Burgers voor een gezonde leefomgeving en dus voor krimp van Schiphol

Politiek

Input voor verkiezingsprogramma’s 2026 – het perspectief van SchipholWatch

verkiezingen

foto: Gemeente Amsterdam

(leestijd circa 3 minuten)
4.7
(109)

Op 18 maart aanstaande zijn er landelijk verkiezingen voor de gemeenteraad. SchipholWatch zet een aantal punten op een rij die partijen kunnen meenemen in hun verkiezingsprogramma.

Krimp van Schiphol naar maximaal 300.000 vliegbewegingen
De regio rond Schiphol draagt al decennia een disproportionele last van een vliegveld dat structureel boven zijn maatschappelijke draagkracht opereert. Een krimp naar 300.000 vliegbewegingen per jaar is noodzakelijk om:

  • de leefbaarheid in woonwijken te herstellen
  • de uitstoot van ultrafijnstof, stikstof en CO₂ drastisch te verminderen
  • natuurgebieden en landbouw te ontzien
  • woningbouw en gebiedsontwikkeling mogelijk te maken zonder ongezonde geluids- en luchtvervuiling

Krimp is geen verlies, maar een voorwaarde voor een gezonde en toekomstbestendige regio.

Erkenning van de enorme gezondheidskosten
Schiphol veroorzaakt aantoonbaar ernstige gezondheidsproblemen. Gemeenten moeten dit expliciet erkennen en opnemen in hun beleid. De gevolgen zijn onder meer:

  • verhoogde risico’s op hart- en vaatziekten
  • chronische slaapverstoring en stress
  • leerachterstanden bij kinderen door constante geluidsexpositie
  • ultrafijnstof dat diep in longen en bloedbaan doordringt

De maatschappelijke kosten lopen in de miljarden en worden nu afgewenteld op inwoners en zorgstelsels. Gemeenten kunnen inzetten op:

  • onafhankelijke gezondheidsmonitoring
  • strengere lokale normen voor geluid en luchtkwaliteit
  • bescherming van kwetsbare groepen zoals kinderen, ouderen en zieken

Volledige stop op nachtvluchten
Nachtvluchten leveren nauwelijks economische waarde op, maar veroorzaken wel enorme schade:

  • structurele slaapverstoring
  • verhoogde kans op chronische ziekten
  • aantasting van de leefbaarheid in grote delen van de regio

Gemeenten kunnen zich uitspreken voor een volledige sluiting van Schiphol tussen 23:00 en 07:00 uur, zonder uitzonderingen.

Beslag op de overspannen arbeidsmarkt
De luchtvaartsector claimt tienduizenden werknemers in een regio waar de arbeidsmarkt al jaren extreem krap is. Dit leidt tot:

  • verdringing van personeel in vitale sectoren zoals zorg, onderwijs en techniek
  • kunstmatig lage lonen door internationale concurrentiedruk
  • afhankelijkheid van flexwerk en arbeidsmigratie

Door Schiphol te verkleinen ontstaat ruimte voor:

  • duurzame werkgelegenheid met hogere toegevoegde waarde
  • betere arbeidsvoorwaarden
  • een arbeidsmarkt die aansluit bij maatschappelijke behoeften

Moordende concurrentie en marginale toegevoegde waarde
De luchtvaartsector opereert in een internationale markt met:

  • extreem lage marges
  • structurele overcapaciteit
  • voortdurende prijsconcurrentie

Het gevolg: de toegevoegde waarde van Schiphol is marginaal, zeker in verhouding tot de enorme maatschappelijke kosten. Gemeenten kunnen benadrukken dat:

  • overstapvluchten nauwelijks bijdragen aan de economie
  • de hubfunctie vooral herrie, vervuiling en risico’s oplevert
  • een kleiner, selectiever vliegveld economisch verstandiger is dan een grote overstaphub

Afbouw van de overstaphub
Het huidige hubmodel draait grotendeels op overstappers die:

  • vrijwel niets uitgeven in Nederland
  • wel zorgen voor extra herrie, luchtvervuiling en drukte
  • de leefomgeving belasten zonder economische meerwaarde

Gemeenten kunnen pleiten voor:

  • gerichte afbouw van overstapvluchten
  • focus op bestemmingen die wél relevant zijn voor de Nederlandse economie
  • stimulering van internationale treinverbindingen als alternatief

Aanpak van overtoerisme, vooral in Amsterdam
Schiphol is een belangrijke aanjager van het overtoerisme dat Amsterdam en omliggende gemeenten zwaar belast. De gevolgen:

  • verdringing van bewoners
  • stijgende huur- en huizenprijzen
  • druk op openbare ruimte, voorzieningen en veiligheid
  • monocultuur in winkelstraten en verlies van lokale identiteit

Krimp van Schiphol helpt gemeenten om:

  • toerisme te reguleren
  • balans te herstellen tussen bewoners en bezoekers
  • ruimte te creëren voor leefbare, diverse en betaalbare wijken

Herstel van leefbaarheid en ruimte voor gezonde groei
Door krimp van Schiphol ontstaat ruimte voor:

  • betere luchtkwaliteit
  • stille en veilige woonwijken
  • gezonde ontwikkeling van kinderen
  • duurzame woningbouw zonder geluidssloopzones
  • economische activiteiten die wél waarde toevoegen

Eerlijke economie en bescherming van inwoners
Partijen kunnen in hun programma’s opnemen dat:

  • de luchtvaartsector eerlijk moet bijdragen aan de kosten die zij veroorzaakt
  • inwoners recht hebben op bescherming tegen schadelijke industrie
  • economische groei nooit ten koste mag gaan van gezondheid en leefbaarheid

Kernboodschap voor verkiezingsprogramma’s
Een kleinere, schonere en eerlijkere luchtvaartsector is geen bedreiging, maar een kans. Gemeenten kunnen met duidelijke keuzes de gezondheid van inwoners beschermen, de leefomgeving herstellen en ruimte creëren voor duurzame economische ontwikkeling.

We staan weer aan de vooravond van belangrijke juridische procedures, onder meer tegen het Luchthavenverkeersbesluit. Dat kan alleen met uw steun.

Wat vindt u van dit artikel?

Klik op een ster om het stuk te waarderen

Gemiddeld 4.7 / 5. Aantal stemmen: 109

Nog geen stemmen. Geef als eerste uw mening!

FavoriteLoadingSla dit artikel op in uw favorieten

10 Reacties

  1. Hermen de Graaf

    Kunnen jullie deze reactie verwijderen, daarna zal ik een correcte versie mailen, dank.

  2. B. van Marlen

    We zijn terecht gekomen in een periode van internationale hufterigheid, niet in het minst vanuit de VS, naast het misdadige regime in Rusland. Het hierbij passende bedrijfsmodel is gebaseerd op groei, rijker maken van de al heel rijken, het ontkennen en/of bagatelliseren van de komende klimaatramp, het toeëigenen van natuurlijke hulpbronnen op illegale wijze en zelfs het binnendringen van landen als dit de belanghebbenden goed uitkomt.

    Dit is het model dat de VVD voorstaat, het model van groei van de luchtvaart ten koste van de gezondheid van steeds meer mensen, in een steeds verder opwarmende wereld.

    Men zal er alles aan doen om deze handelswijze in stand te houden en de werkelijke rekening naar de toekomst te verschuiven. Indien nodig met de hartelijke steun vanuit de VS en met voortzetting van maskerende retoriek als ‘balans met de omgeving’, ‘vermindering van de hinder door stille en zuinige vliegtuigen en optimale routes’. Er verandert letterlijk nooit iets in dit dossier.

    Bedenk goed waar u straks voor stemt.

    16
  3. rrustema

    Verkiezingsprogramma’s in Amsterdam zijn allemaal al geschreven. Sommige zijn nog een beetje aan te passen met een bijzin toevoegen of wegstrepen als de leden dat heel graag willen.

    D66 Amsterdam over Schiphol op p. 38:

    Schiphol en haven
    De economische waarde van Schiphol en de haven is groot voor Amsterdam en Nederland.
    Tegelijkertijd drukt de aanwezigheid ook sterk op omwonenden, de stad en het klimaat. D66 kiest hierbij voor de balans tussen economische kracht en maatschappelijke lasten. En gelooft erin dat de Amsterdamse haven belangrijk is om de energietransitie te realiseren en te innoveren tot een schone en slimme industrie. De gemeente stelt duidelijke regels en ambities, waarop de haven en
    Schiphol zich kunnen ontwikkelen.

    We willen Amsterdam sterker verbinden met Europa, met minder vluchten en afhankelijkheid van korteafstandsvluchten. Hiervoor moet Schiphol beter bereikbaar worden via het spoor, zodat er een
    alternatief is voor korteafstandsvluchten. Zo blijft Amsterdam bereikbaar, ook met minder korteafstandsvluchten.

    Concrete maatregelen:
    ● We versnellen de energietransitie en de circulaire economie in onze haven, waarbij we focussen op waterstof, circulaire ketens en schone industrie. Om deze ambities waar te maken, is ruimte nodig in het havengebied, zowel fysieke ruimte als milieuruimte.
    ● We sluiten het Noordzeekanaalgebied aan op de Delta Rhine Corridor, zodat de im- en export van schone waterstof mogelijk wordt.
    ● We willen een grens van 400.000 vluchten vanaf Schiphol per jaar.
    ● D66 wil minder korteafstandsvluchten en nachtvluchten vanaf Schiphol, en stelt voor:
    ○ De luchtvaartgelden voor korteafstands- en nachtvluchten verhogen;
    ○ Het aantal nachtvluchten uitfaseren, totdat er enkel vluchten met een aantoonbaar maatschappelijk belang overblijven.
    ○ Het realiseren van meer alternatieven voor korte vluchten naar onder andere Brussel, Parijs, Berlijn en Londen. Intensieve samenwerking tussen de stad, het Rijk en de regio is nodig om die alternatieven te realiseren.
    ● Wij zorgen dat de haven zo snel mogelijk een klimaatneutraal bedrijfsmodel heeft.
    ● We willen dat de gemeente Amsterdam – als enige aandeelhouder – de versnippering in de bestuurslagen van de haven tegengaat. We streven naar meer samenhang en een gedeelde
    Metropoolregiovisie op de rol en toekomst van het havengebied.
    ● Vitale infrastructuur, zoals de sluizen en de haven van Amsterdam, zijn kwetsbare doelwitten in toenemende geopolitieke spanningen. Bovendien blijft de haven een belangrijk punt voor drugshandel. Om criminaliteit, zoals afpersing van personeel of
    cybercriminaliteit, te voorkomen en tegen te gaan vergroten we de weerbaarheid van organisaties en personeel door training, goede arbeidsvoorwaarden en toezicht op criminele beïnvloeding.

    12
    • rrustema

      PvdA Amsterdam, pagina 178 (concept-versie):

      • Schiphol moet krimpen
      Voor Schiphol is het de hoogste tijd om rekening te houden met
      de gezondheid van omwonenden en werknemers. Ongebreidelde
      groei frustreert de ambities voor milieu, klimaat en woningbouw.
      We gebruiken onze positie als aandeelhouder om invloed uit te
      oefenen op het beleid van de luchthaven, samen met bewoners,
      werknemers en natuurbeschermers. Wij onderschrijven het
      Positionpaper Schiphol van het huidige college volledig.
      • Strategisch investeren in het publieke belang
      Amsterdam blijft strategisch investeren in deelnemingen die het
      publieke belang dienen.
      • Transparantie over ingrepen bij deelnemingen
      In het jaarverslag deelnemingen van de gemeente leggen we
      meer verantwoording af over de ingrepen van de gemeente bij
      de deelnemingen.

      GroenLinks (concept versie)

      p. 83 – Hier zijn we trots op
      Activistisch aandeelhouderschap. De
      gemeente Amsterdam is met een positi-
      on paper Schiphol gekomen, waarin we
      inhoud geven aan activistisch aandeel-
      houderschap door in te zetten om minder
      vluchten en overlast.

      p. 34
      11. We blijven ons inzetten voor de
      krimp van Schiphol. Schiphol is een bron
      van herrie, ongezonde lucht en CO2.
      Bovendien belemmert de luchthaven
      de ontwikkeling van zijn omgeving. Als
      aandeelhouder van Schiphol blijven we
      strijden voor het sterk terugdringen van
      de CO2-uitstoot en fijnstof-uitstoot van
      Schiphol. We blijven bewoners rondom
      Schiphol actief betrekken bij plannen over
      de luchthaven en beperken de overlast
      die de luchthaven hen geeft, zowel op het
      gebied van vervuilende uitstoot als geluid.

      p. 35 – Hier zijn we trots op
      • Streng voor grote vervuilers. We
      hebben afspraken gemaakt met de tien
      grootste uitstoters om hun uitstoot flink
      terug te dringen. De positie van de
      gemeente ten aanzien van Schiphol is
      drastisch veranderd. De gemeente zet zich
      nu in voor krimp van het aantal vluchten,
      een verbod op nachtvluchten en privéjets
      en betere werkomstandigheden voor het
      personeel.

      p. 36 8. Gezonde lucht in heel Amsterdam.
      Met onze voorstellen voor mobiliteit,
      cruiseschepen en Schiphol, wordt de lucht
      al een stuk gezonder. Maar het is niet ge-
      noeg.

      11
    • rrustema

      VVD p. 15

      Amsterdamse ondernemers en bedrijven zijn van wereldklasse. We hebben een aantal prachtige multinationals en hoofdkantoren in Amsterdam. Door goede onderwijsinstellingen, digitale infrastructuur, de Amsterdamse Haven en Schiphol kunnen onze bedrijven de wereld veroveren. We moeten in een tijd van enorme technologische ontwikkeling onze bedrijven de ruimte geven om de wereld te veroveren. Hierbij gaat het niet alleen om grote bedrijven maar ook op start-ups en scale-ups. Amsterdam speelt een belangrijke rol bij de strategische autonomie van Nederland, en dat moeten we koesteren. We moeten ruimte geven aan die bedrijven zodat ook de Europese Google en Apple zich hier kunnen ontwikkelen. Onze tech en fintech sector heeft daarbij een sleutelrol.

      (…)

      • We pleiten voor het behoud van Schiphol zoals het nu is, met een grote Europese hub-functie. Lelystad Airport moet zo snel mogelijk open om Schiphol te ontlasten.

      0
      • HansB

        VVD verspreidt onzin: Lelystad Airport moet Schiphol “ontlasten”. Ze weten zelf duvels goed dat het totaal aantal vliegbewegingen boven Nederland met de openstelling van Lelystad alleen maar gaat toenemen. Kan er niet eens een dwangsom op het uiten van desinformatie gezet worden?

        Ze proberen verder mee te liften in het anti-VS sentiment (terwijl ze in beginsel min of meer voor Trump’s gedachtegoed zijn) door te stellen dat Nederland de ontwikkeling van een “Europese” Google en Apple moet faciliteren. Prima. Maar heb je daar een luchtvaart-hub in de achtertuin voor nodig? In een tijd dat bijna alles “digitaal” kan worden uitgevoerd, sterker nog, gekaapt wordt door AI? De wereld is tegenwoordig al super connected zonder ook maar één vliegbeweging.

        Het spijt me voor de VVD maar ze lopen achter de feiten aan, zetten hun kaarten in op sentiment.

        14
        • rrustema

          Als de VVD een florerende it-industrie wil dan moeten ze investeren in onderwijs. En in tegenstelling tot andere landen met goed (wiskunde) onderwijs maar geen fijne maatschappij zullen de hier opgeleide inwoners minder snel emigreren naar Californië dan al die slimmerikken die nu werken voor Big Tech in Californië.

          Want het blijft vaak onbenoemd dat Big Tech de goede opleiding van de werknemers als een externaliteit ziet. Daar betalen ze niet aan mee, dat doen overheden elders in de wereld. Wat Californië in de aanbieding heeft is een wilde kapitaalmarkt met veel ondernemers die gruwelijk rijk zijn geworden met it in het verleden en het heel erg lollig vinden om als leuke hobby hun enorme overschotten aan kapitaal opnieuw te investeren in nog meer high-tech beloftes en dromen.

          Als we hier goed onderwijs en onderzoek hebben dan zullen de knappe koppen vanuit de hele wereld hier graag komen werken.

          4
      • Rob

        Pleit de VVD ook voor behoud van de stoomtrein , kolenmijnen en grootschalige intensieve veeteelt in Nederland. Daarmee kun je het pleidooi voor behoud van een grote Hub op Schiphol wel vergelijken

        7
  4. Vandaag een voorproefje

    Vandaag hebben we ervaren hoe dat is, halvering van de overlast.
    Vandaag was meer dan de helft van alle vluchten geschrapt door een beetje winterweer.
    Door oorzaak van buitenaf was er gerechtigheid, heel veel mensen hier in de buurt zaten er helemaal doorheen, die vreselijke vliegdrukte en vliegherrie de afgelopen tijd.
    Wat opvalt: het stinkt in huis nu niet naar verbrande kerosine, de luchtkwaliteit is vanochtend 2 (goed) in plaats van de afgelopen dagen 5 (matig) op de weer-app, de lucht is gewoon blauw, en we hoestten vandaag niet, geen branderige ogen, en bovenal, het was stil ondanks af en toe een rijtje grote toestellen laag over. Dus geen opgejaagd gevoel en geen stress door de nare jankgeluiden waardoor noise-cancelling dag en nacht nodig is en een algeheel gezonder gevoel.
    Duidelijk dus hoe ontzettend belastend de vliegindustrie hier is.
    Dit mag nog wel een tijdje duren. Liefst voor altijd.

    39
  5. Bourree

    Prachtige formuleringen om te kunnen overnemen in het verkiezingsprogramma voor partijen die in de gemeenten coalities kunnen gaan vomen naar aanleiding van de uitslag.

    De Schipholregio is aangewezen als zogeheten NOVEX‑gebied, waarin individulele gemeenten niets meer te zeggen hebben over het luchtruim boven hun eigen gemeente., Gemeenten kunnen louter indirect sturen op bijvoorbeeld beperking van overlast en verduurzaming.

    In de Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS) werken 53 gemeenten en 4 provincies samen om de belangen van de regio te behartigen bij de ontwikkeling van Schiphol en de luchtvaart. Dit heeft tot op heden geleid tot waar we nu als gedupeerde omwonenden staan.

    Gemeenten hebben dus maar zeer beperkte formele invloed op het beleid van Schiphol en kunnen het inbrengen in regionale en nationale discussies. Maar… we houden hoop! Een paar gemeenten komen in ieder geval op voor de belangen van de kapotgevlogen en vervuilde omgeving. Hulde!
    Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stelt het landelijke luchtvaartbeleid vast en bepaalt de kaders waarbinnen Schiphol mag opereren.

    Bij een klein beetje tegenwind, omdat bijvoorbeeld illegaal zonder natuurvergunning de leefomgeving en gezondheid van honderduizenden burgers wordt vernietigd, kan het ministerie lachend het gedoogbeleid inschakelen. Zelfs voor de komende twee jaar.

    De gemeenten zijn, als ze al van goede wil zijn, volledig machteloos.

    Bourree

    41
Translate