Het kabinet dreigt het nieuwe Luchthavenverkeerbesluit (LVB) voor Schiphol opnieuw door te zetten, terwijl inmiddels drie onafhankelijke instanties fundamentele kritiek hebben geuit op de onderliggende plannen.
Dit stellen 21 bewoners-, natuur- en milieuorganisaties in een gezamenlijke brandbrief aan de Tweede Kamer en afzonderlijke brieven aan minister Hermans (Volksgezondheid) en minister Karremans (Infrastructuur). De organisaties spreken van een opeenstapeling van waarschuwingen die niet langer kan worden genegeerd.
Volgens de ondertekenaars heeft het kabinet nog steeds niet aangetoond dat het nieuwe Schipholbesluit voldoet aan de eisen die eerder door de rechter zijn gesteld in de zaak van RBV. De rechtbank oordeelde toen dat de Staat een eerlijke belangenafweging moet maken tussen de luchtvaartsector en de gezondheid en het woongenot van omwonenden. Juist die afweging ontbreekt volgens de organisaties opnieuw in het huidige ontwerp.
Ernstige twijfel
De aanleiding voor de brandbrief is het recente advies van de Raad van State over het ontwerp-LVB. Daarin verlangt de Raad een aanvullende onderbouwing van essentiële onderdelen van het besluit en zo nodig aanpassing ervan. Daarmee ontstaat volgens de briefschrijvers ernstige twijfel of het besluit zijn eigen doelstellingen überhaupt kan waarmaken: het beëindigen van de gedoogsituatie, het uitvoeren van de rechterlijke uitspraken, het terugdringen van geluidsoverlast en het daadwerkelijk handhaven van geluidsgrenzen.
De organisaties wijzen erop dat dit inmiddels de derde ernstige waarschuwing in korte tijd is. In maart vernietigde de Afdeling Bestuursrechtspraak al de vorige versie van het LVB. In mei concludeerde de Commissie voor de milieueffectrapportage dat het milieueffectrapport geen deugdelijke basis vormde voor besluitvorming. En nu zet ook de Raad van State vraagtekens bij belangrijke onderdelen van het voorstel. Volgens de briefschrijvers ontstaat daarmee een patroon: telkens blijkt dat de juridische en inhoudelijke fundamenten onder het Schipholdossier onvoldoende zijn.
Een centraal verwijt betreft de omvang van de luchthaven. Het kabinet wil uitgaan van 478.000 vluchten per jaar, waarvan 27.000 nachtvluchten. Volgens de organisaties is nergens inzichtelijk gemaakt waarom juist dit aantal maatschappelijk noodzakelijk zou zijn. Evenmin is uitgelegd waarom het belang van de luchtvaart zwaarder zou wegen dan de gezondheidseffecten voor omwonenden. De doelstellingen van 20 procent minder ernstig gehinderden en 15 procent minder ernstig slaapverstoorden zouden bovendien nergens deugdelijk zijn onderbouwd.
Groei
De Raad van State heeft daarnaast vragen gesteld over het ingebouwde groeimodel waarmee Schiphol uiteindelijk weer naar 500.000 vliegbewegingen zou kunnen groeien. Volgens de brandbrief ontbreekt een overtuigende motivering voor die groeiruimte. De organisaties stellen dat het besluit wel automatische groei mogelijk maakt, maar nergens garandeert dat daadwerkelijk wordt gekrompen wanneer milieu- of gezondheidsdoelen niet worden gehaald. Zij pleiten daarom voor een ‘krimpnoodzaakmodel’ in plaats van een groeimodel.
Ook het nieuwe handhavingsstelsel krijgt forse kritiek. Als grenswaarden dreigen te worden overschreden, kunnen vluchten volgens het voorgestelde systeem vooral worden verplaatst naar andere banen of routes. De Raad van State vraagt expliciet hoe het aantal vluchten daadwerkelijk kan worden verminderd wanneer normen in het geding komen. Volgens de briefschrijvers blijft dat een onbeantwoorde vraag. Zij vrezen dat overlast niet wordt voorkomen, maar slechts wordt verschoven naar andere woongebieden.
Tegelijkertijd herinneren de organisaties aan eerdere kritiek van de ILT. Die concludeerde dat het handhavingsinstrumentarium onvoldoende effectief is omdat tijdens het gebruiksjaar nauwelijks kan worden ingegrepen. Bovendien heeft de inspectie aangegeven nieuwe taken zonder financiële dekking in beginsel niet uit te voeren. Voor het nieuwe LVB ontbreekt die dekking vooralsnog. Daarmee dreigt volgens de briefschrijvers een situatie waarin de handhaving op papier bestaat, maar in de praktijk tekortschiet.
Valse referentiesituatie
Het milieueffectrapport vormt een tweede zware steen des aanstoots. De Commissie voor de m.e.r. stelde eerder vast dat belangrijke alternatieven, zoals minder nachtvluchten of andere vliegroutes, niet serieus zijn onderzocht. Ook zouden de milieugevolgen zijn vergeleken met een fictieve voortzetting van de oude gedoogsituatie, waardoor de werkelijke impact wordt onderschat. Volgens de brandbrief is die kritiek nog steeds niet verwerkt.
De organisaties benadrukken dat de discussie niet alleen juridisch is. Zij verwijzen naar cijfers waaruit blijkt dat honderdduizenden Nederlanders ernstige hinder en slaapverstoring door vliegverkeer ervaren. Daarnaast wijzen zij op het recente oordeel van de Gezondheidsraad dat uitstoot van vliegtuigmotoren als ‘verondersteld kankerverwekkend’ moet worden beschouwd voor werknemers die eraan worden blootgesteld. Volgens de ondertekenaars kan de volksgezondheid daarom niet langer als randvoorwaarde worden behandeld, maar moet zij het uitgangspunt van het beleid vormen.
In hun oproep aan politiek Den Haag vragen de organisaties daarom om het besluit niet vast te stellen voordat alle kritiek van Raad van State, Commissie m.e.r. en ILT daadwerkelijk is verwerkt. Verder pleiten zij voor een transparante belangenafweging, een volledige nachtsluiting tussen 23.00 en 07.00 uur, een nieuwe milieueffectrapportage en het schrappen van de groeilogica uit het Schipholbeleid.
Rode seinen
De boodschap van de brandbrief is daarmee helder. Waar het kabinet spreekt over herstel van de rechtsorde rond Schiphol, zien bewoners- en milieuorganisaties vooral een dossier dat opnieuw tegen dezelfde fundamentele bezwaren aanloopt. Na de vernietiging door de bestuursrechter, de afwijzing door de Commissie m.e.r. en nu de nieuwe waarschuwing van de Raad van State ligt de vraag nadrukkelijk op tafel hoeveel rode seinen Den Haag nog nodig heeft voordat het op de rem trapt.
De brieven werden ondertekend door BVM2, BTV, COPD & Astma Huisartsen Advies Groep, Extinction Rebellion, Floriande Tegengeluid, Greenpeace, Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland, Natuur- en Milieufederatie Zuid-Holland, Natuur- en Milieufederatie Flevoland, Platform Vlieghinder Kennemerland, Platform Vlieghinder Zaanstreek, Platform Vliegoverlast Amsterdam, Minder Hinder Gooise Meren, Stichting RBV, Stichting Red de Veluwe, MOB, Omgeving Zonder Vlieghinder, S4R, Vereniging Minder Vliegtuighinder Aalsmeer, Vlieghinder Nieuwkoop, Werkgroep Vlieglawaai Lisse en natuurlijk SchipholWatch.
Sla dit artikel op in uw favorieten
Schiphol: fijn dat u even meepraat!
Inspraak ☑️ Tegenspraak ☑️ Transparantie ☑️ Besluit al genomen ☑️
Met betrekking tot Schiphol gaat het niet alleen om de vraag wat er politiek besloten wordt, maar vooral ook om de weg waarlangs dat besluit tot stand komt.
Juist in een democratie zijn transparantie, inspraak en tegenspraak geen zaken die je simpelweg voor de vorm kunt afvinken. Er moet daadwerkelijk ruimte zijn voor kritische vragen en andere perspectieven — óók als die ongemakkelijk zijn.
Want bij Schiphol gaat het per slot van rekening om onze natuur, onze gezondheid en onze nachtrust. Dat zijn geen bijzaken, maar zwaarwegende belangen die een zorgvuldige en evenwichtige besluitvorming vereisen.
Als burgers het gevoel krijgen dat de uitkomst al vaststaat en inspraak en tegenspraak slechts dienen als afvinkronde voor de vorm, wat doet dat dan met het vertrouwen in de politiek en de democratische besluitvorming?
Eerste Kamerleden?
Hartstikke goed initiatief!
Is het ook een idee om deze brief te sturen naar de Eerste Kamer?
Want de Tweede Kamer/ kabinet wil gewoon doorgaan met het LVB (zoals gewoonlijk zonder enig realiteitsbesef) en Schiphollen er richting Eerste Kamer volledig op los.