Ministerie erkent: MER voor LVB 2026 ondeugdelijk

Het milieueffectrapport voor het nieuwe LVB 2026 is niet alleen onvolledig, maar fundamenteel ondeugdelijk. Dat blijkt uit de reactienota die minister Karremans (VVD) vrijdagmiddag laat naar de Kamer stuurde. Hij reageert hiermee op het vernietigende oordeel van de Commissie mer.

Met beheerste ambtelijke formuleringen geeft Karremans feitelijk toe dat het MER niet voldoet aan de wettelijke eisen, niet navolgbaar is, niet consistent is en geen betrouwbare basis vormt voor een besluit dat de rechtsbescherming van honderdduizenden omwonenden moet herstellen.

De minister schrijft dat het MER moet worden herzien omdat het “moet voldoen aan alle wettelijke inhoudsvereisten”, maar uit de woordelijke tekst blijkt dat vrijwel elk onderdeel van het MER opnieuw moet worden opgebouwd. De reactienota is daarmee in feite een bestuurlijke schuldbekentenis.

Verkeerde referentiesituatie
Het begint al bij de basis: het MER vergelijkt de effecten van het nieuwe LVB niet met de juridisch vereiste referentiesituatie, maar met de gedoogsituatie die de rechter expliciet heeft afgekeurd. De reactienota zegt het zelf: “De legale referentiesituatie aangepast wordt en effecten hiermee vergeleken worden.”

Dat is een fundamentele fout. Een MER dat de verkeerde referentie gebruikt, kan onmogelijk de juiste milieueffecten in beeld brengen. Toch werd dit MER wel gebruikt om het LVB te onderbouwen. Dat is roekeloos.

Slecht navolgbaar
Daarbovenop komt dat het MER vol zit met keuzes die niet zijn uitgelegd, datasets die niet toegankelijk zijn en aannames die niet worden onderbouwd. De Commissie mer noemt de informatie “slecht navolgbaar en moeilijk te controleren”. De reactienota neemt dat oordeel ook zonder omwegen over. Het betekent dat niemand — niet de Kamer, niet de Raad van State, niet de omwonenden — kan controleren of de conclusies van het MER kloppen. Daarmee wordt de MER een black box.

Het wordt nog ernstiger wanneer de reactienota de inconsistenties tussen het MER en het LVB zelf benoemt. Het LVB biedt meer ruimte voor geluid dan het MER beschrijft, waardoor de milieueffecten worden onderschat. De Commissie waarschuwt dat de maximale mogelijkheden van het LVB niet in beeld zijn gebracht. De reactienota bevestigt dat nu. Het betekent dat het besluit meer hinder mogelijk maakt dan het MER laat zien. Een overheid die zijn eigen milieueffectrapportage te rooskleurig presenteert, ondermijnt de geloofwaardigheid van de besluitvorming.

Geluidsdoelen niet onderbouwd
Ook de geluidsdoelen — het politieke paradepaardje van de minister — blijken niet onderbouwd. De reactienota erkent dat het MER niet aantoont “in hoeverre het LVB 2026 invulling geeft aan de beschermings- en geluidsdoelen”. Dat is vernietigend. Het hele LVB is immers gebaseerd op de claim dat de geluidshinder afneemt.

Maar als het MER niet laat zien dat die doelen worden gehaald, dan is het LVB een lege huls. De Commissie waarschuwt bovendien dat de balanced‑approach maatregelen mogelijk niet effectief genoeg zijn en dat de groei naar 500.000 vluchten niet is onderbouwd. De reactienota neemt ook dat oordeel over. Daarmee valt de kern van het LVB weg.

Het alternatievenonderzoek — een verplicht onderdeel van elke MER — blijkt eveneens ontoereikend. Het ministerie onderzocht alleen de maatregelen uit de balanced approach, terwijl de Europese regels juist ruimte bieden om bredere milieumaatregelen te verkennen.

Nachtsluiting
De Commissie noemt het alternatievenonderzoek “onvoldoende” en eist dat ook maatregelen als nachtsluiting, strengere toelatingseisen en aanpassingen in vlieggedrag worden onderzocht. De reactienota volgt dat advies. Dat betekent dat het ministerie nu moet onderzoeken wat het jarenlang heeft geweigerd te onderzoeken: maatregelen die daadwerkelijk leiden tot minder hinder.

De reactienota laat daarmee een patroon zien dat al jaren zichtbaar is in het Schipholdossier: het ministerie probeert de juridische werkelijkheid te buigen totdat deze past bij de politieke wens om Schiphol te ontzien. Maar de MER‑systematiek laat zich niet buigen. De Commissie mer evenmin. En nu moet het ministerie erkennen dat het MER niet voldoet, dat het LVB niet goed is onderbouwd en dat de besluitvorming opnieuw moet worden gedaan.

De reactienota laat zien dat het ministerie niet uit zichzelf tot een deugdelijk MER komt, maar pas beweegt wanneer de Commissie mer aandringt. De komende maanden zal blijken of de herziening van het MER daadwerkelijk leidt tot een eerlijker beeld van de milieueffecten en tot maatregelen die de hinder echt verminderen. Maar één ding is nu al duidelijk: het ministerie heeft zichzelf in deze reactienota (opnieuw) ontmaskerd.

Mogelijke Kamervragen

1. Heeft u kennisgenomen van de reactienota op het MER voor het LVB 2026, waarin uw eigen ministerie erkent dat het MER op tal van punten niet voldoet aan de wettelijke inhoudsvereisten?
2. Hoe beoordeelt u het feit dat het MER — dat de basis vormt voor een besluit dat de rechtsbescherming van honderdduizenden omwonenden moet herstellen — volgens de reactienota “slecht navolgbaar”, “onvolledig” en “inconsistent” is?
3. Kunt u bevestigen dat het MER de effecten van het LVB niet vergelijkt met de juridisch vereiste referentiesituatie, maar met de gedoogsituatie die door de rechter is afgekeurd? Zo ja, hoe kon dit gebeuren?
4. Hoe verhoudt deze fout zich tot de eisen van de Omgevingswet en de jurisprudentie over zorgvuldige besluitvorming?
5. De reactienota stelt dat het LVB meer ruimte biedt dan het MER beschrijft, waardoor milieueffecten worden onderschat. Kunt u uitleggen hoe een besluit dat méér hinder mogelijk maakt dan het MER laat zien juridisch houdbaar kan zijn?
6. Waarom is het MER ingediend terwijl uw ministerie wist — of had moeten weten — dat de maximale mogelijkheden van het LVB niet in beeld waren gebracht?
7. Hoe beoordeelt u het oordeel van de Commissie mer dat het MER niet aantoont of de beschermings- en geluidsdoelen worden gehaald, terwijl juist deze doelen de aanleiding vormden voor de wijziging van het LVB?
8. Kunt u toelichten waarom de balanced‑approach maatregelen niet volledig zijn onderzocht op haalbaarheid, effectiviteit en tijdigheid, terwijl deze maatregelen cruciaal zijn voor het behalen van de geluidsdoelen?
9. Waarom is het alternatievenonderzoek beperkt tot de balanced‑approach maatregelen, terwijl de Europese regelgeving expliciet ruimte biedt om bredere milieumaatregelen te onderzoeken?
10. Bent u bereid alsnog maatregelen zoals een (gedeeltelijke) nachtsluiting, strengere toelatingseisen voor lawaaiige toestellen en aanpassingen in vlieggedrag en baangebruik te onderzoeken, zoals de Commissie mer adviseert? Zo nee, waarom niet?
11. Hoe beoordeelt u het risico dat de Raad van State het LVB 2026 zal vernietigen als het MER — ondanks herziening — opnieuw onvoldoende blijkt te zijn onderbouwd?
12. Waarom kiest u ervoor om het LVB met spoed door te zetten, terwijl de reactienota laat zien dat de onderliggende milieueffectrapportage structurele gebreken vertoont?
13. Kunt u uitsluiten dat de tijdsdruk om het LVB vóór 1 november 2026 in werking te laten treden leidt tot een herzien MER dat wederom niet voldoet aan de wettelijke eisen?
14. Hoe verhoudt deze gang van zaken zich tot uw verantwoordelijkheid om de rechtsbescherming van omwonenden te herstellen, zoals de rechter in de RBV‑zaak heeft opgedragen?
15. Bent u bereid de Kamer volledig en tijdig te informeren over de herziening van het MER, inclusief alle conceptversies, onderliggende datasets en gemaakte keuzes, zodat de Kamer kan beoordelen of het MER ditmaal wél voldoet aan de wettelijke eisen?

Sla dit artikel op in uw favorieten