Kabinet capituleert voor KLM: overstappers heilig verklaard

Een recente brief van het kabinet aan AF-KLM blijkt een regelrechte politieke capitulatie: een overheid die zegt de “balans te herstellen” kiest er bewust voor om de grootste verstoring van die balans – de honderdduizenden overstappers die niets bijdragen aan Nederland maar wél de herrie en uitstoot veroorzaken – buiten schot te houden.

Het kabinet bevestigt aan AF-KLM’s baas Ben Smith zwart op wit dat er geen vliegtaks komt voor overstappers, zelfs niet nu de sector zelf heeft gezegd dat transferpassagiers nauwelijks economische waarde hebben. Daarmee kiest de regering opnieuw voor het belang van de luchtvaartlobby boven dat van de samenleving.

Het is een opmerkelijke passage in een brief die verder grossiert in bekende mantra’s over connectiviteit, hubfunctie en toekomstbestendige groei. De VVD-ministers Heinen, Karremans en Herbert herhalen dat Schiphol en KLM “cruciaal” zijn voor de economie, verwijzen naar het Wennink‑rapport alsof dat een natuurwet is, en presenteren de hub‑en‑spoke‑constructie als een soort nationaal erfgoed dat koste wat kost beschermd moet worden.

Structurele slaapverstoring
Maar nergens wordt onderbouwd waarom Nederland miljarden kilo’s CO₂, structurele slaapverstoring en een juridisch moeras zou moeten accepteren om overstappers uit Seoul, Boston of Nairobi een paar tientjes te besparen. De brief bevestigt slechts dat de overheid de fictie van de hubfunctie blijft verdedigen, zelfs nu de maatschappelijke kosten onhoudbaar blijken.

Juist daarom is het besluit om geen transferbelasting in te voeren zo ernstig. De regering schrijft dat er “geen plannen zijn om de nationale vliegtaks verder aan te passen” en dat er “geen intentie is om een transferbelasting in te voeren”. Daarmee wordt de belangrijkste prikkel om de overstapmachine af te remmen bewust buiten werking gehouden.

Terwijl landen als het Verenigd Koninkrijk al jaren wél belasting heffen op overstappers, kiest Nederland ervoor om de meest vervuilende en minst nuttige passagierscategorie te blijven subsidiëren. Het is een politieke keuze die rechtstreeks ingaat tegen de eigen klimaatdoelen, tegen de adviezen van onafhankelijke economen en tegen de belangen van honderdduizenden omwonenden.

Lobby
De brief doet alsof stabiliteit voor de sector een publiek belang is, maar in werkelijkheid wordt stabiliteit hier verward met stilstand. De ministers beloven een voorspelbaar kader, juridische zekerheid en geen nieuwe lasten, precies de woorden waar de lobby van Air France‑KLM al jaren op hamert.

De overheid ziet dit kennelijk als verstandig bestuur, maar het is niets anders dan het bevriezen van beleid op het niveau dat de sector het prettigst vindt. De juridische chaos rond Schiphol is niet ontstaan door te strenge regels, maar door decennialange uitzonderingsposities en politieke lafheid. Toch kiest het kabinet ervoor om de veroorzaker van het probleem te belonen met nóg meer zekerheid.

Opvallend is ook hoe de brief de verantwoordelijkheid voor verduurzaming volledig bij de techniek legt. Schonere vliegtuigen, e‑fuels, innovatie – het bekende afleidingsrepertoire. Maar nergens wordt erkend dat technologische oplossingen te langzaam gaan om de klimaatdoelen te halen, en dat volumebeperking onvermijdelijk is.

Maatschappelijke kosten
Sterker nog: de ministers benadrukken dat de hubfunctie “duurzaam moet worden veiliggesteld”, alsof duurzaamheid een kwestie is van betere motoren in plaats van minder vliegbewegingen. De 150 miljoen euro voor e‑fuels wordt gepresenteerd als daadkracht, maar het is een fractie van wat nodig zou zijn om de sector werkelijk te vergroenen – en een schijntje van de maatschappelijke kosten die de luchtvaart veroorzaakt.

Het meest stuitende is echter de manier waarop de brief de belangen van Air France‑KLM structureel boven die van de Nederlandse burger plaatst. De regering schrijft dat strategische beslissingen binnen de groep “de hubfunctie van Schiphol moeten behouden” en dat een vermindering van het netwerk “hoogst onwenselijk” is.

Verlengstuk
Daarmee gedraagt de Nederlandse staat zich niet als aandeelhouder die publieke belangen bewaakt, maar als een verlengstuk van de bedrijfsstrategie van een Frans bedrijf met een veelverdienende topman. Het is een bizarre omkering: in plaats van dat KLM zich aanpast aan de grenzen van Nederland, moet Nederland zich aanpassen aan de wensen van KLM.

De weigering om een transferbelasting in te voeren is daarvan het meest zichtbare symptoom. Het is de ultieme bevestiging dat de overheid de overstapmachine van Schiphol niet wil afremmen, zelfs niet nu de juridische, ecologische en maatschappelijke grenzen zijn bereikt. Terwijl omwonenden al jaren procederen om hun nachtrust terug te krijgen, terwijl klimaatdoelen steeds verder uit zicht raken, terwijl de economie allang heeft bewezen prima te functioneren zonder overstappers, kiest het kabinet ervoor om de status quo te beschermen.

Sla dit artikel op in uw favorieten