Gisteravond hoopten talloze lezers ongetwijfeld dat de Tweede Kamer eindelijk de kant van de omwonenden van Schiphol zou kiezen. Maar helaas.
Het debat over het nieuwe Luchthavenverkeerbesluit (LVB) Schiphol liet vooral zien hoe diep de – vooral rechtse – reflex zit om de luchtvaart te ontzien, zelfs nadat rechters, de Raad van State en talloze onderzoeken hebben vastgesteld dat omwonenden jarenlang tekort zijn gedaan.
Vrijwel alle partijen erkenden tijdens het debat dat het huidige Schipholdossier is vastgelopen. De overheid liet decennialang groei toe zonder deugdelijke rechtsgrond, bewoners werden geconfronteerd met toenemende hinder en de beloofde bescherming bleek in de praktijk fictief. Het nieuwe LVB moest daarom het grote herstelplan worden: minder geluidhinder, herstel van rechtsbescherming en juridische duidelijkheid. Dat is althans het aalgladde verhaaltje van minister Vincent Karremans (VVD).
Vertrouwen verloren
Maar naarmate het debat ‘s avonds vorderde, werd steeds duidelijker waarom zoveel bewonersorganisaties het vertrouwen in Den Haag hebben verloren. Want op het moment dat Kamerleden concrete maatregelen voorstelden om bewoners beter te beschermen, trok de minister onmiddellijk aan de noodrem.
Een van de scherpste voorbeelden kwam van lid Ines Kostić namens de PvdD. Zij wees erop dat de voorgestelde geluidsgrenswaarden in het LVB zo ruim zijn opgezet dat overschrijdingen nauwelijks nog kunnen plaatsvinden. Op papier ontstaat de indruk van bescherming, terwijl de praktijk voor omwonenden niet verandert. Haar motie om de al te soepele normen aan te scherpen, een van de belangrijkste tekortkomingen van het nieuwe LVB, werd door de minister ontraden.
Daarmee raakte zij precies de kern van de kritiek die rond Schiphol al jaren klinkt. Niet de geluidsoverlast wordt aangepast aan de gezondheid van bewoners, maar de regels worden aangepast aan de geluidsoverlast. Als de kans op overschrijding van normen nul wordt gemaakt, verdwijnen de overtredingen op papier. Maar de herrie van de vliegtuigen boven de slaapkamers wordt er niet minder om.
Schiphollen 2.0
De officiële rechtvaardiging van het nieuwe LVB begint daardoor te wringen. Het kabinet zegt dat de rechtsbescherming van omwonenden wordt hersteld. Tegelijkertijd worden voorstellen die die bescherming tastbaar maken vrijwel zonder uitzondering afgewezen. Voor bewoners voelt dat als de bekende truc: eerst erkennen dat er een probleem bestaat, vervolgens regels invoeren die de indruk wekken dat het probleem is opgelost, en tenslotte iedere maatregel afwijzen die daadwerkelijk gevolgen zou hebben voor Schiphol.
Het debat maakte ook duidelijk hoe groot de afstand is tussen de ervaring van bewoners en de taal van beleidsmakers. Waar bewoners praten over slapeloze nachten, gezondheidsproblemen, stress en een voortdurende stroom overvliegende toestellen, spreekt Den Haag over balans, juridische duidelijkheid en herstel van evenwicht. Woorden die niets veranderen aan de immer groeiende herrie van het vliegverkeer boven woonwijken.
Voor veel omwonenden was het meest frustrerende moment misschien wel dat bijna iedereen in de Kamer het erover eens lijkt te zijn dat er in het verleden fouten zijn gemaakt. De rechter stelde vast dat belangen van bewoners onvoldoende zijn meegewogen. De Raad van State benadrukt het belang van herstel van rechtsbescherming en een evenwicht tussen luchtvaart en leefomgeving. Niemand ontkent nog dat het oude systeem heeft gefaald. Toch leidt die breed gedeelde analyse niet tot fundamenteel andere keuzes. Onbegrijpelijk.
Vooral Schiphol beschermen
Daardoor kreeg het debat iets merkwaardigs. De politiek spreekt uitvoerig over bescherming van omwonenden, terwijl het uiteindelijke resultaat vooral lijkt neer te komen op bescherming van het bestaande Schipholmodel. Groei mag misschien iets worden afgeremd, procedures worden juridisch opgepoetst en nieuwe normen worden opnieuw (ruimer) vastgelegd, maar de vraag of bewoners daadwerkelijk centraal staan blijft onbeantwoord.
Dit verklaart ook de groeiende teleurstelling rond Schiphol. Omwonenden vragen allang niet meer om mooie intenties. Zij hebben de afgelopen twintig jaar een overvloed aan beloften, convenanten, akkoorden, overlegtafels en toekomstvisies voorbij zien komen. Wat zij willen zijn afdwingbare rechten, duidelijke grenzen en een overheid die gezondheid en leefomgeving niet telkens ondergeschikt maakt aan de belangen van de vieze vliegindustrie.
Het debat over het LVB had een breekpunt kunnen zijn met het verleden. Voorlopig lijkt het eerder een bevestiging van wat veel bewoners al vreesden: Den Haag heeft inmiddels geleerd om de taal van rechtsbescherming te spreken, maar blijkt nog altijd bijzonder terughoudend zodra die bescherming gevolgen dreigt te krijgen voor Schiphol zelf. Dat is geen herstel van vertrouwen, maar precies de reden waarom dat vertrouwen juist verdwenen is.
Op naar de rechter dan maar weer. Verschillende bewoners- en milieuorganisaties overleggen op dit moment over weer een volgende gang naar de bestuursrechter. En zo jaagt het overheidsbeleid de eigen burgers weer op forse kosten.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Het was weer een harde landing gisteravond
Je vraagt je ondertussen af in wat voor land wij leven, waarin mensenlevens gewoon worden verpletterd door een veel te zware vliegindustrie in een klein land met dichtbevolkte regio.
Murw gebeukt door luchthaven die God noch gebod lijkt te kennen. Toezicht of handhaving: 0,0.
Ja, achteraf de koe steevast in de kont kijken en vervolgens een symbolisch boetetje uitdelen.
Ter vermaak blijkbaar.
En dan hebben we natuurlijk nog het clowneske BAS, dat zich een slag in de luchtvaart-circuspiste foezelt en meldingen nogal eens weet kwijt te raken.
Ook hier weer een staaltje tragische komedie.
BAS die blijkbaar van mening is de ballen hoog te hebben gehouden, de voorstelling gered te hebben of het allemaal zo overtuigend voor het voetlicht te hebben gebracht, verdient natuurlijk een prijs.
Voor deze ‘prestatie’ koop je je dan maar in voor een soort van troost- annex poedelprijs:
Een Gouden Oor!
Hoewel een bakstenen fopneus misschien beter bij de voorstelling had gepast.
Opvallend was ook die inmiddels bijna magische uitdrukking, gisteren nog gebezigd in het debat in de Kamer:
‘Stille & schone vliegtuigen’.
Die zouden het allemaal moeten oplossen.
Maar doen ze dat?
Want wat er immers aan een paar decibellen stilte wordt gewonnen, wordt doorgaans weer vrolijk opgevuld met méér vliegtuigen. En met motoren die de hele dag gillen als krankzinnige fluitketels.
Twee, drie, vier — soms zelf vijf vliegtuigen per minuut!
Stil?
Schoon?
En ondertussen worden die stille en schone vliegtuigen met alle egards ontvangen en gepamperd.
Lagere havengelden voor de zgn schonere types, en vloeit er meer staatssteun naar de luchtvaart dan er in duurzaamheid te vinden is, of in de vliegtuigtanks gepompt wordt.
En de kerosine?
Daarvoor geldt voor de internationale commerciële luchtvaart onder het huidige Europese en internationale kader nog altijd geen gewone accijns.
Maar hé… Stil & Schoon
Het stille en schone sprookje is inmiddels een kapstok die bijna van de muur klettert, zoveel wordt eraan opgehangen.
Gisterenavond werd dat door velen zonder blikken of blozen wederom bevestigd.
Het moet de luchtvaart en luchthaven uit haar eigen steeds onfrissere winden houden en tegelijkertijd het nationale en bestuurlijke geweten een beetje sussen.
Want als je maar vaak genoeg zegt en herhaald dat vliegtuigen stil en schoon worden, gaat het misschien vanzelf waar klinken.
En ondertussen moet de zaak vooral gerechtvaardigd en doorgezet worden.
Daar lijken opvallend veel bestuurlijke en luchtvaartvertegenwoordigers zich inmiddels van te bedienen.
De voorstelling gaat door.
De tribune zit vol.
De motoren loeien.
En ergens achter het decor hangt nog steeds dat bord:
STIL & SCHOON
Waar dan, in vredesnaam?
WAAR!?
…
Nergens
U kunt wel gaan.