn voor banen, connectiviteit en zelfs armoedebestrijding. Maar deze claims blijken zelden onderbouwd en functioneren vooral als morele rechtvaardiging voor verdere groei. De onderzoekers tonen aan dat deze argumenten vooral dienen om de indruk te wekken dat beperking van de luchtvaart maatschappelijk onverantwoord zou zijn.
Opmerkelijk is het narratief dat groei juist nodig zou zijn om verduurzaming mogelijk te maken. Volgens de sector leidt meer vliegen tot meer innovatie, en dus tot meer duurzaamheid. De data laten echter zien dat groei verduurzaming juist onmogelijk maakt, omdat de absolute emissie blijft stijgen. De logica wordt omgedraaid: groei wordt gepresenteerd als voorwaarde voor duurzaamheid, terwijl het in werkelijkheid de grootste belemmering vormt.
De vliegindustrie wijst graag op de vele barrières die verduurzaming in de weg zouden staan: hoge kosten, trage infrastructuur, complexe regelgeving. Daarmee ontstaat een subtiele boodschap: we willen wel, maar het kan nu eenmaal niet sneller. De auteurs laten zien dat dit een klassieke vertragingstactiek is, bedoeld om politieke druk te temperen en tijd te rekken.
Kloof retoriek en realiteit
Wanneer de auteurs deze verhalen toetsen aan een tegenfeitelijke analyse — wat zou er gebeurd zijn als de sector werkelijk leiderschap had getoond? — is het antwoord duidelijk. Dan waren de emissies gedaald. In werkelijkheid zijn ze sinds de jaren negentig meer dan verdubbeld, en volgens de groeiverwachtingen van Airbus en Boeing zal de vraag de komende twintig jaar opnieuw verdubbelen. De kloof tussen retoriek en realiteit wordt daarmee steeds groter.
De studie eindigt met een scherpe waarschuwing: zolang overheden blijven vertrouwen op vrijwillige beloften, blijft de luchtvaart gevangen in wat de auteurs de cycle of blame noemen — een eindeloze herhaling van beloften, uitstel en groei.
Alleen harde, afdwingbare regulering kan de uitstoot werkelijk omlaag brengen. Voor Nederland is de boodschap onmiskenbaar: Schiphol en KLM zullen nooit uit zichzelf verduurzamen. Zonder stevige politieke ingrepen blijft de sector precies doen wat ze altijd heeft gedaan: praten over de toekomst, terwijl de uitstoot in het heden blijft stijgen.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Bob van Marlen
Er is inderdaad sprake van stelselmatig bedrog vanuit de sector in samenwerking met de overheid. Dit gedrag is wereldwijd herkenbaar, niet alleen bij ons.
De machtige elitaire lobby vanuit organisaties als ICEA, EASA, IATA, maar ook TU-Delft, BARIN en VNO-NCW en niet te vergeten MinIenW staan garant voor een vervolg van dit handelen.
Ontkennen van de opwarming is nu de standaard leugen vanuit de VS en reken maar dat de belanghebbenden hier graag een slaatje uit willen slaan. Er wordt ook vaak vanuit de VS gedreigd met vergelding (‘retaliation’) als de private belangen van de Amerikaanse lichtvaartmaatschappijen (via hun advocaten aanwezig bij de regiezitting van de RvS van 07/11/2025!) niet op hun wenken worden bediend. Dit mag volledig ten koste gaan van de gezondheid van mensen in Nederland!
Koninklijke Greenwash Maatschappij
Twee jaar geleden werd KLM Royal Dutch Airlines door de rechter veroordeeld wegens misleidende duurzaamheidsreclame. In 15 van de 19 beoordeelde reclame-uitingen oordeelde de rechtbank dat sprake was van strijd met de Wet Oneerlijke handelspraktijken. Volgens de rechtbank waren uitingen die suggereren dat vliegen duurzaam kan zijn — of op korte termijn duurzaam kan worden — misleidend en daarmee onrechtmatig.
Tegen deze achtergrond verdient de huidige communicatie van KLM kritische aandacht. In persberichten benadrukt topvrouw Marjan Rintel herhaaldelijk de investeringen in een nieuwe vloot die “schoner, stiller en zuiniger” zou zijn, en tegenwoordig wordt daaraan toegevoegd: “ook voor de leefomgeving”. Hoewel modernere toestellen per vlucht efficiënter kunnen zijn, staat ter discussie of vlootvernieuwing zonder beperking van de groei van het aantal vluchten daadwerkelijk leidt tot milieuwinst op sectorniveau. Efficiëntieverbeteringen kunnen immers snel weer teniet worden gedaan door volumegroei.
Ook de nadruk op geluidsreductie roept vragen op. Stillere vliegtuigen kunnen de overlast per toestel verminderen, maar wanneer het totale aantal vliegbewegingen toeneemt, blijft de vraag in hoeverre de leefomgeving per saldo gebaat is bij deze ontwikkeling.
Deze spanning tussen marketingboodschappen en maatschappelijke impact raakt aan een bredere discussie over de positionering van de luchtvaartsector. Kritische berichtgeving en analyses binnen de sector zelf wijzen erop dat technologische verbeteringen alleen onvoldoende zijn om de fundamentele milieu-uitdagingen van de luchtvaart op te lossen.
Tegen deze achtergrond is terughoudendheid in duurzaamheidsclaims van belang. Zeker voor een maatschappij die zich historisch profileerde als “the reliable airline” is geloofwaardige en zorgvuldig onderbouwde communicatie essentieel voor het vertrouwen van het publiek.
Noobody-b.bsky.social
“Efficiëntieverbeteringen kunnen immers snel weer teniet worden gedaan door volumegroei.”
Kunnen? Efficiëntieverbeteringen GAAN gewoon snel weer teniet gedaan worden door volumegroei!
Dat staat al min of meer vast in de 50% meer passagiers die Schiphol al in de planning heeft. Dat kan alleen maar met veel grotere vliegtuigen en méér vluchten. Dus meer lawaai van grotere toestellen en vaker lawaai.
Onbeschaamd
De vliegende rups(en)-nooit-genoeg, het komische duo Schiphol & KLM, kondigen weer eens aan: “Ja, we gaan nu écht verduurzamen!” Net als bijvoorbeeld gaan sporten en gezond eten, maar dat dan met vergroening.
In de praktijk – Het veelvlieg-duo blijft zich volproppen en blijft verwend de roltrap pakken alsof het hun workout is.
Beloften stapelen zich op, vluchten blijven groeien, de obese luchthaven laat de metende weegschalen in het rood slaan.
Gemakzucht is de zware luchtvaartindustrie op het lijf geschreven met geen enkele stok achter de deur of sanctie, en gaat het al vliegensvlug van; “Zeg, zijn die verduurzamende Excel-sheets al niet vermoeiend genoeg? Hoofdpijn van al dat zgn. vergroenende omdenkwerk, met peentjezwetende hartkloppingen, klinkt als stevige cardiotranning toch? En elke dag lobbyend weer moeten leuren met pseudo-vergroende presentaties, zijn een soort van ‘hele prestaties’, Punt!”
Ondertussen slaan de metingen door onder het gewicht van de loodzware luchtvaartindustrie. Omwonenden, natuur en klimaat kreunen mee.
Maar het doldrieste veelvlieg-duo is nogal tamelijk hardnekkig en blijft waar het zich bevindt of vliegt, vrijelijk megatonnen stikstof, CO₂ en een complete waslijst aan allerlei andere smerigheid in de rondte verspreiden — en de omgeving bestoken met deze werkelijk onbeschaamde vieze luchtvaart windenvliegelaterij!
Een schaamteloze vertoning, het is klokrond één groot adembenemend geweldsspektakel, letterlijk.
Krimp Schiphol is en blijft daarom noodzaak.
Duurzaam Schiphol, mijn neus!
Wat ook steeds gebeurt, is zeggen dat Schiphol zo duurzaam opereert, maar dat gaat alleen om de duurzame aanpassingen die de luchthaven zelf heeft gedaan. Dat gaat zeker NIET om de luchtvaartmaatschappijen. Die zijn absoluut niet duurzaam.
Het PR apparaat van de luchtvaart (incl. Ministerie van I&W) haalt deze expres door elkaar. En dat wordt door media en vele politici blindelings overgenomen.
By the way, er is trouwens niks duurzaams aan om mega veel kerosine per minuut onnodig te laten verbranden door de hub. En door half lege vliegtuigen heen en weer te laten vliegen. Want dàt is wat het ‘duurzame’ Schiphol beide faciliteert. Dat de politiek dit nog steeds niet aan banden heeft gelegd en nog altijd meegaat in het sprookje van groei is, op z’n zachtst gezegd, een vreemd staaltje politiek greenwashing. Evenals dat politiek zich verschuilt achter onzinnige begrippen als ‘fair balance’.
rrustema
Eigenlijk zou ook eens uitgerekend moeten worden met hoeveel luchtvaartmaatschappijen zou kunnen volstaan. Er zijn er nu overduidelijk veel te veel.
Het is kennelijk te makkelijk om het kapitaal te verzamelen om er eentje te beginnen. Kapitaalverschaffers houden zèlf ook van vliegen en doen dat veel, denk ik. Investeerders moeten eens even flink schrikken zodat ze al hun geld verstandiger gaan investeren.
Ook overheden die denken dat het goed is om een ‘eigen’ luchtvaartmaatschappij binnen de jurisdictie te hebben moeten uit de droom geholpen worden.
Hoe?
Ik denk dat Nederland als klein landje een groot effect kan hebben op de hele industrie. Als hier een overheid de luchtvaart niet meer steunt, met goede argumentatie, dan kan dat navolging vinden in andere EU-lidstaten. Daarmee in heel Europa het denken erover kantelen.
Dan hebben overheden wereldwijd een voorbeeld om te volgen. Investeerders zullen eens rond gaan kijken of er goede andere investeringen zijn die een mooie toekomst hebben.
Noobody-b.bsky.social
Bijvoorbeeld België, Zwitserland en Italië zijn toch allang gestopt met ondersteunen van hun nationale vliegmaatschappijen Sabena, Swissair en Alitalia?
Gaat een Nederlandse stop dan nog iets veranderen?
rrustema
Dit is een mooi startpunt om naar elke dagbladjournalist te sturen die schrijft over KLM (al dan niet in Schiphol-jas).
Zodat er hopelijk een extra alinea verschijnt in plaats van alleen ‘omwonenden hebben een andere mening’. Feiten doen er toe.
Gerrit
Nederland een wortel voorhouden. Make America Great Again. Een nieuw onderzoek. Dat zullen we nog eens goed bekijken. Licht aan de horizon. We gaan gouden tijden tegemoet. De Fabeltjeskrant. Luchtkastelen. Fata morgana. Schiphollen. Hans Aalders zijn beloften. Iedereen trapte er in het verleden in en zal het nog steeds doen.
Geert
Dat de onderste steen boven moge komen!