Rotterdam Airport moet zijn milieuhuiswerk overdoen

Het gebeurt niet vaak dat het ministerie van Infrastructuur (I&W) een onafhankelijke adviescommissie vrijwel op alle wezenlijke punten gelijk geeft. Maar dat is precies wat er is gebeurd bij de milieueffectrapportage van Rotterdam Airport.

I&W reageert op het vernietigende advies van de Commissie mer over het gebrekkige MER van Rotterdam Airport. Wat blijkt? Omwonenden, natuurorganisaties en milieuorganisaties hebben niet aan de zijlijn overdreven alarm geslagen. Integendeel, de Commissie mer constateert dat op een reeks cruciale onderwerpen essentiële informatie ontbreekt. Het ministerie neemt die conclusies vervolgens vrijwel integraal over!

Dat is op zichzelf al nieuws. Jarenlang werd de discussie rond de vliegvelden gedomineerd door de boodschap dat alles zorgvuldig was onderzocht, dat de modellen betrouwbaar waren en dat de milieueffecten voldoende in beeld waren gebracht.

Duidelijke grens
De Commissie mer trekt daar voor Rotterdam Airport een duidelijke grens. Zij concludeert dat belangrijke informatie ontbreekt om het milieubelang volwaardig mee te wegen in de besluitvorming. Bovendien adviseert zij nadrukkelijk om eerst aanvullingen op het MER op te stellen en pas daarna het luchthavenbesluit vast te stellen.

Voor omwonenden van RTHA is dat waarschijnlijk de meest positieve ontwikkeling in jaren. Niet omdat de luchthaven ineens gaat krimpen, maar omdat een onafhankelijk deskundig orgaan met gezag heeft vastgesteld dat de milieubasis onder het luchthavenbesluit nog niet op orde is. Minstens zo belangrijk is dat het ministerie niet probeert die conclusie weg te redeneren.

Dat wordt het duidelijkst zichtbaar bij het onderwerp geluid. De commissie constateert dat het geluid van taxiënde vliegtuigen helemaal niet is uitgewerkt in het MER, terwijl juist rond Rotterdam Airport woningen dicht op de luchthaven staan. De conclusie dat taxigeluid verwaarloosbaar zou zijn, is volgens de commissie onvoldoende onderbouwd. Ook ontbreekt onderzoek naar mogelijke maatregelen om die hinder te beperken. Het ministerie erkent dat gebrek en laat alsnog een afzonderlijke geluidstudie uitvoeren.

Verouderde rekenmethode
Daar blijft het niet bij. De commissie stelt vast dat het MER rekent met een verouderde methode voor de cumulatie van geluid. Nieuwe inzichten laten zien dat juist luchtvaartgeluid veel hinderlijker wordt ervaren dan eerder werd aangenomen.

Daarnaast moeten de nieuwste RIVM-relaties voor geluidhinder en slaapverstoring worden toegepast, omdat die een aanzienlijk ernstiger beeld geven van de effecten van vliegverkeer. Ook hier volgt het ministerie zonder zichtbare tegenwerping de aanbevelingen van de commissie.

Voor bewoners van Hillegersberg en Schiebroek bevat de reactienota nog een opvallend element. De commissie constateert dat daadwerkelijk gevlogen routes vaak afwijken van de routes waarmee in het model is gerekend. Daardoor bestaat er grote kans dat de geluidbelasting in deze woonwijken is onderschat. Het ministerie kondigt daarom aanvullend onderzoek aan naar deze routeafwijkingen en hun gevolgen voor de geluidsbelasting.

Meer stikstof
Ook gevoelig ligt het dossier stikstof. De Commissie mer legt daar een fundamenteel probleem bloot. Het MER gaat uit van een bepaalde toekomstige vlootsamenstelling, maar onderzoekt onvoldoende hoeveel stikstofuitstoot maximaal mogelijk is binnen de geluidsgrenzen van het luchthavenbesluit. Nieuwe vliegtuigen zijn vaak stiller, maar niet noodzakelijk schoner als het gaat om uitstoot van stikstofoxiden. Daardoor kan binnen dezelfde geluidsruimte meer milieuschade ontstaan dan het MER suggereert.

Precies daarom eist de commissie een gevoeligheidsanalyse waarin wordt bekeken hoeveel NO_x-uitstoot maximaal mogelijk is binnen de toegestane geluidsruimte. Ook moet duidelijk worden welke maatregelen beschikbaar zijn wanneer het bestaande emissieplafond wordt overschreden. Opnieuw kiest het ministerie niet voor verdediging van de bestaande stukken, maar voor aanvullend onderzoek.

Voor natuur- en milieuorganisaties is dit een belangrijke ontwikkeling. In juridische procedures draait het immers niet om wat een luchthaven verwacht te doen, maar om wat zij op grond van een besluit maximaal mag doen. Dat onderscheid is nu ook door de Commissie mer nadrukkelijk gemaakt. En overgenomen door het ministerie.

Zelfs op het punt van zeer zorgwekkende stoffen blijkt het MER onvolledig. Voor benzeen zijn concentraties berekend, maar voor andere potentieel zeer zorgwekkende stoffen niet. De commissie vindt dat onvoldoende voor een compleet beeld van de gevolgen voor de leefomgeving en verlangt aanvullende analyses. Ook dit advies wordt door het ministerie overgenomen.

Werk aan de winkel
De politieke en bestuurlijke betekenis van de reactienota ligt daarom niet zozeer in de afzonderlijke onderzoeken die nog moeten worden uitgevoerd. De echte betekenis is dat het ministerie impliciet erkent dat het bestaande MER niet het afgeronde en robuuste document is waarvoor het lange tijd werd gehouden.

Op vrijwel ieder controversieel onderwerp, van geluid en routeafwijkingen tot stikstof, veiligheid en zeer zorgwekkende stoffen, moet aanvullend werk worden verricht voordat duidelijk wordt wat de werkelijke gevolgen van het luchthavenbesluit zijn.

Voor een dossier waarin economische belangen jarenlang vrijwel automatisch het voordeel van de twijfel kregen, is dat een opvallende koerswijziging.

We staan weer aan de vooravond van belangrijke juridische procedures, onder meer tegen het Luchthavenverkeersbesluit. Dat kan alleen met uw steun. Doneer aub als u wat missen kunt.

Sla dit artikel op in uw favorieten