Burgers voor een gezonde leefomgeving en dus voor krimp van Schiphol

Politiek

Limburg moet betalen, Schiphol profiteert: verzet tegen MAA-deal steeds breder

Limburgs landschap

Foto: Michael Fischer

(leestijd circa 4 minuten)
5
(5)

Hoe langer Provinciale Staten naar het voorstel kijken om Schiphol een meerderheidsbelang van 80 procent in Maastricht Aachen Airport (MAA) te geven, hoe meer vragen boven komen drijven. Niet alleen bewoners en milieuorganisaties trekken aan de noodrem, inmiddels waarschuwt ook de toeristische sector.

Een recente brief van HISWA-RECRON aan Provinciale Staten luidt de noodklok. De organisatie vertegenwoordigt honderden recreatie- en toeristische bedrijven en stelt onomwonden dat de belangen van Schiphol niet samenvallen met die van Zuid-Limburg. Volgens de organisatie dreigt MAA te worden ingezet als uitwijkhaven voor Schiphol, waarbij de economische voordelen vooral in Amsterdam terechtkomen terwijl de overlast in Limburg landt.

Die waarschuwing staat niet op zichzelf. In een factsheet uit 2022 wordt uitvoerig uiteengezet dat juist de economische motor van Zuid-Limburg, het toerisme, kwetsbaar is voor verdere groei van het vliegveld. Waar MAA volgens de toenmalige MKBA ongeveer 356 vaste arbeidsplaatsen telde, komt de toeristische sector in Zuid-Limburg uit op ongeveer 22.000 arbeidsplaatsen en een jaarlijkse omzet van 2,2 miljard euro. Meer dan vijfhonderd recreatiebedrijven bevinden zich binnen de hindercontouren van het vliegveld.

De discussie gaat daarom niet over een vliegveld alleen. De vraag is inmiddels welk economisch model Limburg kiest. Een regio die steeds verder wordt ingericht als verlengstuk van Schiphol, of een regio die inzet op toerisme, leefbaarheid, landschap en woonkwaliteit.

Rampzalige cijfers
Daar komt een tweede probleem bij. De onderbouwing van het businessmodel van MAA blijkt steeds verder af te staan van de werkelijkheid. Volgens een recente analyse van de vervoerscijfers presteren zowel passagiers- als vrachtvervoer op MAA aanzienlijk slechter dan op basis van het businessplan uit 2022 verwacht mocht worden. De gerealiseerde passagiersaantallen zijn nog slechts 29 procent van de verwachting uit het businessplan. Bij vracht ligt de realisatie rond 27 procent van de prognose.

De analyse laat bovendien zien dat MAA niet alleen achterblijft bij de eigen prognoses, maar ook fors achterloopt op de ontwikkelingen in Nederland en Europa. Terwijl het aantal passagiers in de Europese Unie in 2025 boven het niveau van 2019 uitkwam, bleef Nederland daaronder en zakte MAA zelfs terug tot ongeveer 35 procent van het niveau van 2019. Bij vracht ontstaat een vergelijkbaar beeld.

De conclusie van de opstellers van de analyse is vernietigend: de verwachtingen uit het businessplan van 2022 waren niet realistisch en ook de nieuwe verwachtingen in het Schiphol-plan zijn onvoldoende onderbouwd.

Weer een nieuw luchthavenbesluit
Opmerkelijk is dat dezelfde analyse stelt dat zelfs de ruimte die in het nieuwe luchthavenbesluit wordt aangevraagd onvoldoende zou zijn om een winstgevende exploitatie mogelijk te maken. Om op termijn überhaupt uit de verliezen te komen, zou volgens de opstellers in een later stadium opnieuw een ruimer luchthavenbesluit nodig zijn. Met andere woorden: zelfs het huidige – verre van realistische – groeiscenario lijkt nog niet eens voldoende voor het financiële plaatje achter de Schiphol-deal.

Fundamentele kritiek komt uit de financiële analyse van het provinciale voorstel. In de beoordeling van het Schiphol-aanbod wordt berekend dat Limburg tussen nu en 2035 minimaal 117 miljoen euro (!) kwijt is aan subsidies, kapitaalinjecties, gederfde inkomsten en andere financiële steunmaatregelen. Terwijl de waarde van het vliegveld zo’n 10 miljoen euro is.

Volgens die analyse brengt de provincie uiteindelijk ongeveer 76 procent van het totale kapitaal in, terwijl Schiphol slechts 24 procent bijdraagt. Toch krijgt Schiphol straks een belang van 80 procent en daarmee recht op 80 procent van eventuele toekomstige winsten. De provincie houdt een belang van 20 procent.

Schiphol profiteert volop
De auteurs spreken van een constructie waarbij Limburg in feite ettelijke tientallen miljoenen euro’s kapitaal beschikbaar stelt waar vooral Schiphol van profiteert. De provincie zou volgens hun berekening uiteindelijk ongeveer 88,86 miljoen euro hebben ingebracht ten gunste van een onderneming waarvan de toekomstige opbrengsten grotendeels bij Schiphol terechtkomen.

Daar komt bij dat de provincie zichzelf volgens dezelfde analyse terugbrengt van meerderheidsaandeelhouder naar een minderheidspartner met slechts 20 procent van de aandelen. Formeel blijft Limburg publieke belangen bewaken, maar de auteurs stellen de logische vraag: hoe precies? Commerciële beslissingen worden straks genomen door Schiphol, vergunningen worden verleend door het Rijk en Limburg betaalt de rekening via structurele subsidies.

Opmerkelijk genoeg sluiten de vragen die inmiddels onder Statenleden circuleren naadloos aan op deze kritiek. In een concept vragenlijst worden fundamentele vragen gesteld over de haast van het besluitvormingsproces, het ontbreken van een objectieve externe beoordeling, het ontbreken van alternatieve scenario’s en de vraag waarom het aanbod van Schiphol feitelijk niet onderhandelbaar lijkt te zijn. Ook wordt gevraagd waarom Provinciale Staten een besluit zouden moeten nemen op basis van cijfers uit 2024 terwijl de jaarrekening van 2025 nog niet eens beschikbaar is.

Daarnaast wordt expliciet gevraagd waarom Schiphol bij een belang van 80 procent niet automatisch ook voor 80 procent meedeelt in eventuele toekomstige verliezen. Ook wordt gevraagd welke concrete expertise Schiphol eigenlijk inbrengt die niet al op andere wijze beschikbaar was. Tot op heden heeft MAA immers weinig gehad aan de inmenging van Schiphol.

Alle kritiek in dezelfde richting
Het meest opmerkelijke aan de hele discussie is misschien wel dat vrijwel alle kritische analyses uit verschillende hoeken inmiddels in dezelfde richting wijzen. HISWA-RECRON waarschuwt voor schade aan toerisme en leefomgeving. De analyse van de vervoerscijfers laat zien dat eerdere groeiverwachtingen dramatisch zijn gemist en dat nieuwe verwachtingen slecht zijn onderbouwd. De financiële beoordeling van het Schiphol-plan concludeert dat Limburg meer geld moet investeren, meer risico loopt, minder zeggenschap krijgt en tegelijk grotere structurele verplichtingen aangaat. En de vragen die aan Provinciale Staten zijn voorgelegd laten zien dat zelfs op het niveau van de besluitvorming nog fundamentele onzekerheden bestaan.

Wat ooit werd gepresenteerd als een reddingsplan voor een regionale luchthaven begint daardoor steeds meer te lijken op een scam van Schiphol. Een constructie waarbij de lusten naar de Amsterdammers gaan, terwijl de financiële risico’s, de geluidshinder en de economische nevenschade allemaal in Limburg achterblijven.

Voor Provinciale Staten wordt de vraag steeds eenvoudiger: waarom zou Limburg tientallen miljoenen extra investeren in een vliegveld die zijn eigen prognoses niet haalt, waarvan de economische meerwaarde al jaren ter discussie staat en waarvan zelfs de toeristische sector inmiddels zegt dat zij er vooral veel schade van ondervindt?

We staan weer aan de vooravond van belangrijke juridische procedures, onder meer tegen het Luchthavenverkeersbesluit. Dat kan alleen met uw steun.

Wat vindt u van dit artikel?

Klik op een ster om het stuk te waarderen

Gemiddeld 5 / 5. Aantal stemmen: 5

Nog geen stemmen. Geef als eerste uw mening!

FavoriteLoadingSla dit artikel op in uw favorieten

Geef een reactie

Uw e-mail adres wordt niet gepubliceerd, maar wel gebruikt om een bevestigingslink te sturen. Zonder geldig e-mail adres ontvangt u deze link uiteraard niet. Na bevestiging wordt uw reactie geplaatst.

Translate